Davranışsal Bağımlılıklarda Serbest Zamanın Rolü: İnternet ve Yeme Bağımlılığı Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin internet bağımlılığı, yeme bağımlılığı ve boş zaman yönetimi düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen çalışmanın örneklemi, Yalova Üniversitesi’nde öğrenim gören 856 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formu, Modifiye Edilmiş Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği ve Boş Zaman Yönetimi Ölçeği aracılığıyla toplanmış ve SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, internet bağımlılığı ile yeme bağımlılığı arasında pozitif yönlü, boş zaman yönetimi ile her iki bağımlılık türü arasında ise negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Cinsiyet, sigara/alkol kullanımı ve beden kitle endeksi değişkenleri açısından internet bağımlılığı ve serbest zaman yönetimi düzeylerinde anlamlı fark saptanmamıştır. Ancak beden kitle endeksine göre yeme bağımlılığı düzeylerinde farklılık gözlenmiştir. Bulgular, serbest zaman yönetiminin davranışsal bağımlılıklara karşı koruyucu bir faktör olabileceğini ortaya koymaktadır. Üniversite öğrencilerinde bağımlılık risklerinin azaltılması için serbest zaman yönetimine yönelik eğitimlerin müfredata dahil edilmesi, fiziksel aktiviteye dayalı rekreatif programların arttırılması ve danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Serbest zaman, davranışsal bağımlılık, rekreasyon

Anahtar Kelimeler

• Serbest zaman
• davranışsal bağımlılık
• rekreasyon

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Proje Numarası

Proje numarası bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu araştırma, Yalova Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurulu tarafından etik açıdan uygun bulunmuş ve onaylanmıştır (Protokol No: 2022/103, Tarih: 03.08.2022).

Teşekkür

Bu araştırmanın yürütülmesi sürecinde katkı sunan tüm katılımcılara teşekkür ederiz.

The Role of Leisure in Behavioral Addictions: An Examination of Internet and Food Addictions

Öz

The aim of this study is to examine the relationships among internet addiction, food addiction, and free time management levels of university students. Conducted through a correlational design within the scope of quantitative research methods, the study sample consisted of 856 undergraduate students studying at Yalova University. Data were collected using the Short Form of Young’s Internet Addiction Test, the Modified Yale Food Addiction Scale, and the Free Time Management Scale, and analyzed with the SPSS 23.0 program. The findings indicated that there is a positive correlation between internet addiction and food addiction, while both variables are negatively correlated with free time management. Although no significant differences were found in internet addiction and free time management levels in terms of gender, smoking/alcohol use, and body mass index, differences were observed in food addiction levels according to body mass index. The results suggest that effective leisure management may act as a protective factor against behavioral addictions. It is recommended that educational programs aimed at improving leisure management skills be integrated into university curricula, recreational programs based on physical activity be expanded, and psychological counseling services be strengthened to reduce addiction risks among university students. Key Words: Leisure, behavioral addiction, recreation

Anahtar Kelimeler

• Leisure
• behavioral addiction
• recreation

Destekleyen Kurum

There is no supporting institution.

Proje Numarası

Proje numarası bulunmamaktadır.

Etik Beyan

This study was approved by the Yalova University Human Research Ethics Committee (Protocol No: 2022/103, Date: August 3, 2022).

Teşekkür

The authors would like to thank all participants who contributed to this study.

Kaynakça

1. Akay, B., Ayhan, R., Orhan, R., Öçalan, M. (2023). Üniversite öğrencilerinin serbest zaman yönetimi ile teknoloji bağımlılık düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Cultural and Social Studies, 9(1), 71-84.
2. Albayrak, E., Ziyagil, M. A., Çekin, R. (2015). Okul, spor ve serbest zamanlardaki fiziksel aktivite alışkanlığının üniversite sınıf düzeylerine göre incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 8-17.
3. Arısoy, Ö. (2009). İnternet bağımlılığı ve tedavisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1(1), 55–67.
4. Arslan-Kabasakal, S. (2025). Drive for muscularity, disordered eating behaviors, and social physique anxiety in individuals engaged in fitness. Mediterranean Journal of Sport Science, 8(1), 1-13.
5. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. New York: Routledge.
6. Caldwell, L. L. (2001). Reflections on research with at-risk youth. Journal of Leisure Research, 33(1), 52–56.
7. Çakır, V. O. (2017). Üniversite öğrencilerin serbest zaman doyum düzeyleri ile serbest zaman yönetimleri arasındaki ilişki. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(3), 17-27.
8. Çelikkol Sadıç, Ç., Özkan, Y., Gerçek, H. G., Kara, A. (2024). Investigation of the relationship between internet addiction, food addiction and impulsivity in adolescents presenting at the child psychiatry outpatient clinic. European Journal of Therapeutics, 30(4), 448–455.

9. Davis, C. (2013). Compulsive overeating as an addiction disorder. A review of theory and evidence. Appetite, 60, 1–8.
10. Gearhardt, A. N., Corbin, W. R., Brownell, K. D. (2009). Preliminary validation of the Yale Food Addiction Scale. Appetite, 52(2), 430–436.
11. Genc, E., Pirincci, E. (2024). The relationship between internet addiction and physical activity levels of university students in a province in eastern Turkey. Work, 77(1), 243-252.
12. Grant, J. E., Potenza, M. N., Weinstein, A., Gorelick, D. A. (2010). Behavioral addictions: Recognition and treatment. The American Journal of Psychiatry, 167(8), 834–848.
13. Griffiths, M. (1999). Internet addiction: Fact or fiction? The Psychologist, 12(5), 246–250.
14. Gündüz, N., Gokcen, O., Eren, F., Erzincan, E., Timur, O., Turan, H., Polat, A. (2019). The relationship between internet addiction and eating attitudes and obesity related problems among university students. Klinik Psikiyatri Dergisi, 22(3). 266-275.
15. Hair, J., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. New Jersey: Pearson Educational International.
16. Iso-Ahola, S. E., Weissinger, E. (1990). Perceptions of boredom in leisure: Conceptualization, reliability and validity of the Leisure Boredom Scale. Journal of Leisure Research, 22(1), 1–17.
17. Karaca, S., Saleh, A., Canan, F., Potenza, M. N. (2017). Comorbidity between behavioral addictions and attention deficit/hyperactivity disorder: A systematic review. International Journal of Mental Health and Addiction, 15(3), 701-724.
18. Karaküçük, S. (2014). Rekreasyon: Boş zamanları değerlendirme. Gazi Kitabevi: Ankara.
19. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
20. Khan, M. A., Shabbir, F., Rajput, T. A. (2017). Effect of gender and physical activity on internet addiction in medical students. Pakistan Journal of Medical Sciences, 33(1), 191-194.
21. Király, O., Potenza, M. N., Stein, D. J., Demetrovics, Z. (2020). Preventing problematic gaming and internet use: A psychosocial approach. Current Addiction Reports, 7, 49–57.
22. Koob, G. F., Volkow, N. D. (2016). Neurobiology of addiction: A neurocircuitry analysis. The Lancet Psychiatry, 3(8), 760–773.
23. Laadraoui, J., Aitlarradia, M., Oubella, K., Agouram, F., Oufquir, S., Ait Baba, A., & El-Mansoury, B. (2025). Neurobiological mechanisms and therapeutic interventions in behavioral addictions. In Assessing and treating behavioral addictions. New York: IGI Global Scientific Publishing.
24. Li, J., Lepp, A., Barkley, J. E. (2015). Locus of control and cell phone use: Implications for sleep quality, academic performance, and behavior. Computers in Human Behavior, 52, 450–457.
25. Lin, M.-P., Ko, H.-C., Wu, J. Y. (2009). Prevalence and psychosocial risk factors associated with internet addiction in a nationally representative sample of college students in Taiwan. CyberPsychology & Behavior, 12(6), 741–746.
26. Lucas, I., Testa, G., Fernández-Aranda, F., Jiménez-Murcia, S. (2024). Comorbidity of food addiction and behavioral addictions. In Food and addiction: A comprehensive handbook. Oxford: Oxford University Press.
27. Mutlu, H. H., Hüseyin, H. (2021). The comparison of obese and non-obese persons in terms of food addiction. Turkish Journal of Internal Medicine, 3(1), 23–24.
28. Mutlu, İ., Yılmaz, B., Güngörmüş, H. A., Sevindi, T., Gürbüz, B. (2011). Bireyleri rekreasyonel egzersize motive eden faktörlerin çeşitli değişkenlere göre karşılaştırılması. Selçuk University Journal of Physical Education and Sport Science, 13(1), 54–61.
29. Nicoli, M. G., Junior, R. D. L. (2011). Binge eating disorder and body image perception among university students. Eating Behaviors, 12(4), 284–288.
30. Odacı, H., Çelik, Ç. B. (2016). Does internet dependence affect young people's psycho-social status? Intrafamilial and social relations, impulse control, coping ability and body image. Computers in Human Behavior, 57, 343–347.
31. Ogunsile, S. E., Adeagbo, D. I., Alebiosu, E. O. (2022). Participation in leisure-time activities and the body mass index of students in a tertiary institution in Ekiti State, Nigeria. European Journal of Physical Education and Sport Science, 8(2), 63-72.
32. Öztürk, O., Uluşahin, A., Yazıcı, M. K. (2007). Ruh sağlığı ve bozuklukları. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri.
33. Pawlikowski, M., Altstötter-Gleich, C. & Brand, M. (2013). Vali-dation and psychometric properties of a short version of young’s internet addiction test. Computers in Human Behaviour, 29(3), 1212-1223.
34. Penzenstadler, L., Soares, C., Karila, L., Khazaal, Y. (2019). Systematic review of food addiction as measured with the Yale Food Addiction Scale: Implications for the food addiction construct. Current Neuropharmacology, 17(6), 526–538.
35. Romera, L. A., Martins, R. A., Freitas, H. H., Tinoco, D. D. S., Rondina, R. C. (2018). Tempo livre e uso de álcool e outras drogas: Estudo comparativo entre estudantes universitários do Brasil e Portugal. Movimento, 24(3), 765–776.
36. Rotunda, R. J., Kass, S. J., Sutton, M. A., Leon, D. T. (2003). Internet use and misuse: Preliminary findings from a new assessment instrument. Behavior Modification, 27(4), 484–504.
37. Santini, Z. I., Meilstrup, C., Hinrichsen, C., Nielsen, L., Koyanagi, A., Koushede, V., Madsen, K. R. (2020). Associations between multiple leisure activities, mental health and substance use among adolescents in Denmark: A nationwide cross-sectional study. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 14, 593340.
38. Saud, D. F. A., Alhaddab, S. A., Alhajri, S. M., Alharbi, N. S., Aljohar, S. A., Mortada, E. M. (2019). The association between body image, body mass index and social media addiction among female students at a Saudi Arabia public university. Malaysian Journal of Medicine & Health Sciences, 15(1), 16-22.
39. Seki, T., Hamazaki, K., Natori, T., Inadera, H. (2019). Relationship between internet addiction and depression among Japanese university students. Journal of Affective Disorders, 256, 668–672.
40. Sönmez Güngör, E., Çelebi, C., Akvardar, Y. (2021). The relationship of food addiction with other eating pathologies and impulsivity: A case-control study. Frontiers in Psychiatry, 12, 747474.
41. Starcevic, V., Khazaal, Y. (2017). Relationships between behavioural addictions and psychiatric disorders: What is known and what is yet to be learned? Frontiers in Psychiatry, 8, 53, 1-7.
42. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Allyn Bacon.
43. Tayhan, K. F., Yabancı, A. N. (2021). Relationship between eating disorders and internet and smartphone addiction in college students. Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 26(6), 1853–1862.
44. Thompson, J. K., Coovert, M. D., Richards, K. J., Johnson, S., Cattarin, J. (1995). Development of body image, eating disturbance, and general psychological functioning in female adolescents: Covariance structure modeling and longitudinal investigations. International Journal of Eating Disorders, 18(3), 221–236.
45. Tiggemann, M. (2002). Media influences on body image development. In T. F. Cash, T. Pruzinsky (Eds.), Body image: A handbook of theory, research and clinical practice. New York: The Guilford Press.
46. Tinghino, B., Lugoboni, F., Amatulli, A., Biasin, C., Bramani Araldi, M., Cantiero, D., Nizzoli, U. (2021). The FODRAT study (FOod addiction, DRugs, Alcohol and Tobacco): First data on food addiction prevalence among patients with addiction to drugs, tobacco and alcohol. Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 26(2), 449–455.
47. Türk Dil Kurumu (2025). Bağımlılık. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. Erişim Adresi: https://sozluk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 15.07.2025.
48. Uğurlu Şengül, F., Şengül, C. (2012). Türkiye’de bağımlılıkla mücadele ve stratejiler. Bağımlılık Dergisi, 13(2), 45–52.
49. Ünal, H. (2019). Bağımlılıkların psikososyal temelleri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(3), 289–302.
50. Wang, D., Zhou, H., Hu, Y., Che, Y., Ye, X., Chen, J., Xu, H. (2023). Prediction of body fat increase from food addiction scale in school-aged children and adolescents: A longitudinal cross-lagged study. Frontiers in Public Health, 10, 1056123.
51. World Health Organization (2025). Nutrition for a healthy life – WHO recommendations. Erişim Adresi: https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/nutrition---maintaining-a-healthy-lifestyle Erişim Tarihi: 10.10.2025.
52. Yayla, Ö., Çetiner, H. (2019). Boş zamanların değerlendirilmesinde etkili olan faktörlerin boş zaman tatminine etkisi. Turizm Akademik Dergisi, 6(1), 219–228.
53. Yermilova, V., Stroiteleva, N., Egorova, Z., Vanina, E. (2021). The impact of harmful habits on academic performance and sports activities among young people. Journal of Intellect Disabil Diagn Treat, 9(3), 267–273.
54. Young, K.S. (1998). Caught in the net: How to recognize the signs of internet addiction and a winning strategy for recovery. New York: John Wiley & Sons.