MOBILE SPACES AFTER NATURAL DISASTERS: INTERIOR ARCHITECTURE STUDIO EXPERIENCE

Türkiye’de deprem sonrası mekânsal iyileştirme çalışmaları ağırlıklı olarak geçici barınma birimleri üzerinden tartışılmakta; sağlık, eğitim, psikososyal destek ve hayvan refahı gibi barınma dışı kritik ihtiyaçlara yönelik mobil birimlerin tasarlanmasına ilişkin çalışmalar son derece sınırlı kalmaktadır. Bu eksiklik, hem afet sonrası yaşam kalitesini düşürmekte hem de tasarım eğitiminin toplumsal sorunlara bütüncül yaklaşım geliştirmesini zorlaştırmaktadır. İç mimarlık eğitiminde afet odaklı tasarım pratiklerinin yetersiz oluşu ve özellikle “barınma dışı mobil mekânlar” konusunda öğrencilere yeterli deneyim sunulamaması çalışma problemi olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, ikinci sınıf iç mimarlık öğrencileriyle yürütülen 15 haftalık süreç temelli bir stüdyo aracılığıyla; deprem sonrası ortaya çıkan çok yönlü gereksinimlere yönelik sağlık, eğitim, sosyal destek ve veterinerlik hizmetlerini kapsayan mobil birim tasarımlarını geliştirmek, bu süreçte öğrencilerin karar alma, analiz etme ve mekânsal problem çözme becerilerini incelemektir. Mevcut literatürdeki barınma odaklı yaklaşımlardan farklı olarak; mobil eczane, mobil diyaliz merkezi, mobil kan alma aracı, çocuk psikoterapi–fizyoterapi birimi, mobil kütüphane, mobil etüt merkezi ve mobil veteriner kliniği olmak üzere sekiz farklı tematik mobil birimi aynı stüdyo çerçevesinde ele alması, bu birimlerin hem mekânsal hem de teknik gereksinimlerini analiz etmesi ve tüm süreci iç mimarlık eğitimi bağlamında değerlendirmesi bilimsel alanda önemli katkı sağlamaktadır. Çalışma problem belirleme, literatür taraması, tasarım geliştirme, uygulama ve değerlendirme olmak üzere beş aşamada gerçekleşmiştir. Bulgular, öğrencilerin modüler kurgu, sterilizasyon ve hijyen gereklilikleri, erişilebilirlik, teknik altyapı, psikososyal ihtiyaçlar ve mekânsal ergonomi gibi çok boyutlu kriterleri bütüncül olarak ele aldığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, deprem sonrası hizmetlere yönelik mobil temelli bir tasarım yaklaşımının iç mimarlık eğitimine nasıl entegre edilebileceğine dair bütüncül bir model sunmakta; afet farkındalığının artırılması, mobil mekân tasarımı pedagojisinin geliştirilmesi ve literatürdeki barınma dışı mobil çözümlere katkı sağlanması açısından özgün bir değer ortaya koymaktadır.

In Türkiye, post-earthquake spatial improvement efforts predominantly focus on temporary shelter units, while studies addressing mobile units that respond to critical non-shelter needs—such as healthcare, education, psychosocial support, and animal welfare—remain highly limited. This gap not only reduces the quality of life for disaster-affected communities but also restricts design education from developing holistic and socially responsive approaches. The insufficient integration of disaster-oriented design practices in interior architecture education, particularly regarding “non-shelter mobile spaces,” was identified as the main problem of this study. Accordingly, the aim of the research is to develop mobile unit designs addressing the multifaceted needs emerging after earthquakes—covering healthcare, education, social support, and veterinary services—through a 15-week process-based studio conducted with second-year interior architecture students, and to examine students’ decision-making, analytical thinking, and spatial problem-solving competencies throughout this process. Unlike existing literature, which largely centers on shelter-based approaches, this study provides a unique contribution by simultaneously addressing eight thematic mobile units—mobile pharmacy, mobile dialysis center, mobile blood collection unit, child psychotherapy–physiotherapy unit, mobile library, mobile study unit, and mobile veterinary clinic—within a single studio framework. The study analyzes both the spatial and technical requirements of these units and evaluates the entire process within the context of interior architecture education. The research was structured in five phases: problem identification, literature review, design development, application, and evaluation. Findings indicate that students addressed multidimensional design criteria—including modular construction, sterilization and hygiene requirements, accessibility, technical infrastructure, psychosocial needs, and spatial ergonomics—in a holistic manner. Overall, the study presents a comprehensive model for integrating mobility-based design approaches into interior architecture education in the context of post-disaster services. It offers an original contribution by enhancing disaster awareness, advancing the pedagogy of mobile space design, and expanding the existing literature with non-shelter mobile solutions.