NÂBİGA EZ-ZÜBYÂNÎ’NİN ŞİİRİNDE BOĞA HAYVANININ SANATSAL BETİMLEMESİ VE HİKÂYECİLİĞİ
Öz
Çalışma, Nâbiga ez-Zübyânîn'in şiirlerinde geçen boğa tasvirinin ve hikâyesi üzerinde bir inceleme olup, şairin dil ve sembolizm aracılığıyla kültürel ve toplumsal gerçeklikleri nasıl işlediği üzerinde durur. Klasik Arap şiirinde hayvan figürleri, sadece doğayı tasvir etmekle kalmayıp, aynı zamanda insan ilişkilerini, duygusal durumu ve toplumsal eleştirileri de ifade eder. Özellikle boğa sembolü, güç ve cesaretle ilişkilendirilirken, bu figür üzerinden insana dair çeşitli kavramlar ve duygular dile getirir. Nâbiga'nın şiirlerinde kullanılan basit ve berrak dil, okuyucuya derin ve çok katmanlı anlamlar sunarken, bu betimlemelerin tarihsel ve kültürel derinliği de gözler önüne serer. Hayvan figürleri, özellikle boğa, şairin duygusal ve toplumsal eleştirilerini güçlendirmek için bir araç olarak kullanılır ve okuyucunun zihninde canlı ve hareketli bir imgeler dünyası yaratır. Ayrıca, Nâbiga'nın tecrübesi ve gerçek olaylara dayalı anlatımı, onu diğer şairlerden ayıran önemli bir özellik olarak öne çıkar. Bu durum, şiirlerinde hem bireysel hem de kolektif insan deneyimlerini yansıtan derinlikli bir anlatı oluşturmasına olanak sağlar. Nâbiga’nın şiirleri tek bir anlatı düzeninde ilerlemez. O, sahneleri mecazlarla tasvir ederek kaygı, üzüntü ve umutlarını ifade eder. Olayların gerçekliğini yansıtırken çeşitli dil sanatlarını kullanarak metni çok boyutlu hale getirir. Bu etkileşimi, özne ve nesneler arasında bir denge kurarak sunar. Boğa betimlemeleri, canlı ve hareketli sahnelerde gerçekleşir. Şair, boğanın fiziksel özelliklerini ve sembolik anlamlarını ortaya koyar; boğa, hüznü, öfkeyi, kararlılığı ve bereketi temsil eder. Ayrıca, boğa, bazı milletlerin inançlarını da yansıtır ve Arapların yağmur talebinde boğayı vesile kılması ona duyulan saygıyı gösterir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdülbedî, Lütfî. ’Abḳariyyetü’l-’Arabiyye- Ru’yetü’l-insân ve’l-ḥeyevân ve’s-semâ ve’l-kevâkib. Cidde: Dârü’l-Bilâd, 1986.
- Abdürrahmân, Nusrat. eṣ-Ṣûratü’l-fenniyye fi’ş-şi’ri’l-câhilî ’alâ ḍavi’n-naḳdi’l-ḥadîs̱. Umman: Mektebetü’l-Aksâ, 1976.
- Abîd b. el-Ebras, Ebû Ziyâd. Dîvânu ’Abîd b. el-Ebraṣ. thk. Eşref Ahmed Adra. Beyrut: Dârü’l-Kitâbi’l-’Arabî, 1994.
- Alî, Cevâd. el-Mufaṣṣal fî Târîḫi’l-’Arab ḳable’l-İslâm. 10 Cilt. Bağdat: Mektebetu Nûr, 1993.
- Âmir’i, Lebîd b. Rabîa’. Dîvânu Lebîd b. Rabîa’ el-’Âmir’i. thk. Hamdû Tammâs. Beyrut: Dâru Sadr, 1999.
- A‘şâ, Ebû Basîr Meymûn b. Kays. Dîvânü’l-Aʿşâ el-Kebîr Meymûn b. Cendel. thk. Muhammed İbrâhîm Muhammed er-Rıdvânî. Dûha-Katar: Vizâretü’s-Sekafe ve’l-Fünun ve’t-Türâs, 2010.
- A‘şâ, Ebû Basîr Meymûn b. Kays. Dîvânü’l-Aʿşâ el-Kebîr Meymûn b. Ḳays. thk. Muhammed Hüseyin. Kahire: Mektebetü’l-Adâb, 1950.
- Aydın, Kemal ve Hanağası, Uğur Baran, “Sosyoloji ve Siyasal Araştırmalarda Karşılaştırmalı Yöntem” Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 33 (2017), 57-86.
- Azer el-Karîtî, Hâkim Habîb. es-Serdü’l-ḳıṣaṣî fi’ş-şi’ri’l-câhilî. Necef: Mektebetu’s-Süreyyâ, 2008.
- Baltacı, Ali. “Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır?”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5/2 (2019) s. 368-388.