SYEDRA ANTİK KENTİ KLASİK VE HELLENİSTİK DÖNEM SERAMİKLERİ

Yıl 2025, Sayı: 7, 73 - 98, 31.12.2025

Esma Korkut , Hatice Ergürer

https://doi.org/10.55061/srmka.1773712

Öz

Syedra Antik Kenti, Alanya’nın 20 km güneydoğusunda, deniz seviyesinden 400 m yükseklikte, Asar Tepe üzerinde yer almaktadır. Stratejik konumu, kente hem savunma açısından avantaj hem de çevresine hâkimiyet sağlamıştır. Arkeolojik kazılarda ele geçen Demir Çağı seramikleri, Syedra’da yerleşimin MÖ 9. yüzyıla kadar uzandığını belgelemektedir. Tarihsel süreçte kent, Pamphylia ve Kilikia bölgeleri içerisinde yer almış; bu durum idari ve siyasi açıdan farklı etki alanlarına girmesine yol açmıştır. Çalışma kapsamında, Syedra’da bulunan az sayıdaki ithal Klasik Dönem seramikleri ile çoğunluğu Hellenistik Döneme ait olan seramik grubu incelenmiştir. Özellikle Attika kökenli seramikler, kentin Yunanistan ile olan kültürel ve ticari ilişkilerini ortaya koymaktadır. Yapılan tipolojik incelemelerde Hellenistik Dönem seramikleri Erken, Orta ve Geç evreler olarak üç döneme ayrılmıştır. Erken Hellenistik Dönem, MÖ 4. yüzyılın son çeyreğinden 3. yüzyıl başlarına; Orta Hellenistik Dönem, MÖ 3. yüzyılın ikinci yarısından 2. yüzyıl başlarına; Geç Hellenistik Dönem ise MÖ 2. yüzyılın ikinci çeyreğinden 1. yüzyıl başlarına tarihlendirilmiştir. Klasik Döneme ait ithal Attika seramikleri ise analojik karşılaştırmalar sonucunda MÖ 350–325 yılları arasına tarihlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Syedra Antik Kenti , Kilikia Bölgesi (Dağlık) , Klasik Dönem , Hellenistik Dönem , İthal.

SYEDRA ANCIENT CITYS CLASSICAL AND HELLENISTIC PERIODS CERAMICS

Öz

Syedra Ancient City is located 20 km southeast of Alanya, at an altitude of 400 m above sea level, on Asar Tepe. Its strategic location provided the city with both an advantage in terms of defense and dominance over the surrounding region. The Iron Age ceramics unearthed during archaeological excavations document that the settlement at Syedra dates back to the 9th century BC. Throughout history, the city was situated within both the Pamphylia and Cilicia regions; this situation led it to come under different spheres of administrative and political influence. Within the scope of this study, both the small number of imported Classical Period ceramics and the larger group of Hellenistic Period ceramics found in Syedra were examined. In particular, the Attic ceramics reveal the city’s cultural and commercial relations with Greece. Typological analyses have shown that the Hellenistic Period ceramics can be divided into three phases: Early, Middle, and Late. The Early Hellenistic Period spans from the last quarter of the 4th century BC to the beginning of the 3rd century BC; the Middle Hellenistic Period dates to the second half of the 3rd century BC to the beginning of the 2nd century BC; and the Late Hellenistic Period extends from the second quarter of the 2nd century BC to the beginning of the 1st century BC. The imported Attic ceramics of the Classical Period, on the other hand, were dated through analogical comparisons to between 350–325 BC.

Anahtar Kelimeler

Syedra Ancient City , Cilicia Region (Mountainous) , Classical Period , Hellenistic Period , Imported.

Kaynakça

• Baker 1995 Baker, H. D., D. Collon, J. D. Hawkins, T. Pollard, J. N. Postgate, D. Symington ve D. Thomas (1995). “Kilise Tepe 1994”, Anatolian Studies, Vol. 45: 139-191.
• Bean 1976 Bean, G. E. (1976). Syedra. The Princeton Encyclopedia of Classical Sites (ss. 871). New Jersey Princeton University Press.
• Coldstream 1973 Coldstream, J. N. (1973) Knossos: The Sanctuary of Demeter, London, 1973.
• Crowfoot & Kenyon 1957 Crowfoot, J.W., G. M. Crowfoot ve K. M. Kenyon (1957). The Objects from Samaria, London.
• Durukan & Körsulu 2007 Durukan, M. & Körsulu, H. (2007). “Hellenistik Dönem Seramikleri”, Serra Durugönül (Ed.), Dağlık Kilikia’da Bir Antik Kent Kazısının Sonuçları Nagidos/Results of an Excavation in an Ancient City in Rough Cilicia: 112-154, Mersin.
• Ergürer 2024 Ergürer, H. (2024). Syedra’dan bir grup Hellenistik Dönem Seramiği. Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 174, 93-114.
• Ergürer & Ergürer 2024 Ergürer H.E. & Ergürer H. (2024). “Syedra Antik Kenti’nin Siyasi Tarihi, Araştırma Geçmişi, Yapıları ve Son Dönem Çalışmaları” H.E. Ergürer, S. Türkmen, H. Ergürer (Eds.). Syedra I, İsmail Karamut’a Armağan Kitabı. Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları, 1 – 13.
• Ersoy 2013 Ersoy, A. (2020). Smyrna/İzmir Hellenistik Dönem Seramiği, Ege Yayınları, İstanbul
• Ferrazzoli 2013 Ferrazzoli, A. Federica (2013). “Late Hellenistic Stuff from Elaiussa Sebaste”, Mehmet Tekocak (Ed) K. Levent Zoroğlu’na Armağan/Studies in Honour of K. Levent Zoroğlu: 257- 276, İstanbul.
• Gassner 1997 Gassner, V. (1997). Das Südtor der Tetragonos-Agora. Keramik und Kleinfunde Forschungen in Ephesos XIII/1/1, Wien.
• Guz-Zilberstein 1995 Guz-Zilberstein, B. (1995). “The Typology of Hellenistic Coarse Ware and Selected Loci of the Hellenistic and Roman Periods”, Ephraim Stern (Ed), Excavations at Dor, Final Report Volume I B, Areas A and C: The Finds: 289-313, Jeruselam,
• Hayes 1991 Hayes, J. W. (1991). Paphos Hellenistic and Roman Pottery, Volume III, Nicosia,
• Işın 2008 Işın, G. (2008). “The Preliminary Report on the Hellenistic Pottery of Patara from the ‘Tepecik Hill’ Excavations”, Asia Minor Studien Band 55, Studien zum antiken Kleinasien VI: 157-178, Bonn.
• Jones 1950 Jones, F. F. (1950). “The Pottery: Hellenistic Period”, Hetty Goldman (yay.) Excavations at Gözlü Kule, Tarsus Volume I, The Hellenistic ve Roman Periods: 149-296, New Jersey.
• Kallini 2013 Kallini, C. (2013). “Hellenistic Kantharoi. Their production centers and their distribution in the Eastern Mediterranean”, Nina Fenn-Chiristiane Römer-Strehl (yay.), Networks in the Hellenistic World According to the pottery in the Eastern Mediterranean and beyond, BAR İnternational Series 2539: 59-66.
• Kılıç 2019 Kılıç, T. (2019). Tarsus-Keşbükü Hellenistik ve Roma Dönemi Seramikleri. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Körsulu 2006 Körsulu, H. (2006). Nagidos Hellenistik Dönem Seramikleri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin.
• Meriç 2003 Meriç, E, A. (2003). Metropolis’de Bulunmuş Batı Yamacı Seramikleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Oransoy & Alptekin 2014 Oransoy, B. & S. Alptekin (2014). “Side Kazılarından Ele Geçen Hellenistik Dönem Seramikleri”, Colloquium Anatolicum XIII: 45-56, İstanbul.
• Özcan 2003 Özcan, E. (2003). Tarsus Cumhuriyet Alanı Kazılarında Bulunmuş Olan Batı Yamacı Kapları, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Postgate & Baker 1995 Postgate, J. N. ve Baker H. D (1995). “Kilisetepe 1994”, Anatolian Studies 65: 139-191.
• Ptolemaei 1845 Ptolemaei, C. (1845). Geographia. C. F. A. Nobbe (Ed.), Lipsiae.
• Rosenthal & Heginbottom 1995 Rosenthal & Heginbottom, R. (1995). “Imported Hellenistic and Roman Pottery”, Ephraim Stern (yay.), Excavations at Dor, Final Report Volume I B, Areas A and C: The Finds: 222-233, Jeruselam.
• Rotroff 1991 Rotroff, S. I. (1991). “Attic West Slope Vase Painting”, Hesperia, Vol. 60, No. 1: 59-102.
• Rotroff 1997 Rotroff, S. I. (1997). Hellenistic Pottery Athenian and Imported Wheelmade Table Ware and Related Material. Part 1: Text, Part 2: Illustrations. Athenian Agora, Vol. 29, New Jersey.
• Schäfer 1968 Schäfer, J. (1968). Hellenistische Keramik Aus Pergamon, Pergamenische Forschungen Band 2, Berlin.
• Sparkes & Talcott & Richter 1970 Sparkes, B. A. & Talcott, L. T. ve Richter G. M. A. (1970). “Black and Plain Pottery of the 6th, 5th ve 4th Centuries B.C.”, Brian A. Sparkes and Lucy Talcott (yay.), The Athenian Agora Results of Excavations Conducted by The American School of Classical Studies at Athens, Volume XII, Part 1, Text: 131-132, New Jersey.
• Stewart 2010 Stewart, S. M. (2010). Gordion After the Knot: Hellenistic Pottery and Culture, A dissertation submitted to the Graduate School of the University of Cincinnati İn partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctorate of Philosophy in the Department of Classics of the College of Arts and Sciences, 2010.
• Şenalp & Erkovan 2025 Şenalp, S. & Yılmaz Erkovan, N. (2025) Syedra Büyük Hamam Çatı Kiremitleri. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi (90), 43-76.
• Thomas 1995 Thomas (1995). “Kilise Tepe 1994”, Anatolian Studies, Vol. 45: 139-191.
• Zoroğlu 2004 Zoroğlu, L. (2004). “Hellenistic Pottery from Kelenderis”, 6th Scientific Meeting on Hellenistic Ceramics: Problems of Chronology, Symbols, and Workshops, vol. 17-23 April 2000, Practical Information, Athens 2004: 299-315.