EĞİTİMDE İKLİM DEĞİŞKLİĞİ KONULU LİSANSÜSTÜ ÇALIŞMALARIN EĞİLİMİ: SİSTEMATİK ANALİZ

This study aims to determine the trends in postgraduate theses on climate change in the field of education. Using a qualitative approach, the study examined postgraduate studies included in the Higher Education Council National Thesis Center database between 2015 and 2025. The studies included in the research were analyzed using content analysis, and the findings were presented systematically. The research results show that Gazi University has the highest number of postgraduate studies on climate change in the field of education in Turkey; that the majority of studies are prepared in the Mathematics and Science Education departments, specifically in the Science Education discipline; that although there are fluctuations in the number of studies, there has been a significant increase in recent years; that most postgraduate studies are prepared at the Master's level; that most postgraduate studies are prepared in Turkish; that most postgraduate studies are supervised by academics with the title of Professor; that research is generally conducted with a single supervisor; and that middle school students are the most frequently chosen study group. While the content of studies on climate change is often viewed simply as a topic to be conveyed, the effects of various teaching methods on the subject have been studied, focusing on its affective impacts on individuals, such as anxiety, trust, attitudes, and hope, as well as dimensions such as knowledge level, awareness, and misconceptions. The most common methodology used in the studies was quantitative, specifically survey design. The most frequently used data collection tool was the attitude and behavior test/scale. The most frequently used keywords were, in order: climate change, global climate change, environmental education, global warming, awareness, social studies, and climate change education.

Bu araştırmada eğitim alanında iklim değişikliği konulu lisansüstü tezlerin eğilimlerini belirlemek amaçlanmıştır. Nitel yaklaşımla yürütülen çalışmada Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında (2015-2025) yılları arasında yer alan lisansüstü çalışmalar taranmıştır. Araştırmanın kapsamına dâhil edilen çalışmalar içerik analiziyle incelenmiş, bulgular sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur. Araştırma sonucunda Türkiye’de eğitim konu alanında iklim değişikliğiyle ilgili lisansüstü çalışmaların en fazla hazırlandığı üniversitenin Gazi Üniversitesi olduğu, en fazla Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi ana bilim dalının Fen Bilimleri Eğitimi bilim dalında hazırlandığı, çalışma sayılarında dalgalanmalar olsa da son yıllarında ciddi bir artış olduğu, lisansüstü çalışmaların en fazla yüksek lisans düzeyinde hazırlandığı, lisansüstü çalışmaların büyük oranda Türkçe hazırlandığı, lisansüstü çalışmalara en fazla profesör unvanına sahip akademisyenlerin danışmanlık yaptığı araştırmaların genel olarak tek danışmanla yürütüldüğü, çalışma grubu olarak en fazla ortaokul öğrencilerinin tercih edildiği, tespit edilmiştir. İçerik olarak iklim değişikliği konusunun sadece aktarılması gereken bir konu olarak görüldüğü; konunun öğretimine yönelik çeşitli yöntemlerin etkileri çalışılmakla birlikte kişiler üzerindeki endişe, güven, tutum, umut gibi duyuşsal etkilerini ya da konuyla ilgili bilgi düzeyi, farkındalık, kavram yanılgıları gibi boyutların ele alındığı, görülmüştür. Yöntem olarak çalışmaların en fazla nicel yaklaşımlardan tarama desenine uygun yürütüldüğü, en fazla tercih edilen veri toplama aracının tutum ve davranış testi/ölçeği olduğu, en fazla yer verilen anahtar kelimelerin sırasıyla iklim değişikliği, küresel iklim değişikliği, çevre eğitimi, küresel ısınma, farkındalık, sosyal bilgiler, iklim değişikliği eğitimi olduğu tespit edilmiştir. Nitel ve nicel çalışmaların güçlü yönlerinin kullanıldığı karma araştırmalarla daha derinlemesine araştırmaların sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Kanıt temelli derinlemesine araştırmaların sayısı artırılmalıdır.