Araştırma Makalesi

Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma

Cilt: 26 Sayı: 72 29 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, dijitalleşmenin çocuklar üzerindeki etkilerini inceleyerek, son yıllarda artış gösteren dijital obezite olgusunu çok boyutlu biçimde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Dijital obezite, bireylerin dijital cihazlara aşırı maruz kalmaları sonucu oluşan fiziksel, zihinsel ve sosyal sağlık sorunlarını kapsayan yeni bir teknolojik bağımlılık biçimi olarak tanımlanmaktadır. Özellikle 9–15 yaş arası çocuklarda ekran süresinin artışı, uyku ve beslenme düzensizlikleri, dikkat eksikliği, sosyal izolasyon ve akademik başarıda düşüş gibi birçok olumsuz duruma neden olmaktadır. Bu kapsamda araştırmada, Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği dijital bağımlılık kriterleri temel alınarak yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla nitel veri toplanmıştır. Tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 15 çocukla yapılan görüşmeler, NVivo yazılımı kullanılarak tematik analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, çocukların dijital cihazlarla kurdukları ilişkinin büyük ölçüde bağımlılık düzeyine ulaştığını ve bu durumun fiziksel sağlık, psikolojik denge, sosyal ilişkiler ve akademik performans üzerinde belirgin etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Aynı zamanda, dijital medya kullanımında denge kurabilen çocukların daha sağlıklı dijital alışkanlıklar geliştirdiği gözlemlenmiştir. Araştırma, dijital obezitenin yalnızca bireysel bir sorun olmadığını, aynı zamanda yapısal, sosyokültürel ve teknolojik faktörlerle beslenen bütüncül bir sağlık meselesi olduğunu göstermektedir. Elde edilen veriler doğrultusunda, ailelerin, eğitimcilerin ve sağlık profesyonellerinin dijital medya okuryazarlığı konusunda farkındalıklarının artırılması ve çocuklar için sağlıklı dijital kullanım stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akkoyun, F. & Taş Arslan, B. (2025). Ebeveynlerin dijital farkındalık düzeylerinin çocukların dijital alışkanlıklarına etkisi. Çocuk ve Medya Araştırmaları Dergisi, 5(1), 45-62.
  2. Anderson, M.& Jiang, J. (2018). Teens, social media and technology 2018. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/05/31/teens-social-media-technology-2018/
  3. Bayrak, T., & Cihan, B. (2021). Yeni Medyada Bağımlılık Sonucu Gelişen Dijital Obezite Olgusu. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5(1), 78-94. https://izlik.org/JA76EH82DE
  4. Bazeley, P. (2013). Qualitative data analysis: Practical strategies. Sage Publications.
  5. Benítez-Andrades, J. A., Arias, N., García-Ordás, M. T., Martínez-Martínez, M., & García-Rodríguez, I. (2020). Feasibility of Social-Network-Based eHealth Intervention on the Improvement of Healthy Habits among Children. Sensors, 20(5), 1404. https://doi.org/10.3390/s20051404
  6. Błachnio, A., Przepiórka, A. & Pantic, I. (2015). Internet use, facebook intrusion, and psychological functioning: A survey study of Polish adolescents. Computers in Human Behavior, 49, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.02.022
  7. Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  8. Bryman, A. (2012). Social research methods (4th ed.). Oxford University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

2 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

23 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 72

Kaynak Göster

APA
Yalman, A. (2026). Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma. Journal of Social Policy Studies, 26(72), 609-646. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1689792
AMA
1.Yalman A. Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma. Journal of Social Policy Studies. 2026;26(72):609-646. doi:10.21560/spcd.vi.1689792
Chicago
Yalman, Ayşen. 2026. “Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Journal of Social Policy Studies 26 (72): 609-46. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1689792.
EndNote
Yalman A (01 Eylül 2026) Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma. Journal of Social Policy Studies 26 72 609–646.
IEEE
[1]A. Yalman, “Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma”, Journal of Social Policy Studies, c. 26, sy 72, ss. 609–646, Eyl. 2026, doi: 10.21560/spcd.vi.1689792.
ISNAD
Yalman, Ayşen. “Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Journal of Social Policy Studies 26/72 (01 Eylül 2026): 609-646. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1689792.
JAMA
1.Yalman A. Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma. Journal of Social Policy Studies. 2026;26:609–646.
MLA
Yalman, Ayşen. “Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Journal of Social Policy Studies, c. 26, sy 72, Eylül 2026, ss. 609-46, doi:10.21560/spcd.vi.1689792.
Vancouver
1.Ayşen Yalman. Dijital Obezite ve Çocukluk: Psikosomatik Etkiler ve Dijital Yükü Azaltmaya Yönelik Politika İhtiyacı Üzerine Nitel Bir Araştırma. Journal of Social Policy Studies. 01 Eylül 2026;26(72):609-46. doi:10.21560/spcd.vi.1689792