EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI

Dilan Malgaz Güçlü

doi:10.17753/sosekev.1904374

TR EN

Öz

EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI

Öz

Bu araştırmada evli bireylerin "psikolojik şiddet" kavramına ilişkin algıları metafor analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde metafor analizi desenine göre tasarlanmış ve çalışma grubunu 209 evli birey oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, katılımcıların "Psikolojik şiddet ... gibidir/benzer. Çünkü ..." ifadesini tamamlamalarına dayalı açık uçlu metafor formu kullanılmıştır. Elde edilen yanıtlar içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda toplam 144 farklı metafor üretilmiş ve bu metaforlar benzer özelliklerine göre altı kategori altında toplanmıştır: tehdit, duygusal zedelenme, fiziksel hasar, benlik değeri, güven ve cinsiyet rolleri. En fazla metaforun "tehdit" kategorisinde yer aldığı; psikolojik şiddetin bireyler tarafından kontrol kaybına, korkuya, çaresizliğe ve yıkıcı etkilere yol açan bir süreç olarak algılandığı görülmüştür. Bulgular, psikolojik şiddetin yalnızca sözel bir incitme biçimi değil, aynı zamanda güveni zedeleyen, benlik algısını bozan ve ilişkisel bağları tehdit eden çok boyutlu bir istismar türü olarak deneyimlendiğini göstermektedir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, psikolojik şiddetin önlenmesine yönelik farkındalık çalışmalarının artırılması ve evlilik ilişkilerinde iletişim, güven ve duygu düzenleme becerilerini güçlendirmeye yönelik eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik şiddet, Metafor analizi, Benlik değeri, Duygusal zedelenme, Güven

Married Individuals' Perceptions of the Concept of "Psychological Violence"

Öz

In this study, married individuals' perceptions of the concept of "psychological violence" were examined using the metaphor analysis method. The metaphor analysis design, within the framework of qualitative research, was adopted, and the study group consisted of 209 married participants. An open-ended metaphor form based on participants completing the statement "Psychological violence is like/similar to... because..." was used as the data collection tool. The obtained responses were evaluated using content analysis. As a result of the analysis, a total of 144 different metaphors were produced, and these metaphors were grouped under six categories based on their similar characteristics: threat, emotional harm, physical damage, self-worth, trust, and gender roles. It was observed that the majority of metaphors fell into the "threat" category; and psychological violence was perceived by individuals as a process leading to loss of control, fear, helplessness, and destructive effects. The findings indicate that psychological violence is experienced not only as a form of verbal hurt but also as a multidimensional type of abuse that damages trust, distorts self-perception, and threatens relational bonds. In line with the research results, it is recommended to increase awareness studies aimed at preventing psychological violence and to disseminate training programs aimed at strengthening communication, trust, and emotion regulation skills in marital relationships.

Anahtar Kelimeler

Psychological violence, Metaphor analysis, Self-worth, Emotional harm, Trust

Kaynakça

Ahnlund, P., Andersson, T., Snellman, F., Sundström, M., & Heimer, G. (2020). Prevalence and associations of sexual, physical, and psychological violence against women and men aged 60– 74 years in Sweden. Journal of Interpersonal Violence, 35(5), 1539–1561. https://doi.org/10.1177/0886260517696874
Akdeniz, B. (2022). Üniversite öğrencilerinin flört şiddeti algıları ve toplumsal cinsiyet rollerini kabul düzeyleri (Tez No. 846208 [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Akkaş, İ., & Uyanık, Z. (2016). Kadına yönelik şiddet. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 6(1), 32–42.
Akkoç, A. (2024). Kadına yönelik şiddet ve farkındalık. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(1), 113.
Aktu, Y., & Varol, B. (2017). Üniversite öğrencilerinin psikolojik şiddet kavramına yönelik metaforik algıları [Sözlü bildiri]. 3. Uluslararası Farklı Şiddet Boyutları ve Toplumsal Algı Kongresi, Kocaeli, Türkiye.
Alpaslan, M. A., Can Gürkan, Ö., & Ok, E. (2024). Şiddete maruz bırakılan kadınlar için sağlık sistemi mevzuatının uygulama adımlarıyla güçlendirilmesi projesi. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 377–386. https://doi.org/10.5336/healthsci.2023-98765
Aoki, S., & Nozawa, E. (2024). A pilot study on classification of sensory symptoms in PTSD. Journal of Child & Adolescent Trauma, 17(2), 283–293. https://doi.org/10.1007/s40653-023-00566-2
Arriaga, X. B., & Schkeryantz, E. L. (2015). Intimate relationships and personal distress: The invisible harm of psychological aggression. Personal Relationships, 22(2), 368–379. https://doi.org/10.1111/pere.12087
Aslan, B. B., & Bektaş Durmuş, S. (2024). Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin çözümünde kriz iletişimi ve iletişim becerilerinin önemi: Bir kamu hastanesi örneği. Yeni Yüzyıl'da İletişim Çalışmaları, 2(9), 44–54. https://izlik.org/JA94TE57MN
Batık, M. V., & Kalkan, M. (2017). Evlilikte algılanan sorun çözme becerileri ve evlilik doyumu. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(5), 2630–2646. https://izlik.org/JA26PF49PW

Beck, J. S. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond (2nd ed.). Guilford.
Beyoğlu, A., & Ergin, D. Y. (2019). Öğretmen adaylarının şiddet kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 283–294. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.486994
Bilici, N. (2020). Sağlıkta şiddette medyanın rolü. Izmir Democracy University Health Sciences Journal, 3(1), 52–72. https://izlik.org/JA95TL62DA
Bratu, D., & Chaudhuri, D. (2024). Unveiling the veil: Exploring psychological violence in intimate partner violence for podcast narratives. Global Media Journal, 22(67), 1–7.
Bulut, S., & Göktürk, G. Y. (2012). Mobbing: İşyerinde psikolojik taciz. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 53–70. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.285
Büyüköztürk, Ş., Çakmak Kılıç, E., Akgün, E. Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22. baskı). Pegem.
Candan, A. K., & Can, Y. (2021). Evli ve bekâr kadınların kadına yönelik şiddete ilişkin tutum ve deneyimleri. Turkish Studies – Social Sciences, 16(3), 1145–1163. https://doi.org/10.47356/TurkishStudies.50608
Çakır, Ö., Harcar, T., Sürgevil, O., & Budak, G. (2014). Kadına yönelik şiddet ve Türkiye’de kadına yönelik şiddetin durumu. Toplum ve Demokrasi Dergisi, 2(4), 51–70. https://izlik.org/JA25GU84YH
Çarıkçı, İ. H., & Yavuz, H. (2009). Çalışanlarda mobbing (psikolojik şiddet) algısı. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (10), 47–62. https://izlik.org/JA47TH82TK
Çınar, H., & Cemaloğlu, N. (2024). Öğretmenlerin mobbing kavramına ilişkin algıları: Bir metafor çalışması. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi, 3(1), 1–20.
Cloitre, M., Henn-Haase, C., Herman, J. L., Jackson, C., & Zuromski, K. (2019). Trauma exposureand PTSD symptoms in relation to intimate partner emotional violence. Journal of Traumatic Stress, 32(3), 411–420. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2016.07.027
Dayı, E., Açıkgöz, G., & Elçi, A. N. (2020). Güzel sanatlar eğitimi bölümü öğretmen adaylarının özel gereksinimli öğrencilere yönelik metaforik algıları (Gazi Üniversitesi örneği). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(1), 95–122. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.616520
Dillon, G., Hussain, R., Loxton, D., & Rahman, S. (2013). Mental and physical health and intimate partner violence against women: A review. International Journal of Family Medicine, 2013, 1–15. https://doi.org/10.1155/2013/313909
Dokkedahl, S. B., Vang, M. L., & Elklit, A. (2022). Psychological violence: A systematic review of its definition and impact on mental health. Trauma, Violence, & Abuse, 23(2), 508–522. https://doi.org/10.1186/s13643-019-1118-1
Dokkedahl, S. B., Vang, M. L., & Elklit, A. (2022). The role of tonic immobility in the association between psychological violence and PTSD symptoms. European Journal of Trauma & Dissociation, 6(4), 100297. https://doi.org/10.1016/j.ejtd.2022.100297
Elkatmış, M., & Tanık, M. (2022a). Öğretmen adaylarının “iletişim” kavramına ilişkin metaforik algıları. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (29), 110–133. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1021318
Elkatmış, M., & Tanık, M. (2022b). Üniversite öğrencilerinin uzaktan eğitime ilişkin metaforik algıları. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 219–238. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1030963
Endreß, M., & Pabst, A. (2013). Violence and shattered trust: Sociological considerations. Human Studies, 36(1), 89–106. https://doi.org/10.1007/s10746-013-9271-3
Fernet, M., Hébert, M., Brodeur, G., Guyon, R., & Lapierre, A. (2023). Cyber dating violence victimization among adolescents: The role of insecure attachment and difficulty in emotion regulation. Journal of Child Sexual Abuse, 32(3), 296–317. https://doi.org/10.1080/10538712.2023.2167678
Follingstad, D. R. (2009). The impact of psychological aggression on women’s mental health and behavior: The status of the field. Trauma, Violence, & Abuse, 10(3), 271–289. https://doi.org/10.1177/1524838009334453
Follingstad, D. R. (2011). A measure of severe psychological abuse normed on a nationally representative sample. Journal of Interpersonal Violence, 26(6), 1194–1214. https://doi.org/10.1177/0886260510368157
García-Moreno, C., Zimmerman, C., Morris-Gehring, A., Heise, L., Amin, A., Abrahams, N., & Watts, C. (2015). Addressing violence against women: A call to action. The Lancet, 385(9978), 1685–1695. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)61830-4
Heise, L., & Kotsadam, A. (2015). Cross-national and multilevel correlates of partner violence: An analysis of data from population-based surveys. The Lancet Global Health, 3(6), e332–e340. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(15)00013-3
Herrick, R., & Thomas, S. (2024). Psychological violence, threats, and physical violence among mayors. American Politics Research, 52(3), 264–278. https://doi.org/10.1177/1532673X231220648
Holt, A., & Lewis, S. (2024). Sensing danger: Gender-based violence and sensory criminology. Feminist Criminology, 19(1), 3–24. https://doi.org/10.1177/15570851231207866
Jackson, J. R., & Viljoen, J. L. (2024). Preventing school violence: A review of school-based risk assessment tools. Journal of Threat Assessment and Management, 11(1), 48–59. https://doi.org/10.1037/tam0000204
Karcıoğlu, F., & Akbaş, S. (2010). İşyerinde psikolojik şiddet ve iş tatmini ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(3), 139–161. https://izlik.org/JA78AL28ST
Karina, I., & Banjarnahor, J. W. (2024). Domestic violence permitted by husband against wife. ANAYASA: Journal of Legal Studies, 1(2), 64–78.
Kayacı, Ü. (2014). Akademik ortamlarda psikolojik şiddet (mobbing) ve yılmazlık. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 67–78. https://izlik.org/JA32NS73XD
Khan, A. S., Bibi, A., Khan, A., & Ahmad, I. (2023). Responsibility of sexual violence under I nternational law. Journal of Social Sciences Review, 3(1), 29–41. https://doi.org/10.54183/jssr.v3i1.110
Kıran, E., & Bölükbaşı, A. (2021). Sosyo-ekonomik bir gösterge olarak boşanma. Journal of Economics and Political Economy, 6(1), 165–187. https://izlik.org/JA22ZK37CN
Köknel, Ö. (1996). Bireysel ve toplumsal şiddet. Altın.
Kopp, R., & Craw, M. (1998). Metaphor in psychotherapy: Clinical applications of a cognitive-linguistic approach. Journal of Clinical Psychology, 54(2), 133–145.
Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A practical introduction (2nd ed.). Oxford University.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
Li, L., Liao, X., & Ni, J. (2024). Workplace psychological violence and empathy among nurses: A cross-sectional study. BMC Nursing, 23(1), 85. https://doi.org/10.1186/s12912-024-01734-1
Li, L., Shen, X., Zeng, G., Huang, J., Yang, H., & Zhou, M. (2023). Sexual violence against women worldwide: A systematic review and meta-analysis. BMC Women’s Health, 23(1), 196. https://doi.org/10.1186/s12905-023-02338-8
Lotzin, A., Flechsenhar, A., Garthus-Niegel, S., Georg, A. K., Holl, J., von Hülsen, L., Kenntemich, L., Kliem, S., Kröger, C., Mack, J. T., Mojahed, A., Nunius, S., Schröder, J., Seitz, K., von Thadden, A., Volkert, J., Zrnic Novakovic, I., & Lueger-Schuster, B. (2023). Häusliche Gewalt und ihre psychischen Folgen während der COVID-19-Pandemie—Zentrale Befunde aus dem deutschsprachigen Raum. Bundesgesundheitsblatt – Gesundheitsforschung – Gesundheitsschutz, 66(8), 920–929. https://doi.org/10.1007/s00103-023-03747-8
Mensch, J. (2019). Trust and violence. Studia Phaenomenologica, 19, 331–349. https://doi.org/10.5840/studphaen2019194
Mitchell, M., Palk, G., & Kavanagh, D. (2019). Threats and violence in persons with mental illness. International Journal of Forensic Mental Health, 18(4), 316–325. https://doi.org/10.1080/14999013.2018.1552636
Murta, S. G., Ramos, C. R., & Tavares, G. (2016). Psychological intimate partner violence and mental health: A systematic review. Journal of Family Violence, 31(6), 727–734. https://doi.org/10.1186/s13643-019-1118-1
Oktaviary, A. R., Kurnianingsih, M., & Purnamasari, A. I. (2024). Legal children protection as victim of psychological violence. JUSTISI, 10(3), 581–597. https://doi.org/10.33506/js.v10i3.3232
Orbay, İ. (2022). Görünmeyene ışık tutmak: Psikolojik şiddet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(1), 267– 290. https://doi.org/10.33417/tsh.975139
Saral, İ. (2023). Öğrencilerin psikolojik şiddet algıları: Nitel bir araştırma. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 6(2), 169–205. https://doi.org/10.55150/apjec.1299883
Schlack, R., Rüdel, J., Karger, A., & Hölling, H. (2013). Physical and psychological violence experiences in German adults: Results of the DEGS1 study. Bundesgesundheitsblatt- Gesundheitsforschung-Gesundheitsschutz, 56(5-6), 755–764. https://doi.org/10.1007/s00103-013-16918
Sezer, E. (2003). Dilde ve edebiyatta yol metaforu. Kitaplık Dergisi, (65), 88–92. https://doi.org/10.12691/education-3-9-19
Smith, L., Jones, A., & Williams, K. (2022). Psychological aggression and trust in relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 39(4), 1012–1030. https://doi.org/10.1007/BF00978528
Temizkan, V., & Akbaba, E. (2018). Sağlık kurumlarında şiddete karşı çözüm. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1–16. https://izlik.org/JA96SP87ZY
Tutar, H. (2004). İşyerinde psikolojik şiddet sarmalı: Nedenleri ve sonuçları. Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 85–108. https://izlik.org/JA23CY66KE
Wang, H., Zhang, Y., & Sun, L. (2021). Workplace violence and depression among Chinese staff: The mediating role of quality of life. International Archives of Occupational and Environmental Health, 94, 557–564. https://doi.org/10.1007/s00420-020-01607-5
World Health Organization. (2021). Violence against women: Prevalence estimates 2018. WHO.
Yalın, B., Onbaş, K., & Karaoğlu, S. (2018). Sosyal medyada psikolojik şiddet: Bir alan araştırması. JASS Studies, 73, 281–297. https://doi.org/10.9761/JASSS7692
Yao, X., Shao, J., Wang, L., Zhang, J., Zhang, C., & Lin, Y. (2021). Workplace violence and occupational stress among nurses: A cross-sectional study. International Journal of Mental Health Nursing, 30(1), 177–188. https://doi.org/10.1111/inm.12770
Yavuz, E., Topaktaş, G., Çelik, E., & Demirel, M. A. (2022). Toksik liderlik ve psikolojik şiddet ilişkisinin incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(4), 3344–3355.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner’s guide. Guilford Press.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2006). Schema therapy: A practitioner’s guide. Guilford.
Yural, B., Acuner, D., & Çevik Akkuş, G. (2024). Sağlık çalışanlarının şiddete karşı güvenlik ve güven algılarının incelenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 11(1), 82–90. https://doi.org/10.54304/SHYD.2024.02438

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilişsel Gelişim, Duygusal gelişim, Kişilik Gelişimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Dilan Malgaz Güçlü ^*
0000-0003-4868-0247
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

19 Eylül 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

6 Mart 2026

Kabul Tarihi

24 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.17753/sosekev.1904374

IZ

https://izlik.org/JA62FU73KF

APA

Malgaz Güçlü, D. (2026). EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi, Advanced Online Publication, 230-240. https://doi.org/10.17753/sosekev.1904374

AMA

1.Malgaz Güçlü D. EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication):230-240. doi:10.17753/sosekev.1904374

Chicago

Malgaz Güçlü, Dilan. 2026. “EVLİ BİREYLERİN ‘PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI’ KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI”. EKEV Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication: 230-40. https://doi.org/10.17753/sosekev.1904374.

EndNote

Malgaz Güçlü D (01 Eylül 2026) EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi Advanced Online Publication 230–240.

IEEE

[1]D. Malgaz Güçlü, “EVLİ BİREYLERİN ‘PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI’ KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI”, EKEV Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication, ss. 230–240, Eyl. 2026, doi: 10.17753/sosekev.1904374.

ISNAD

Malgaz Güçlü, Dilan. “EVLİ BİREYLERİN ‘PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI’ KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI”. EKEV Akademi Dergisi. Advanced Online Publication (01 Eylül 2026): 230-240. https://doi.org/10.17753/sosekev.1904374.

JAMA

1.Malgaz Güçlü D. EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi. 2026;:230–240.

MLA

Malgaz Güçlü, Dilan. “EVLİ BİREYLERİN ‘PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI’ KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI”. EKEV Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication, Eylül 2026, ss. 230-4, doi:10.17753/sosekev.1904374.

Vancouver

1.Dilan Malgaz Güçlü. EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi. 01 Eylül 2026;(Advanced Online Publication):230-4. doi:10.17753/sosekev.1904374

Öz

EVLİ BİREYLERİN "PSİKOLOJİK ŞİDDET DAVRANIŞI" KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI

Öz

Anahtar Kelimeler

Married Individuals' Perceptions of the Concept of "Psychological Violence"

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster