SOSYOLOJİ LİTERATÜRÜNDE BOŞANMA: TÜRKİYE’DE YAZILAN LİSANSÜSTÜ TEZLER ÜZERİNE BİR BİBLİYOMETRİK ANALİZ

Divorce is not merely the dissolution of an individual marriage; it is a significant social process with multifaceted effects on children, family relationships, economic structures, and social values. In this respect, it constitutes a common field of study for many disciplines, primarily sociology, but also law, social work, and psychology. The increase in divorce rates in Turkey in recent years has led to this phenomenon becoming more visible in academic studies. However, the literature has focused primarily on the causes and consequences of divorce; bibliometric studies revealing the general trends and structural characteristics of the field have been limited. This research aims to fill this gap. The main objective of the study is to examine postgraduate theses on divorce in the field of sociology in Turkey using bibliometric analysis methods. In this context, the distribution of theses by year, author gender, thesis type, research method, language of writing, and distribution by university were analyzed. In addition, thesis titles, abstracts, and keywords were evaluated through content analysis to determine thematic densities. The data source for this study consists of sociology theses on divorce written between 1988 and 2025 that are included in the YÖK Thesis Center database and meet the specified criteria. Within this scope, 112 theses were included in the study. The research findings show that theses on divorce increased significantly, especially after 2010 and between 2015 and 2022. The fact that the majority of theses were written by female researchers reveals that the gender dimension of divorce is at the forefront of academic production. In contrast, the limited coverage of male experiences points to an academic gap in this area. Word clouds and thematic analysis findings show that divorce studies largely focus on gender, women, family, and marriage. Overall, the findings reveal that divorce is a research area that is gaining importance in sociology but has certain methodological and thematic limitations.

Boşanma, yalnızca bireysel bir evliliğin sona ermesi değil; çocuklar, akrabalık ilişkileri, ekonomik yapı ve toplumsal değerler üzerinde çok boyutlu etkileri olan önemli bir sosyal süreçtir. Bu yönüyle sosyoloji başta olmak üzere hukuk, sosyal hizmet ve psikoloji gibi birçok disiplinin ortak inceleme alanını oluşturmaktadır. Türkiye’de son yıllarda boşanma oranlarının artması, bu olgunun akademik çalışmalarda daha görünür hâle gelmesine yol açmıştır. Ancak literatür ağırlıklı olarak boşanmanın nedenleri ve sonuçlarına odaklanmış; alanın genel eğilimlerini ve yapısal özelliklerini ortaya koyan bibliyometrik çalışmalar sınırlı kalmıştır. Bu araştırma, söz konusu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, Türkiye’de sosyoloji alanında boşanma konusunu ele alan lisansüstü tezleri bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemektir. Bu kapsamda tezlerin yıllara göre dağılımı, yazar cinsiyeti, tez türü, araştırma yöntemi, yazım dili ve üniversitelere göre dağılımları analiz edilmiştir. Ayrıca tez başlıkları, özetleri ve anahtar kelimeleri içerik analiziyle değerlendirilerek tematik yoğunluklar belirlenmiştir. Araştırmanın veri kaynağını, YÖK Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve belirlenen ölçütlere uyan 1988–2025 yılları arasında boşanma konusunda yazılmış sosyoloji tezleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda 112 tez araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma bulguları, boşanma konulu tezlerin özellikle 2010 sonrası dönemde ve 2015–2022 yılları arasında belirgin biçimde arttığını göstermektedir. Tezlerin büyük bölümünün kadın araştırmacılar tarafından yazılması, boşanmanın toplumsal cinsiyet boyutunun akademik üretimde ön planda olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık erkek deneyimlerine sınırlı yer verilmesi, bu alandaki akademik eksikliğe işaret etmektedir. Kelime bulutları ve tematik analiz bulguları, boşanma çalışmalarının büyük ölçüde toplumsal cinsiyet, kadın, aile ve evlilik ekseninde yoğunlaştığını göstermektedir. Genel olarak bulgular, boşanmanın sosyoloji alanında giderek önem kazanan ancak yöntemsel ve tematik açıdan belirli sınırlılıklar barındıran bir araştırma alanı olduğunu ortaya koymaktadır.