Sağlık Hizmetlerinin Kalitesine Tedarik Zinciri Yönetiminin Etkisi: Kuramsal Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, sağlık hizmetlerinde tedarik zinciri yönetiminin (TZY) hizmet kalitesi üzerindeki etkisini kuramsal bir çerçevede incelemektedir. Sağlık hizmetlerinin kaliteli, erişilebilir ve sürdürülebilir biçimde sunulması; yalnızca klinik süreçlerin etkinliğine değil, aynı zamanda kaynak yönetimi, lojistik koordinasyon ve bilgi akışının bütüncül biçimde yönetilmesine bağlıdır. Bu bağlamda TZY, sağlık sistemlerinde operasyonel bir süreç olmanın ötesinde, kalite performansının belirleyici bir bileşeni olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada öncelikle tedarik zinciri yönetimi kavramı tanımlanmış; sağlık sektörüne özgü karmaşık yapısı, regülasyon gereklilikleri ve stok yönetimi zorlukları vurgulanmıştır. Donabedian’ın yapı-süreç-sonuç modeli temelinde ele alınan sağlık hizmeti kalitesi; etkililik, güvenlik, erişilebilirlik, verimlilik ve hasta odaklılık boyutlarıyla ilişkilendirilmiştir. Literatürde, tedarik zinciri etkinliğinin hizmet kalitesine kaynak israfını azaltma, zamanında teslimat ve hasta güvenliğini güçlendirme mekanizmalarıyla katkı sağladığı gösterilmektedir. Kuramsal açıklamalarda, Kaynak Tabanlı Görüş (RBV), Toplam Kalite Yönetimi (TQM) ve Süreç Yeniden Tasarımı (BPR) yaklaşımlarının TZY–kalite ilişkisini temellendirdiği belirtilmiştir. Etkin bir TZY yapısının, rekabet avantajı yaratmakta, sürekli iyileştirme kültürünü desteklemekte ve dijitalleşme yoluyla hizmet süreçlerini yeniden yapılandırmaktadır. Literatür incelemesi, gelişmekte olan ülkelerde bilgi eksikliği, altyapı yetersizliği ve dijital olgunluk düzeyinin düşüklüğünün kalite çıktıları üzerinde sınırlayıcı etkiler yarattığını göstermektedir. Sonuç olarak, kaliteli sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği; dijitalleşmiş, entegre ve sürdürülebilir bir tedarik zinciri yönetimi yapısının kurulmasına bağlıdır. Çalışma, sağlık politikalarında dijital entegrasyon, veri güvenliği ve yeşil tedarik zinciri uygulamalarının önceliklendirilmesi gerektiğini vurgulamakta ve bu alanda yapılacak ampirik araştırmalar için kuramsal bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tedarik Zinciri Yönetimi
• Sağlık Hizmeti Kalitesi
• Sürdürülebilirlik

Destekleyen Kurum

Kamu, ticari veya kar amacı gütmeyen sektörlerdeki fonlama kuruluşlarından herhangi bir özel hibe alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanmasında tüm etik kurallara uyulmuştur. Çalışma sırasında insan ve/veya hayvan denekleri üzerinde herhangi bir müdahale yapılmamış veya özel kişisel veriler kullanılmışsa ilgili mevzuat ve etik onay süreçlerine uyulmuştur. Çalışmada elde edilen tüm veriler doğru ve dürüst bir şekilde raporlanmıştır; hiçbir verinin uydurulmadığı, değiştirilmediği veya tahrif edilmediği beyan edilir. Yazar, çalışmanın daha önce başka bir dergide yayımlanmadığını ve eş zamanlı olarak başka bir dergiye sunulmadığını beyan eder. Yazar(lar) çalışmanın hazırlanması, yazım ve yayın sürecinde bilimsel dürüstlük, akademik sorumluluk ve tarafsızlık ilkelerine riayet etmişlerdir. Çalışmada yer alan tüm kaynaklar doğru bir şekilde belirtilmiş ve intihalden kaçınılmıştır.

The Impact of Supply Chain Management on the Quality of Healthcare Services: A Theoretical Review

Öz

This study theoretically examines the impact of supply chain management (SCM) on the quality of healthcare services. The provision of high-quality, accessible, and sustainable healthcare depends not only on clinical effectiveness but also on the holistic management of resources, logistics coordination, and information flow. In this context, SCM is considered not merely an operational function but a strategic determinant of overall service quality performance in healthcare systems. The study first defines the concept of supply chain management and highlights its complex nature in the healthcare sector, emphasizing regulatory requirements and challenges in inventory control. Based on Donabedian’s structure–process–outcome model, healthcare quality is discussed through five key dimensions: effectiveness, safety, accessibility, efficiency, and patient-centeredness. The literature suggests that supply chain effectiveness contributes to service quality by reducing resource waste, ensuring timely delivery, and enhancing patient safety. The relationship between SCM and service quality is theoretically grounded in the Resource-Based View (RBV), Total Quality Management (TQM), and Business Process Reengineering (BPR) frameworks. An effective SCM structure provides a sustainable competitive advantage, supports a culture of continuous improvement, and enables the digital transformation of healthcare operations. The literature further indicates that in developing countries, limitations in infrastructure, data availability, and technological maturity constrain quality outcomes. In conclusion, the sustainability of high-quality healthcare services depends on the establishment of digitalized, integrated, and sustainable supply chain management systems. The study emphasizes the need for health policies that prioritize digital integration, data security, and green supply chain practices, while providing a theoretical foundation for future empirical research on the link between supply chain performance and healthcare quality.

Anahtar Kelimeler

• Supply Chain Management
• Healthcare Service Quality
• Sustainability

Destekleyen Kurum

Any specific grant has not been received from funding agencies in the public, commercial, or not-for-profit sectors.

Etik Beyan

All ethical standards have been followed in the preparation of this study. If human and/or animal subjects were involved, or personal data were used, all relevant regulations and ethical approval procedures were observed. The data presented in this study are accurate and honestly reported; no data have been fabricated, altered, or misrepresented. The author declare that this study has not been previously published in any journal and is not under consideration elsewhere. The author(s) have adhered to the principles of scientific integrity, academic responsibility, and impartiality throughout the preparation, writing, and submission process. All sources cited in this study have been appropriately acknowledged, and plagiarism has been strictly avoided.

Kaynakça

1. • Alshameri, M. S., Alotaibi, S. S., Almutairi, N. H., Bahari, N. G. M., Almutairi, A. Z., Alharbi, F. N., Almasad, M. N., Alqarni, Z. A., ve Almazroa, M. N. (2022). Pharmaceutical supply chain management: Ensuring quality and security in the distribution of medicines. International Journal Of Health Sciences, 6(S10), 1644-1658. https://doi.org/https://doi.org/10.53730/ijhs.v6nS10.15027
2. • Badhan, I., Neeroj, M., Chowdhury, I. (2024). The Effect Of Ai-Driven Inventory Management Systems On Healthcare Outcomes And Supply Chain Performance: A Data-Driven Analysis. Frontline Marketing, Management and Economics Journal, 4(11), 15-52.
3. • Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal Of Management, 17(1), 99-120.
4. • Beier, F. J. (1995). The management of the supply chain for hospital pharmacies: A focus on inventory management practices. Journal of Business Logistics, 16(2).
5. • Chopra, S. ve Meindl, P. (2019). Supply chain management. Strategy, planning & operation. In Das Summa Summarum des Management: Die 25 wichtigsten Werke für Strategie, Führung und Veränderung (pp. 265-275). Springer.
6. • Donabedian, A. (2002). An introduction to quality assurance in health care. Oxford University Press.
7. • Getele, G. K., Li, T. ve Arrive, J. T. (2020). The role of supply chain management in healthcare service quality. IEEE Engineering Management Review, 48(1), 145-155.
8. • Govindan, K., Azevedo, S. G., Carvalho, H. ve Cruz-Machado, V. (2015). Lean, green and resilient practices influence on supply chain performance: interpretive structural modeling approach. International Journal of Environmental Science and Technology, 12(1), 15-34.

9. • Kagoya, S. M. ve Mkwizu, K. H. (2022). E-logistic practices and health care supply chain management for public referral hospitals in Uganda. University of Dar es Salaam Library Journal, 17(1), 72-90.
10. • Kigenza, R., Nsengiyumva, E. ve Sabagirirwa, V. (2023). The Quality Management Improvement Approach: Successes and Lessons Learned From a Workforce Development Intervention in Rwanda’s Health Supply Chain. Global Health: Science and Practice, 11(1), 1-12. https://doi.org/https://doi.org/10.9745/GHSP-D-22-00295
11. • Kılıç, H. S., Zaim, S. ve Delen, D. (2015). Selecting “The Best” ERP system for SMEs using a combination of ANP and PROMETHEE methods. Expert Systems with Applications, 42(5), 2343-2352.
12. • Kovács, G. ve Spens, K. M. (2011). Trends and developments in humanitarian logistics–a gap analysis. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 41(1), 32-45.
13. • Mosadeghrad, A. M. (2014). Factors influencing healthcare service quality. International Journal of Health Policy and Management, 3(2), 77.
14. • Mulyani, S. ve Basrowi, B. (2024). The effect of environmentally oriented leadership and public sector management quality on supply chain performance: The moderating role of public sector environmental policy. Uncertain Supply Chain Management, 12, 471-480.
15. • Mustaffa, N. H. ve Potter, A. (2009). Healthcare supply chain management in Malaysia: a case study. Supply Chain Management: An İnternational Journal, 14(3), 234-243.
16. • Ozcan, Y. A. (2008). Health care benchmarking and performance evaluation: an assessment using data envelopment analysis (DEA). Springer.
17. • Prajogo, D. I. ve Sohal, A. S. (2006). The integration of TQM and technology/R&D management in determining quality and innovation performance. Omega, 34(3), 296-312.
18. • Putria, C. F., Rahmab, W., Hadiyatic, R. ve Astutid, E. (2020). The Impact of Health Supply Chain Management Activities on the Health Service Qualities of the Indonesian Health Industry. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 13(12), 695-710.
19. • Saragih, J., Tarigan, A., Pratama, I., Wardati, J. ve Silalahi, E. F. (2020). The impact of total quality management, supply chain management practices and operations capability on firm performance. Polish Journal of Management Studies, 21(2), 384-397.
20. • Sriram, V. ve Stump, R. (2004). Information technology investments in purchasing: an empirical investigation of communications, relationship and performance outcomes. Omega, 32(1), 41-55.
21. • Suryani, D. ve Nurmala, N. (2024). Analysis the effect of service quality supply chain management healthcare product towards hospital and clinical laboratories satisfaction. Quantitative Economics and Management Studies, 5(1), 100-109.
22. • Titus, W., Kibet, Y., Ngacho, C. ve Akuku, C. (2025). The role of strategic capabilities on the relationship between supplier benchmarking and quality of health care services among private hospitals in Western Kenya. African Journal of Empirical Research, 6(3), 727-748.
23. • WHO. (2020). Quality health services: a planning guide. In Quality health services: a planning guide. • Yadav, P. (2015). Health product supply chains in developing countries: diagnosis of the root causes of underperformance and an agenda for reform. Health systems & reform, 1(2), 142-154.
24. • Yadav, P. (2024). Digital transformation in the health product supply chain: a framework for analysis. Health systems & reform, 10(2), 2386041.