SAĞLIK TURİZMİ YETKİ BELGESİNE SAHİP MEDİKAL TURİZM İŞLETMELERİNDE MUHASEBE UYGULAMALARININ ETİK BOYUTU

Bu çalışma, sağlık turizmi yetki belgesine sahip medikal turizm işletmelerinde muhasebe uygulamaları ile resmi düzenlemeler arasında ortaya çıkabilen farklılıkların, işletme yöneticileri tarafından hangi etik gerekçelerle meşrulaştırıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, teknik uyum tartışmasını yönetsel ve etik bir çerçevede ele alarak sağlık turizmi literatüründe sınırlı incelenen muhasebe etiği ve etik gri alanlar konusuna odaklanmaktadır. Araştırma nitel araştırma deseninde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmış; veriler, Sakarya’da sağlık turizmi alanında faaliyet gösteren 10 işletmenin yöneticileriyle yapılan görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Veriler MAXQDA desteğiyle tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş, bulguların yorumlanmasında Nötralizasyon Kuramı açıklayıcı çerçeve olarak kullanılmıştır. Bulgular, mevzuat belirsizliği, uygulama-uyum sorunu, hibrit hizmet yapısı, aracı ve pazarlama maliyetleri ile ödeme, vergi ve faturalandırma baskılarının etik ikilemleri besleyen temel unsurlar olduğunu göstermektedir. Ayrıca tartışmalı muhasebe tercihlerinin çoğu zaman ayakta kalma, rekabet gücünü koruma ve hasta mağduriyetini önleme gerekçeleriyle meşrulaştırıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, sağlık turizmi muhasebesindeki etik sorunların düzenleyici boşluklar ve piyasa baskılarıyla yakından ilişkili olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, sektöre özgü muhasebe ve vergi rehberlerinin hazırlanması, dijital ve şeffaf kayıt altyapısının güçlendirilmesi ve rehberlik edici denetim mekanizmalarının geliştirilmesi önerilmektedir.

This study aims to examine the ethical justifications through which differences that may arise between accounting practices and official regulations in medical tourism enterprises holding a health tourism authorization certificate are legitimized by business managers. By addressing the debate on technical compliance within a managerial and ethical framework, the research focuses on the issues of accounting ethics and ethical grey areas, which have been only limitedly examined in the health tourism literature. The study was conducted using a qualitative research design. As a data collection tool, a semi-structured interview form was used; the data were obtained through interviews with managers of 10 enterprises operating in the field of health tourism in Sakarya. The data were analyzed through thematic analysis with the support of MAXQDA, and Neutralization Theory was used as an explanatory framework in the interpretation of the findings. The findings indicate that regulatory ambiguity, the problem of practice-compliance mismatch, hybrid service structures, intermediary and marketing costs, and pressures related to payment, taxation, and invoicing are the main factors feeding ethical dilemmas. In addition, it was determined that controversial accounting preferences are often legitimized on the grounds of survival, maintaining competitiveness, and preventing patient victimization. As a result, it was concluded that ethical problems in health tourism accounting are closely associated with regulatory gaps and market pressures. Accordingly, it is recommended that sector-specific accounting and tax guidelines be prepared, digital and transparent recording infrastructure be strengthened, and guidance-oriented auditing mechanisms be developed.