A QUALITATIVE STUDY ON FEMALE ACADEMICS' PERCEPTION OF PARENTING AND THEIR ACADEMIC CAREERS: THE CASE OF FIRAT UNIVERSITY

Öz

Qualitative research method was used in this study, which attempted to understand the parenting perceptions and academic careers of female academics. The research was conducted at Fırat University and 11 female academicians (mothers) constituted the study group. In the study, in-depth interview technique was used as data collection technique and data were collected using a semi-structured interview form. The research data were analysed thematically using MAXQDA software. Five themes were identified in the study. These are; strengths and weaknesses of female academics in parenting, difficulties encountered in parenting and coping strategies, sociocultural, spiritual and academic education of children, support and resources used in parenting, academic career and being a parent. In the study, it was determined that female academics had strengths in parenting such as practicality, empathy, good use of time and being authoritative, and weaknesses such as being emotional, children getting sick, time management difficulties and low tolerance. It was found that female academics experienced difficulties in parenting such as emotional burden, inability to allocate enough time for children, children's food choices, perception of discrimination, stubbornness and anxiety. It has been determined that female academics employ various methods to support their children's multidimensional education and utilize resources such as personal development books, social media, psychologists, training programs, and seminars to enhance their parenting skills.The study also found that motherhood may have some negative effects on academic career

Anahtar Kelimeler

• Academic woman
• perception of parenting
• academic career.

KADIN AKADEMİSYENLERİN EBEVEYNLİK ALGISI VE AKADEMİK KARİYERLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA: FIRAT ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

Öz

Kadın akademisyenlerin ebeveynlik algılarının ve akademik kariyerlerinin anlaşılmaya çalışıldığı bu araştırmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Fırat Üniversitesi’nde gerçekleştirilmiş ve 11 kadın akademisyen (anne) araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama tekniği olarak derinlemesine görüşme tekniği kullanılmış ve yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılarak veriler toplanılmıştır. Araştırma verileri MAXQDA Programı’ndan yararlanılarak tematik olarak analiz edilmiştir. Araştırmada beş tema belirlenmiştir. Bunlar; kadın akademisyenlerin ebeveynlikte güçlü ve zayıf yönleri, ebeveynlikte karşılaşılan zorluklar ve başa çıkma stratejileri, çocukların sosyokültürel, manevi ve akademik eğitimi, ebeveynlikte yararlanılan destek ve kaynaklar, akademik kariyer ve ebeveyn olma şeklindedir. Araştırmada kadın akademisyenlerin ebeveynlikte pratiklik, empati yapabilme, zamanı iyi değerlendirme ve otoriter olma gibi güçlü yönleri; duygusal olma, çocukların hastalanması, zaman yönetimi zorlukları ve düşük tahammül gibi zayıf yönlerinin olduğu belirlenmiştir. Kadın akademisyenlerin ebeveynlikte, duygusal yük, çocuklara yeterli vakit ayıramama, çocukların yemek seçmesi, ayrımcılık algısı, inatlaşma ve kaygılanma gibi zorluklar yaşadıkları saptanmıştır. Ayrıca kadın akademisyenlerin; çocuklarının çok yönlü eğitimleri için çeşitli yöntemler kullandıkları ve ebeveynlik becerilerini geliştirmek için kişisel gelişim kitapları, sosyal medya, psikologlar, eğitim ve seminerler gibi kaynaklardan yararlandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmada, anneliğin akademik kariyer üzerinde bazı olumsuz etkiler yaratabileceğine dair bulgular da elde edilmiştir

Anahtar Kelimeler

• Akademisyen kadın
• ebeveynlik algısı
• akademik kariyer.

Kaynakça

1. Aslan, Y. ve Harput, M. B. (2017). Çocuk eğitimi ve kitap okuma alışkanlığı üzerindeki aile etkisi: Susanna tamaro “kitaplardan korkan çocuk” örneği. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1, 17-30.
2. Aytaç, M., Aytaç, S., Fırat, Z., Bayram, N. ve Keser, A. (2001). Akademisyenlerin çalışma yaşamı ve kariyer sorunları. Bursa: Uludağ Üniversitesi Araştırma Fonu İşletme Müdürlüğü.
3. Baruch, Y. and Hall, D. T. (2004). Preface for the JVB special issue on careeers in academia. Journal of Vocational Behaviour, 64, 237-240.
4. Baykal, Ü., Öztürk, H. ve Sökmen S. (2011). Akademisyen hemşirelerin örgütsel vatandaşlık davranışları ve etkileyen faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 8(3), 52-8.
5. Beigi, M., Shirmohammadi, M. and Stewart J. (2018). Flexible work arrangements and work–family conflict: A metasynthesis of qualitative studies among academics. Hum Resour Dev Rev.; 17(3): 314-36.
6. Belkıs, Ö. (2016). Anneliğin akademik kariyer gelişimine etkileri üzerine nitel bir araştırma. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(4), 250-263. Erişim adresi: http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/26a.ozlem_belkis.pdf
7. Bilge, Y., Karabela, Ş.N. ve Yaşar K. K. (2020). Kadın yönetici akademisyen ve kadın sağlık çalışanlarının iş ve aile rolleri ile ilgili düşünce ve tutumlarının incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi,23(2): 333-350.
8. Bornstein, M. H., and Cote, L. R. (2004). “Who is sitting across from me?” Immigrant mothers’ knowledge of parenting and children. Developmental Psychology, 40(5), 740–753. https://doi.org/10.1037/0012-1649.40.5.740

9. Bornstein, M. H., Putnick, D. L., and Suwalsky, J. T. D. (2003). Parenting and child development: An overview. In M. H.
10. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting (Vol. 1, pp. 1–16). Lawrence Erlbaum Associates.
11. Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (3.Baskı). Mesut Bütün ve Selçuk Beşir (Çev. Ed.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
12. Creswell, J.W (2013). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. Selçuk Beşir Demir (Çev.). Eğiten Kitap Yayınları.
13. Çam, O. ve Yıldırım, S. (2010). Akademisyen hemşirelerde işe ve kuruma yönelik tutum. J Anatolia Nurs Health Sci, 13(2): 76-80.
14. Diezmann, C. and Grieshaber, S. (2010). Gender equity in Australian universities: The role of mentoring. Higher Education Research & Development, 29(4), 475-487.
15. Ergöl, Ş., Koç, G., Eroğlu, K. ve Taşkın, L. (2012) Türkiye'de kadın araştırma görevlilerinin ev ve iş yaşamlarında karşılaştıkları güçlükler. J Higher Educ Sci, 2(1): 43-9.
16. Güler, T. (2007). Anne-baba eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının gelişimi üzerindeki etkileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 40(2), 183–203.
17. Jensen, T. (2014). Mothers and the academy. Feminist Theori, 15(3): 345-51. Karakuş, H. (2016). Delik boru: Türkiye’deki akademisyen kadınlar üzerine bir analiz. J Acad Soc Sci Stud, 53: 533-6.
18. Kümbetoğlu, B. (2017). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. (5. Basım). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
19. MacPhee, D., Fritz, J. J., and Miller-Heyl, J. (1996). Ethnic variations in personal social networks and parenting. Child Development, 67(6), 3278–3295. https://doi.org/10.2307/1131774
20. Masika, R., Wisker, G., Dabbagh, L., Akreyi, K. J., Golmohamad, H., Bendixen, L. and Crawford, K. (2014).Female academics’ research capacities in the Kurdistan region of Iraq: socio-cultural issues, personal factors and institutional practices. Gender and Education, 26(1), 52-69. https://doi.org/10.1080/09540253.2013.873391
21. Memiş Doğan, M. ve Temiz Arslan, K. (2023). Akademisyenlik ve annelik: Fenomenolojik bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 629-656. https://doi.org/10.18037/ausbd.1257569
22. Mendeş M. (2017). Akademisyenlerin iş doyumlarının incelenmesi Bayburt Üniversitesi örneği. Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
23. Neuman, W. L. (2017). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nicel ve nitel yaklaşımlar - I. (9. Basım). Ankara: Yayınodası Yayınları.
24. Özbilgin, M. and Healy, G. (2004). The gendered nature of career development in academia. Gender, Work & Organization, 11(2), 129-153.
25. Pamuk Döşlü, E. (2024). Akademik Kariyer Sürecinde Toplumsal Cinsiyet Ayrımcılığı Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
26. Punch, K. F. (2014). Sosyal araştırmalara giriş: Nitel ve nicel yaklaşımlar (3. Baskı). Dursun Bayrak, H. BaderArslan, Zeynep Akyüz (Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
27. Rice, M., Davis, S. L., Soistmann H. C et al. (2020). Challenges and strategies of early career nurse scientists when the traditional postdoctoral fellowship is not an option. J Prof Nurs.; 36(6): 462-8.
28. Seggie, F. N. ve Bayyurt, Y. (2021). Nitel araştırma yöntemi. Nitel araştırma: Yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları (3. Baskı) içinde (12-24). Fatma Nevra Seggie ve Yasemin Bayyurt (Ed.). Ankara: Anı Yayıncılık.
29. Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for information, 22(2), 63-75.
30. Suğur, N. ve Cangöz, İ. (2016). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve akademide kadınların konumu. Toplum ve Bilim, 138, 45-67.
31. Ward, K. and Wolf-Wendel, L. (2012). Academic motherhood: How faculty manage work and family. Rutgers University Press.
32. Wolf-Wendel, L. E. and Ward K. (2006). Academic life and motherhood: Variations by institutional type. Higher Educ; 52(3): 487-521.
33. Yalçın, H. ve Demirekin, M. (2013). Lisans eğitimi alan öğrencilerin, kadın akademisyenlerin çalışma yaşamındaki durumlarına yönelik algıları. J Higher Educ Sci, 3(2): 166-72.
34. Yıldırım, B. ve Demirkol, F. (2024). İstanbul ilindeki kadın akademisyenlerin karşılaştıkları sorunlar üzerine bir araştırma. SDE Akademi Dergisi, 4(1), 35-64.
35. Yıldız, S. (2014). Öğretim üyelerinin üniversite, akademisyenlik, bilimsel araştırma, öğretim ve öğrenci kavramlarına ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla incelenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
36. Yıldız, S. (2018). Türkiye’de kadın akademisyen olmak. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(1), 29-40.
37. Yiğit, D., Açıkgöz, A. ve Dulay, S. (2021). Hemşirelikte Akademisyen Anne Olmak: Nitel Bir Çalışma. Eskisehir Med. J. 2021; 2(2):89-102.