From Family to Nursing Home: Social Perceptions of Elderly Care and Nursing Homes in Türkiye

Öz

This study examines the social status of elder care and nursing homes in Türkiye. By focusing on the transition of elder care from family-based to institutional care, the study aims to shed light on the social perception of nursing homes. Although numerous studies have been conducted on nursing homes, the limited number of studies that demonstrate how perceptions of nursing homes have changed over time makes this article significant. In this context, the scope of the article is limited to the care preferences of older adults and societal perceptions of nursing homes. What is the role and importance of the family in elder care in Türkiye? Has the preference for nursing homes in elderly care increased over the years? Most importantly, what is the societal perception of nursing homes, which are expected to take the place of the family in elderly care? The study seeks to answer these questions based on data obtained from relevant literature and existing research. The study is a descriptive review based on the evaluation of secondary data. The data used in this study were obtained primarily from nationwide surveys conducted by the Ministry of Family and Social Services, as well as relevant studies by the Turkish Statistical Institute and research conducted by universities and academics in the context of elderly care and nursing homes. The findings indicate that elderly care in Türkiye is largely family-centered. While the primary motivation for choosing nursing home life is the concern of not being a burden on the family, the desire to receive professional care and live with peers also features among the reasons. Ultimately, this study demonstrates that despite the increasing proportion of nursing homes in elderly care, a socially distant perception toward nursing homes continues to persist in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Nursing Home Life
• Perception of Nursing Homes
• Family
• Elderly care

Aileden Huzurevine: Türkiye’de Yaşlı Bakımı ve Huzurevlerine Yönelik Toplumsal Algı

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de yaşlı bakımı ve huzurevlerinin toplumsal konumunu incelemektedir. Çalışma, yaşlı bakımının aileden kurumsal bakıma evrilen sürecine odaklanarak huzurevlerine yönelik toplumsal algıyı ortaya koyma amacı taşımaktadır. Huzurevleri üzerine yapılan çok fazla çalışma yapılmasına karşın huzurevi algısının geçmişten bugüne nasıl bir değişim gösterdiğini ortaya koyan çalışmaların sınırlılığı makaleyi önemli kılmaktadır. Bu bağlamda makalenin konusu, yaşlı bireylerin bakım tercihleri ve huzurevlerine yönelik toplumsal algı ile sınırlandırılmıştır. Türkiye’de yaşlı bakımında ailenin yeri ve önemi nedir? Yaşlı bakımında huzurevi tercihi yıllar içerisinde artmakta mıdır? En önemlisi de yaşlı bakımında ailenin yerini alması beklenen huzurevinin toplumsal algıdaki karşılığı nedir? Çalışma, bu sorulara ilgili literatür ve mevcut araştırmalardan elde edilen veriler doğrultusunda yanıt aramaktadır. Çalışma, ikincil verilerin değerlendirilmesine dayalı betimsel bir derlemedir. Çalışma kapsamında kullanılan veriler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ülke genelini kapsayan araştırmaları başta olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumu’un ilgili araştırmaları ile üniversite ve akademisyenlerin yaşlı bakımı ve huzurevleri bağlamında yapmış olduğu çalışmalardan elde edilmiştir. Bulgular, Türkiye’de yaşlı bakımının büyük ölçüde aile merkezli olduğunu göstermektedir. Huzurevi yaşamını tercihte temel motivasyon aileye yük olmama kaygısı iken, profesyonel bakım alma ve akranlarla birlikte yaşama arzusu gerekçeler arasında yer almaktadır. Nihayetinde bu çalışma yaşlı bakımında huzurevlerinin artan oranına rağmen Türkiye’de huzurevlerine yönelik mesafeli bir toplumsal algının devam ettiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Huzurevi
• Huzurevi Algısı
• Aile
• yaşlı bakımı

Kaynakça

1. Adak, D. N. (2003). Yaşlıların Gayri Resmi Bakıcıları: Kadınlar. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 6(6).
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2010). Türkiye’de Aile Değerleri Araştırması. Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü.
3. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2014a). Türkiye Aile Yapısı Araştırması(TAYA 2006)(2.baskı). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
4. Aile Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2014b). Türkiye Aile Yapısı Araştırması(TAYA 2011) (2.baskı). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
5. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2019a). Türkiye Aile Yapısı Araştırması(TAYA 2016). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
6. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2019b).Türkiye Aile Yapısı İleri İstatistik Analizi 2018. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
7. Aközer, M., Nuhrat, C., & Say, Ş. (2011). Türkiye’de Yaşlılık Dönemine İlişkin Beklentiler Araştırması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 27(27), 103-128. https://doi.org/10.21560/spcd.73482
8. Aldemir, O.(2014), Kuran-ı Kerim ve Sünnette Yaşlanma ve Yaşlılık, Beyan Yayınları.

9. Ardahan, M. (2010). Yaşlılık ve Huzurevi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(20), 25-32. https://doi.org/10.21560/spcd.08548
10. Arpacı, F., & Ersoy, A. F. (2009). Evde Yaşayan Yaşlıların Huzurevinde Yaşamaya İlişkin Görüşleri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(18), 87-98. https://doi.org/10.21560/spcd.56788
11. Aysan, M. F. (2019). Nesiller Arası Transferin Değişimi ve Mutluluğa Etkisi. Türkiye Aile Yapısı İleri İstatistik Analizi 2018 (ss. 313-333). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
12. Baran, A. G. (1996). Kurum bakımındaki yaşlıların sosyal yaşam koşulları: Ankara örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(1-2).
13. Bulduk, E. Ö. (2014). Yaşlılık ve Toplumsal Değişim. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 182(182), 53-60. https://doi.org/10.20296/tsad.22722
14. Doğan, M.S. & Doğan, M.C.(2005). Modernleşme Sürecinde Türk Köy Ailesi Araştırması. Kızılelma Yayıncılık.
15. Eyce, B.(1997). Türkiye’de Yaşlılar ve Kurum Bakımı. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11, 253-276.
16. Gürel, M., Karaman, H., & Yaman, Ö. M. (2024). Evsizliğin Yaşlılık Hali: Koşullar ve İhtiyaçlar Bağlamında Evsiz Yaşlı Olmak. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(90), 754-775. https://doi.org/10.17755/esosder.1397770
17. İçağasıoğlu Çoban, A. (2005). Yalnız Yaşayan Yaşlılara İlişkin Aile Politikaları. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 8(8). https://doi.org/10.21560/spcd.30876
18. İmamoğlu, O.(1991), Yaşlıların Sosyal Psikolojisi, Türk Aile Ansiklopedisi cilt(3). (ss. 1065-1070), Aile Araştırma Kurumu Yayını.
19. İstanbul Ticaret Üniversitesi. (2022). Türkiye’de ailenin değişen yapısı.
20. Kalaycıoğlu, S.(2016). Yaşlılıkla Baş Etme ve Dirençlilik Stratejileri. Yaşlılık Sosyolojisi (ss.157-178). Nobel Yayıncılık.
21. Kalınkara, V.(2016). Nüfus Yaşlanması ve Toplumsal Boyutları. Yaşlılık Sosyolojisi(ss.21-40). Nobel Yayıncılık.
22. Keskin, E.B. (2020), Kentleşme ve Ailenin Değişimi. Dün Bugün Yarın Yayınları.
23. Koçman, A. (2007), Yaşlılıkta Bakıma Muhtaçlık ve Bakım Güvencesi, Toplum ve Sosyal Hizmet, 17(2), 109 –113.
24. Kurtkapan, H. (2020). Y Kuşağı Gençlerin Huzurevinde Kalmayı Tercih Etme Eğilimleri: Nevşehir Örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 15(21), 535-554. https://doi.org/10.26466/opus.622196
25. Meder, M.(2005). Mesleklere Göre Aile Yapısı. Aziz Andaç Yayınları
26. Özkan, A.O., Çünüş, B. Selçuk, B., & Abacı, C. (2025). Investigation of the perceptions and expectations of elderly individuals living at home regarding nursing homes: The case of Zonguldak. Turkish Journal of Applied Social Work, 8 (1), 43-62.
27. Şenol, D. & Erdem, S.(2017). Yaşlılık ve Yaşlı Kadınlarda Huzurevi Algısı: Nitel Bir Çalışma. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 31 – 50.
28. Şentürk, M. & Ceylan. H. (2015). İstanbul’da Yaşlıların Mevcut Durumu. Açılım Kitap.
29. Şentürk, M. (2019). Sosyal etkileşim ve dayanışma açısından akrabalık ve komşuluk ilişkileri. Türkiye aile yapısı ileri istatistik analizi 2018 (ss. 268–311). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
30. Tezcan, M. (2019). Toplumsal Değişme ve Yaşlılık. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 15(2), 169-177. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000908
31. Tufan, İ.(2016). Yaşlanan Toplumun Riskleri, Problemleri, İhtiyaçları. Yaşlılık Sosyolojisi (ss. 99-117). Nobel Yayıncılık.
32. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). İstatistiklerle yaşlılar 2024.