ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ

Emre Seyrek

doi:10.17753/sosekev.1928055

TR EN

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ

Öz

Günümüzde artan işsizlik oranları, rekabetçi iş gücü piyasası ve belirsiz kariyer koşulları, üniversite öğrencilerinin akademik, psikolojik ve kariyer gelişim süreçlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu bağlamda, söz konusu çalışma, öğrencilerin akademik özyeterlik düzeyleri, kariyer hedefleri, işsizlik kaygıları ve üniversiteye yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkileri bütüncül bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye'de bir devlet üniversitesinde öğrenim gören toplam 528 öğrenciden elde edilen veriler üzerine kurulmuştur. Veri toplama sürecinde “Akademik Özyeterlik Ölçeği”, “Kariyer Hedefi Ölçeği”, “İşsizlik Kaygısı Ölçeği” ve “Üniversiteye Yabancılaşma Ölçeği” kullanılmıştır. Bu çalışmada öncelikle ölçüm modelinin doğrulanması amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiş, ardından değişkenler arasındaki yapısal ilişkiler SPSS eklentisi olan PROCESS Macro 5.0’da Model 4 kullanılarak test edilmiştir. Elde edilen bulgular, akademik özyeterliğin kariyer hedeflerini negatif yönde etkilediğini (β = -.152, R² = .023, p < .05) göstermektedir. Buna karşılık, akademik özyeterliğin işsizlik kaygısı (β = .150, R² = .023, p < .05) ve üniversiteye yabancılaşma (β = .205, p < .001) üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca işsizlik kaygısının üniversiteye yabancılaşmayı artırdığı (β = .247, p < .001) ve akademik özyeterlik ile üniversiteye yabancılaşma arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir (dolaylı etki = .058, %95 GA [.023, .101]). Bu sonuçlar, akademik özyeterliğin her zaman olumlu çıktılar doğurduğu yönündeki yaygın literatür kabulünün her bağlamda geçerli olmayabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle yüksek akademik özyeterliğe sahip öğrencilerin artan beklenti düzeyleri ve algılanan yapısal fırsat sınırlılıkları nedeniyle daha yoğun işsizlik kaygısı ve yabancılaşma yaşayabilecekleri düşünülmektedir. Dolayısıyla çalışma, özyeterlik kavramının bağlamsal ve psikososyal değişkenlerle birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamakta, literatüre alternatif bir bakış açısı sunmakta ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önemli kuramsal ve uygulamaya dönük çıkarımlar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik özyeterlik, Kariyer hedefi, İşsizlik kaygısı, Üniversiteye yabancılaşma, Üniversite öğrencileri

Öz

The Paradoxical Effects of Academic Self-Efficacy on Career Goals, Unemployment Anxiety, and Alienation from the University among University Students

Öz

In today’s world, increasing unemployment rates, a highly competitive labor market, and uncertain career conditions significantly affect university students’ academic, psychological, and career development processes. In this context, the present study aims to examine the relationships among students’ academic self-efficacy, career goals, unemployment anxiety, and university alienation within a holistic framework. The study is based on data collected from a total of 528 students enrolled at a public university in Türkiye. During the data collection process, the “Academic Self-Efficacy Scale,” “Career Goals Scale,” “Unemployment Anxiety Scale,” and “University Alienation Scale” were used. In this study, confirmatory factor analysis (CFA) was first conducted to validate the measurement model, and then the structural relationships among the variables were tested using Model 4 in the PROCESS Macro 5.0 SPSS plugin. The findings indicate that academic self-efficacy negatively affects career goals (β = -.152, R² = .023, p < .05). In contrast, it was determined that academic self-efficacy has a positive and significant effect on unemployment anxiety (β = .150, R² = .023, p < .05) and alienation from university (β = .205, p < .001). Additionally, it was found that unemployment anxiety increases alienation from university (β = .247, p < .001) and plays a significant mediating role in the relationship between academic self-efficacy and alienation from university (indirect effect = .058, 95% CI [.023, .101]). These results suggest that the widely accepted assumption in the literature that academic self-efficacy always leads to positive outcomes may not hold in every context. It is believed that students with high academic self-efficacy, in particular, may experience more intense anxiety about unemployment and a sense of alienation due to their rising expectations and perceived structural limitations on opportunities. Therefore, the study emphasizes the need to consider self-efficacy within a broader framework including contextual and psychosocial variables, offering an alternative perspective to the literature and providing important theoretical and practical implications for future research.

Anahtar Kelimeler

Academic self-efficacy, Career goals, Unemployment anxiety, University alienation, University students

Kaynakça

Acar, S., & Güneş, B. (2022). Fear of unemployment and contextual factors: A case study among disadvantaged university students. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 311-321. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1124461
Ahmadi, A., Ziapour, A., Lebni, J. Y., & Mehedi, N. (2023). Prediction of academic motivation based on variables of personality traits, academic self-efficacy, academic alienation and social support in paramedical students. Community Health Equity Research & Policy, 43(2), 195-201. https://doi.org/10.1177/0272684X211004948
Akgün, S. S. (2019). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik niyeti ile işsizlik kaygısı arasındaki ilişki (Tez No. 570672) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Akyüz, A. M., & Durmuş, İ. (2022). Üniversite öğrencilerinin hayatlarını anlamlandırmalarında işsizlik kaygıları, kariyer hedefleri ve kişisel gelişimlerinin rolü. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 20(2), 23-53. https://doi.org/10.11611/yead.953466
Aldan-Karademir, Ç., Deveci, Ö., & Çaylı, B. (2018). Ortaokuldaki öğrencilerin özdüzenlemeleri ve akademik özyeterliklerinin incelenmesi. E-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 14-29. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.446793
Alioat, S. K. H., & El Keshky, M. E. S. (2020). Cognitive flexibility as the mediator between unemployment anxiety and psychological wellbeing among university students with disabilities. Art Humanit, 28, 299-321. https://doi.org/10.4197/Art.28-14.10
Amalia, U., & Sa’id, M. (2024). Labor market uncertainty: Can psychological capital promote career transition readiness in college students. Journal of Psychological Science, 13(1), 139-148. https://doi.org/10.17977/um023v13i12024p139-148
Amatea, E. S., Cross, E. G., Clark, J. E., & Bobby, C. L. (1986). Assessing the work and family role expectations of career-oriented men and women: The life role salience scales. Journal of Marriage and the Family, 48(4), 831-838. https://doi.org/10.2307/352576
Ancın, V., & Ulucan, S. (2020). Mesleki güdülenmenin kariyer kararına etkisinde işsizlik kaygısının rolü; Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu örneği. Management and Political Sciences Review, 2(1), 151-175.
Antonio, A., & Tuffley, D. (2015). First year university student engagement using digital curation and career goal setting. Research in Learning Technology, 23, 28337-1. https://doi.org/10.3402/rlt.v23.28337

Aslan, A., & Alevok, C. (2025). Turizm eğitimi alan öğrencilerin sosyal medya bağımlılığı ve öz yeterlilik algısının kariyer niyetleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Journal of Healthcare Management and Leadership, (1), 36-44. https://doi.org/10.35345/johmal.1773314 Atli, A., Keldal, G., & Sonar, O. (2015). Üniversite öğrencilerinin yabancılaşma ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişki. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(29), 149-160.
Aytaç, S., & Keser, A. (2002). İşsizliğin çalışan birey üzerindeki etkisi: İşsizlik kaygısı. The Journal Of Industrial Relations And Human Resources, 4(2), 52-63.
Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American psychologist, 37(2), 122-147. https://doi.org/10.1037/0003-066X.37.2.122
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Bandura, A. (2000). Exercise of human agency through collective efficacy. Current Directions in Psychological Science, 9(3), 75-78. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00064
Bandura, A., Caprara, G. V., Barbaranelli, C., Gerbino, M., & Pastorelli, C. (2003). Role of affective self‐regulatory efficacy in diverse spheres of psychosocial functioning. Child Development, 74(3), 769-782. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00567
Beck, U. (1992). Risk Society: Towards a new modernity. Sage.
Belle, M. A., Antwi, C. O., Ntim, S. Y., Affum-Osei, E., & Ren, J. (2022). Am I gonna get a job? Graduating students’ psychological capital, coping styles, and employment anxiety. Journal of Career Development, 49(5), 1122-1136. https://doi.org/10.1177/08948453211020124
Bilgili, H., & Keklik, İ. (2022). Akademik öz yetkinlik ile akademik öz düzenleme arasındaki ilişkide akademik motivasyonun aracı rolü. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(1), 213-227.
Blanchflower, D. G. (2021). Is happiness U-shaped everywhere? Age and subjective well-being in 145 countries. Journal of Population Economics, 34(2), 575-624. https://doi.org/10.1007/s00148-020-00797-z
Blustein, D. L. (2006). The psychology of working: A new perspective for career development, counseling, and public policy. Routledge.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Eds.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
Boxer, P., Goldstein, S. E., DeLorenzo, T., Savoy, S., & Mercado, I. (2011). Educational aspiration–expectation discrepancies: Relation to socioeconomic and academic risk-related factors. Journal of Adolescence, 34(4), 609-617. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2010.10.002
Bozkur, B. Kıran, B., & Cengiz, Ö. (2020). Üniversite öğrencilerinin umutsuzluk düzeyleri, belirsizliğe tahammülsüzlük ve özyeterliklerinin incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 28(6), 2401-2409. https://doi.org/10.24106/kefdergi.702233
Bronfenbrenner, U. (1986). Alienation and the four worlds of childhood. The Phi Delta Kappan, 67(6), 430-436. Brown, P., Hesketh, A., & Wiliams, S. (2003). Employability in a knowledge-driven economy. Journal of Education and Work, 16(2), 107-126. https://doi.org/10.1080/1363908032000070648
Brown, S. D., & Lent, R. W. (2016). Vocational psychology: Agency, equity, and well-being. Annual Review of Psychology, 67(1), 541-565. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-122414-033237
Burbach, H. J., & Thompson III, M. A. (1973). Note on alienation, race, and college attrition. Psychological Reports, 33(1), 273-274. https://doi.org/10.2466/pr0.1973.33.1.273
Can, E., & Gündüz, Y. (2021). Öğretmenlerin güç mesafesi ve özyeterlik algıları ile işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişki. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1173-1189. https://doi.org/10.24315/tred.780782
Cengiz, S. (2022). Akademik mükemmeliyetçilik ve ebeveyn tutumu ile okul tükenmişliği arasındaki ilişkide azim, akademik özyeterlik ve yılmazlığın çoklu aracılığı: boylamsal bir çalışma (Tez No. 728623) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Chamandy, M., & Gaudreau, P. (2019). Career doubt in a dual-domain model of coping and progress for academic and career goals. Journal of Vocational Behavior, 110, 155-167. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2018.11.008
Chung, Y. B. (2002). Career decision-making self-efficacy and career commitment: Gender and ethnic differences among college students. Journal of Career Development, 28(4), 277-284. https://doi.org/10.1177/089484530202800404
Cırcır, O., Gönültaş, O., Uzun, K., & Tagay, O. (2023). The predictive role of hope, self-efficacy and self-esteem on adolescents' career anxiety. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 52(2), 644-666. https://doi.org/10.14812/cuefd.1291825
Clements, A. J., & Kamau, C. (2018). Understanding students’ motivation towards proactive career behaviours through goal-setting theory and the job demands–resources model. Studies in Higher Education, 43(12), 2279-2293. https://doi.org/10.1080/03075079.2017.1326022
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences, Lawrence Erlbaum, Mahwah, NJ. Çelik, O. T. (2020). Prediction of alienation from university according to gender, department selection, academic success and academic self-efficacy. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2020, 21(2), 813-826. https://doi.org/10.17679/inuefd.661389
De Cuyper, N., & De Witte, H. (2005). Job insecurity: Mediator or moderator of the relationship between type of contract and various outcomes. SA Journal of Industrial Psychology, 31(4), 79-86. https://doi.org/10.4102/sajip.v31i4.211
Demirbilek, N., & Han, F. (2022). Üniversite öğrencilerinde akademik özyeterliğin yordayıcıları olarak akademik motivasyon, sosyal bağlılık ve erteleme eğilimi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (24), 311-324. https://doi.org/10.29029/busbed.1165591
Dursun, S. & Aytaç, S. (2009). Üniversite öğrencileri arasında işsizlik kaygısı. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(1), 71–84.
Elwood, L. S., Wolitzky-Taylor, K., & Olatunji, B. O. (2012). Measurement of anxious traits: a contemporary review and synthesis. Anxiety, Stress & Coping, 25(6), 647-666. https://doi.org/10.1080/10615806.2011.582949
Ergül, E. (2019). Yüksek öğretimli gençliğin işsizlik kaygısı ve çalışma hayatı algısı: Avrasya Üniversitesi öğrencileri üzerine bir uygulama (Tez No. 578213) [Yüksek lisans tezi, Avrasya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Fife, J. E., Bond, S., & Byars-Winston, A. (2011). Correlates and predictors of academic self efficacy among African American students. Education, 132(1), 141-148.
Fitzgerald, S. M. (1997). The relationship between anxiety and statistics achievement: A metaanalysis. (Doctoral dissertation). Toledo University.
Flammer, A. (2001). Self-efficacy: self-development in childhood. International Encyclopedia of the Social ve Behavioral Sciences. 13812-13815. https://doi.org/10.1016/B0-08-043076-7/01726-5
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Fromm, E. (1996). Sağlıklı toplum (Y. Salman & Z. Tanrısever, Çev.). Payel Yayınevi.
George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple study guide and reference (10th ed.). Pearson Education.
Gün, F., Turabik, T., & Baskan, G. A. (2020). Akademik özyeterlik ile akademik erteleme eğilimi ilişkisi: aday öğretmenler üzerine bir çalışma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(4), 815-826. https://doi.org/10.16986/HUJE.2019051688
Gündoğan, A., & Koçak, A. (2017). Öğretmen adaylarının okul iklimi algıları ile akademik özyeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 7(3), 639-657. https://doi.org/10.19126/suje.333266
Güner, T. A., Demir, İ., & Erdem, S. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile akademik özyeterlik ve yalnızlık arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(3), 508-518. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1139247
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Hascher, T., & Hadjar, A. (2018). School alienation–Theoretical approaches and educational research. Educational Research, 60(2), 171-188. https://doi.org/10.1080/00131881.2018.1443021
Hayat, A. A., Shateri, K., Amini, M., & Shokrpour, N. (2020). Relationships between academic self-efficacy, learning-related emotions, and metacognitive learning strategies with academic performance in medical students: a structural equation model. BMC Medical Education, 20(1), 76. https://doi.org/10.1186/s12909-020-01995-9
Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (3rd ed.). The Guilford Press.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Hu, S., Creed, P. A., & Hood, M. (2017). Development and initial validation of a measure to assess career goal feedback. Journal of Psychoeducational Assessment, 35(7), 657-669. https://doi.org/10.1177/0734282916654645
Ismail, M. (2016). Cultural Values and Career Goal of Gen-X and Gen-Y: A Conceptual Framework. Global Business & Management Research, 8(2), 1-18.
İlter, İ. (2021). Lisans öğrencilerinin akademik başarıları ve kariyer kararı özyeterliklerinin lisansüstü eğitim niyetlerine etkisi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(1), 1-13. https://doi.org/10.5961/jhes.2021.423 Jawahar, I. M., & Shabeer, S. (2019). How does negative career feedback affect career goal disengagement? The mediating roles of career planning and psychological well-being. Journal of Career Development, 1-15. https://doi.org/10.1177/0894845319853637
Jemini Gashi, L., Bërxulli, D., Konjufca, J., & Cakolli, L. (2023). Effectiveness of career guidance workshops on the career self-efficacy, outcome expectations, and career goals of adolescents: an intervention study. International Journal of Adolescence and Youth, 28(1), 2281421. https://doi.org/10.1080/02673843.2023.2281421
Jerusalem, M., & Schwarzer, R. (1981). Fragebogen zur erfassung von "Selbstwirksamkeit. Skalen zur Befindlichkeit und Persoenlichkeit In R. Schwarzer (Hrsg.). (Forschungsbericht No. 5). Berlin: Freie Universitaet, Institut fuer Psychologie.
Jessica, J., & Kembaren, E. M. (2024). Hubungan antara academıc self-effıcacy dengan career adaptabılıty pada mahasıswa tıngkat akhır dı jakarta. Manasa, 13(2), 134-148. https://doi.org/10.25170/manasa.v13i2.6083
Jin, C., & Jang, J. H. (2019). The ınfluence of academic stress of the college students on employment anxiety: Focus on the moderating effect of self-efficacy and self-esteem. Journal of Digital Convergence, 17(5), 109-115.
Kalkan, A., Bakioğlu, F., & Toprak, Y. (2020). Akademik Özgüven Ölçeğinin (AÖÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 49(225), 319-342.
Kara, Y. L. (2018). Üniversite öğrencilerinin işsizlik kaygısı: Celal Bayar Üniversitesi çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri bölümü öğrencileri üzerine nitel bir araştırma (Tez No. 528007) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
Kong, T., & Zeng, S. (2023). The effect of perceived environmental uncertainty on university students’ anxiety, academic engagement, and prosocial behavior. Behavioral Sciences, 13(11), 906. https://doi.org/10.3390/bs13110906
Kotaman, H. (2008). Özyeterlilik inancı ve öğrenme performansının geliştirilmesine ilişkin yazın taraması. Journal of Uludag University Faculty of Education, 21(1), 111-133.
Kula, K. Ş., & Saraç, T. (2017). Üniversite öğrencilerinin umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi: Ahi Evran Üniversitesi örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 1-16. https://doi.org/10.17494/ogusbd.595088
Kurbanoglu, N., & Akin, A. (2010). The relationships between university students' chemistry laboratory anxiety, attitudes, and self-efficacy beliefs. Australian Journal of Teacher Education (Online), 35(8), 48-59. https://doi.org/10.14221/ajte.2010v35n8.4
Kurtulmuş, M., Kaçire, İ., Karabıyık, H., & Yiğit, B. (2015). Üniversite yabancılaşma ölçeği geçerlik güvenirlik çalışması. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(7), 100-110.
Lake, W., Luke, H., & Boyd, B. (2020). Mismatch between student and university expectations of academic achievement: A negative outcome from well-intentioned student support or a driver for improved academic performance?. Journal of Perspectives in Applied Academic Practice, 8(2), 97-106. https://doi.org/10.14297/jpaap.v8i2.434
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
Lent, R. W., & Brown, S. D. (2006). On conceptualizing and assessing social cognitive constructs in career research: A measurement guide. Journal of Career Assessment, 14(1), 12-35. https://doi.org/10.1177/1069072705281364
Lent, R. W., & Brown, S. D. (2013). Social cognitive model of career self-management: toward a unifying view of adaptive career behavior across the life span. Journal of Counseling Psychology, 60(4), 557. https://doi.org/10.1037/a0033446
Lent, R. W., & Brown, S. D. (2017). Social cognitive career theory in a diverse world: Guest editors’ introduction. Journal of Career Assessment, 25(1), 3-5. https://doi.org/10.1177/1069072716657811
Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79-122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027
Lent, R. W., Brown, S. D., Talleyrand, R., McPartland, E. B., Davis, T., Chopra, S. B., ... & Chai, C. M. (2002). Career choice barriers, supports, and coping strategies: College students' experiences. Journal of Vocational Behavior, 60(1), 61-72. https://doi.org/10.1006/jvbe.2001.1814
Li, L., Gao, H., & Xu, Y. (2020). The mediating and buffering effect of academic self-efficacy on the relationship between smartphone addiction and academic procrastination. Computers & Education, 159, 104001. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.104001
Lizarte Simón, E. J., Gijón Puerta, J., Galván Malagón, M. C., & Khaled Gijón, M. (2024). Influence of self-efficacy, anxiety and psychological well-being on academic engagement during university education. Education Sciences, 14(12), 1367. https://doi.org/10.3390/educsci14121367
MacKinnon, J. G., & White, H. (1985). Some heteroskedasticity-consistent covariance matrix estimators with improved finite sample properties. Journal of Econometrics, 29(3), 305-325. https://doi.org/10.1016/0304-4076(85)90158-7
Mann, S. J. (2001). Alternative perspectives on the student experience: Alienation and engagement. Studies in Higher Education, 26(1), 7-19. https://doi.org/10.1080/03075070020030689
Marini, M., Parisse, C., Pagliaro, S., Giovannelli, I., Pietroni, D., & Livi, S. (2025). The role of social class in academic university contexts: exploring students' academic self-concept, educational expectations, and achievement goals. Frontiers in Psychology, 16, 1542359. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1542359
Marx, K. (1978). Economic and philosophical manuscripts of 1844. In R. C. Tucker (Eds.), The Marx-Engels reader (pp. 66–125). W. W. Norton & Company.
McKee-Ryan, F., Song, Z., Wanberg, C. R., & Kinicki, A. J. (2005). Psychological and physical well-being during unemployment: a meta-analytic study. Journal of Applied Psychology, 90(1), 53-76. https://doi.org/10.1037/0021-9010.90.1.53
Meng, Q., & Zhang, Q. (2023). The influence of academic self-efficacy on university students’ academic performance: The mediating effect of academic engagement. Sustainability, 15(7), 5767. https://doi.org/10.3390/su15075767
Michael, R. (2019). Self‐efficacy and future career expectations of at‐risk adolescents: The contribution of a tutoring program. Journal of Community Psychology, 47(4), 913-923. https://doi.org/10.1002/jcop.22163
Multon, K. D., Brown, S. D., & Lent, R. W. (1991). Relation of self-efficacy beliefs to academic outcomes: A meta-analytic investigation. Journal of Counseling Psychology, 38(1), 30-38. https://doi.org/10.1037/0022-0167.38.1.30
Niggemeyer-Hall, A. E. (2001). Family interaction factors and anxiety in adolescent females. Seattle Pacific University.
Noordiansyah, E. A., & Jannah, M. (2025). Pengaruh self-efficacy terhadap burnout pada atlet taekwondo. PAEDAGOGY: Jurnal Ilmu Pendidikan dan Psikologi, 5(3), 1101–1110. https://doi.org/10.51878/paedagogy.v5i3.6946
OECD. (2023). Employment rate by age group. data.oecd.org/emp/employment-rate-by-age-group.htm adresinden 25.03.2026 tarihinde erişilmiştir.
Ölçer-Kimzan, F. (2020). Anadolu Üniversitesi açıköğretim sistemi öğrencilerinin işsizlik kaygısı ve girişimcilik eğilimi ilişkisinin incelenmesi (Tez No. 640833) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Özman, C., Uğraş, S., Sağın, A. E., Yücekaya, M. A., Eyuboğlu, E., & Daşkesen, S. S. (2025). The mediating role of career concerns between career goal inconsistency, alienation and loneliness. Frontiers in Psychology, 16, 1670414. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1670414
Pang, C., Xie, R., Kang, N., & Hu, Z. (2025). The impact of career education participation on academic self-efficacy: The sequential mediating role of career adaptability and learning engagement. Behavioral Sciences, 15(2), 174. https://doi.org/10.3390/bs15020174
Perrone, K. M., Sedlacek, W. E., & Alexander, C. M. (2001). Gender and ethnic differences in career goal attainment. The Career Development Quarterly, 50(2), 168-178. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2001.tb00981.x
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: a critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879-903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Polat, E. (2017). Kaygı düzeyi ve akademik özyeterlik inancının akademik başarı ile ilişkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15(1), 1-22. https://doi.org/10.11611/yead.312024
Rafi, M. A., Mamun, M. A., Hsan, K., Hossain, M., & Gozal, D. (2019). Psychological implications of unemployment among Bangladesh Civil Service job seekers: a pilot study. Frontiers in Psychiatry, 10, 578. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2019.00578
Roberts, K. (2009). Opportunity structures then and now. Journal of Education and Work, 22(5), 355-368. https://doi.org/10.1080/13639080903453987
Rodriguez-Modroño, P. (2019). Youth unemployment, NEETs and structural inequality in Spain. International Journal of Manpower, 40(3), 433-448. https://doi.org/10.1108/IJM-03-2018-0098
Rothwell, A., Herbert, I., & Rothwell, F. (2008). Self-perceived employability: Construction and initial validation of a scale for university students. Journal of Vocational Behavior, 73(1), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2007.12.001
Sarı, H., Gelbal, S., & Sarı, H. İ. (2020). Factors affecting academic self-efficacy of syrian refugee students: A path analysis model. International Journal of Assessment Tools in Education, 7(2), 266–279. https://doi.org/10.21449/ijate.702041
Sarsıkoğlu, A. F., & Bacanlı, F. (2019). Üniversite öğrencilerinin kariyer engelleri ile kariyer uyumlulukları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. International Journal of Turkish Education Sciences, 2019(13), 95-113. https://doi.org/10.46778/goputeb.563461
Savickas, M. L. (2013). Career construction theory and practice. Career Development and Counseling: Putting Theory and Research to Work, 2(1), 144-180.
Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24(6), 783–791. https://doi.org/10.2307/2088565
Shengyao, Y., Salarzadeh Jenatabadi, H., Mengshi, Y., Minqin, C., Xuefen, L., & Mustafa, Z. (2024). Academic resilience, self-efficacy, and motivation: the role of parenting style. Scientific Reports, 14(1), 5571. https://doi.org/10.1038/s41598-024-55530-7
Shoji, K., Cieslak, R., Smoktunowicz, E., Rogala, A., Benight, C. C., & Luszczynska, A. (2016). Associations between job burnout and self-efficacy: A meta-analysis. Anxiety, Stress, & Coping, 29(4), 367-386. https://doi.org/10.1080/10615806.2015.1058369
Spielberger, C. D. (1966). Theory and research on anxiety. Anxiety and Behavior, 1(3), 413-428. https://doi.org/10.1016/B978-1-4832-3131-0.50006-8
Subasi, Y. (2023). College belonging among university students during COVID-19: an online interpretative phenomenological (OIPA) perspective. Journal of Happiness and Health, 3(2), 109-126. https://doi.org/10.47602/johah.v3i2.52
Sugalski, T. D., & Greenhaus, J. H. (1986). Career exploration and goal setting among managerial employees. Journal of Vocational Behavior, 29(1), 102-114. https://doi.org/10.1016/0001-8791(86)90033-3
Surat, A., & Ceran, D. (2020). Üniversite öğrencilerinin işsizlik kaygısı. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities, 4(3), 145-166. https://doi.org/10.46291/ISPECIJSSHvol4iss3pp145-166
Şengül, M. A. (2025). Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin İş Bulma Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi. Spor Eğitimi ve Bilim, 1(1), 39-45.
Tekin, N. A. (2015). Üniversite öğrencilerinde işsizlik kaygısı: Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencileri üzerinde bir araştırma (Tez No. 395916) [Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Tinto, V. (1994). Leaving college: Rethinking the causes and cures of student attrition. University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/97802 26922461.001.0001
Tomás, J. M., Gutiérrez, M., Georgieva, S., & Hernández, M. (2020). The effects of self‐efficacy, hope, and engagement on the academic achievement of secondary education in the Dominican Republic. Psychology in the Schools, 57(2), 191-203. https://doi.org/10.1002/pits.22321
Tomlinson, M. (2017). Forms of graduate capital and their relationship to graduate employability. Education+ Training, 59(4), 338-352. https://doi.org/10.1108/ET-05-2016-0090
Tsai, C. T. S., Hsu, H., & Yang, C. C. (2017). Career decision self-efficacy plays a crucial role in hospitality undergraduates’ internship efficacy and career preparation. Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 21, 61-68. https://doi.org/10.1016/j.jhlste.2017.08.002
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024). İşgücü istatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/ adresinden 10.05.2026 tarihinde erişilmiştir.
Türkkahraman, M., & Şahin, K. (2010). Kadin ve kariyer. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 2(1), 75-88.
Uzun, K., & Karatas, Z. (2020). Predictors of Academic Self Efficacy: Intolerance of Uncertainty, Positive Beliefs about Worry and Academic Locus of Control. International Education Studies, 13(6), 104-116. https://doi.org/10.5539/ies.v13n6p104
Valtorta, N., & Hanratty, B. (2012). Loneliness, isolation and the health of older adults: do we need a new research agenda?. Journal of the Royal Society of Medicine, 105(12), 518-522. https://doi.org/10.1258/jrsm.2012.120128
Vancouver, J. B., Thompson, C. M., Tischner, E. C., & Putka, D. J. (2002). Two studies examining the negative effect of self-efficacy on performance. Journal of Applied Psychology, 87(3), 506–516. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.3.506
Wanberg, C. R. (2012). The individual experience of unemployment. Annual Review of Psychology, 63(1), 369-396. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-120710-100500
White, M., Becker, J., & du Plessis, M. (2021). Unintended positive consequences of development centres in university graduates. Frontiers in Psychology, 12, 775377. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.775377
Yazgan, A. E., Şendoğdu, A., & Ak, Ö. K. (2022). Mediating role of unemployment anxiety in the relationship between general self-efficacy and job searching competence level. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 9(3), 1938-1958. https://doi.org/10.30798/makuiibf.1035351
Yılmaz, M., Gürçay, D., & Ekici, G. (2007). Akademik özyeterlik ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 253-259.
Zhao, A. (2023). The impact of career expectation on employment anxiety of art students in higher vocational colleges during the COVID-19: A chain mediating role of social support and psychological capital. Frontiers in Psychology, 14, 1141472. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1141472
Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 82-91. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1016

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Strateji, Yönetim ve Örgütsel Davranış (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emre Seyrek ^*
0000-0002-6561-8739
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

21 Mayıs 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

11 Nisan 2026

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.17753/sosekev.1928055

IZ

https://izlik.org/JA22NM77LS

APA

Seyrek, E. (2026). ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ. EKEV Akademi Dergisi, Advanced Online Publication, 142-169. https://doi.org/10.17753/sosekev.1928055

AMA

1.Seyrek E. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ. EKEV Akademi Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication):142-169. doi:10.17753/sosekev.1928055

Chicago

Seyrek, Emre. 2026. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ”. EKEV Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication: 142-69. https://doi.org/10.17753/sosekev.1928055.

EndNote

Seyrek E (01 Mayıs 2026) ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ. EKEV Akademi Dergisi Advanced Online Publication 142–169.

IEEE

[1]E. Seyrek, “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ”, EKEV Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication, ss. 142–169, May. 2026, doi: 10.17753/sosekev.1928055.

ISNAD

Seyrek, Emre. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ”. EKEV Akademi Dergisi. Advanced Online Publication (01 Mayıs 2026): 142-169. https://doi.org/10.17753/sosekev.1928055.

JAMA

1.Seyrek E. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ. EKEV Akademi Dergisi. 2026;:142–169.

MLA

Seyrek, Emre. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ”. EKEV Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication, Mayıs 2026, ss. 142-69, doi:10.17753/sosekev.1928055.

Vancouver

1.Emre Seyrek. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ. EKEV Akademi Dergisi. 01 Mayıs 2026;(Advanced Online Publication):142-69. doi:10.17753/sosekev.1928055

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZYETERLİLİĞİN KARİYER HEDEFİ, İŞSİZLİK KAYGISI VE ÜNİVERSİTEYE YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ PARADOKSAL ETKİLERİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Öz

The Paradoxical Effects of Academic Self-Efficacy on Career Goals, Unemployment Anxiety, and Alienation from the University among University Students

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster