AKRAN MENTORLUĞU PROGRAMININ HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME VE ÖZ YETERLİLİK DÜZEYLERİNE ETKİSİ: BİR ÜNİVERSİTE ÖRNEĞİ

Öz

Akran mentorluğu, mentor öğrencinin bilgi, beceri, düşünce ve deneyimlerini menti öğrenciye aktararak kişisel, akademik ve mesleki gelişimine katkıda bulunduğu bir süreçtir. Akran mentorluğu programının öncelikli hedefi menti öğrencinin gelişimidir. Fakat bu süreçte mentor öğrenci eğitici, rehber, danışman ve destek veren rollerini yerine getirmekte ve bu süreç mentor öğrencinin gelişimine de katkı sağlamaktadır. Bu araştırmada, bir üniversitede uygulanan akran mentorluğu programının menti ve mentor öğrencilerin problem çözme ve özyeterlilik düzeylerine etkisinin belirlenmesi amaçlandı. Araştırma, yarı deneysel çok zaman noktalı kontrol gruplu tasarımda gerçekleştirildi. Araştırma verileri, Aralık 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Çalışma örneklemini, akran mentorluğu programına katılan 13 menti, 13 mentor olmak üzere toplam 26 öğrenci, kontrol grubunu ise menti öğrencilerle benzer özelliklere sahip 14 birinci sınıf öğrencisi, mentor öğrencilerle benzer özelliklere sahip 16 üçüncü sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 30 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında kişisel bilgi formu, genel özyeterlilik ölçeği, problem çözme envanteri kullanılmıştır. Sosyodemografik özellikler her iki grupta da benzerdi (p>0.05). Mentor ve kontrol mentor grubu karşılaştırmalarda genel özyeterlilik ölçeği, problem çözme envanteri ölçek toplam puanı ve alt boyutlarında grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarda anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Menti grubunda ise problem çözme envanteri kişisel kontrol alt boyutunda kontrol menti grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0.001). Benzer şekil menti kontrol grubu grup içi zaman karşılaştırmalarında da anlamlı fark bulundu (p=0.02). Menti ve menti krontrol grubu zamana göre grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarda anlamlı farklılık saptanmadı. Sonuç olarak, akran mentorluğu programı menti grubunun problem çözme envanteri kişisel kontrol alt boyutunda anlamlı iyileşme sağlamıştır. Çalışmanın daha büyük örneklem gruplarında kanıt düzeyi yüksek araştırma tasarımlarında tekrarlanması önerilir.

Anahtar Kelimeler

• Akran mentorluğu
• Hemşirelik öğrencileri
• Özyeterlilik

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

None

Etik Beyan

Araştırma, Helsinki Deklarasyonu'nda belirtilen etik ilkelere uygun olarak yürütülmüştür. Çalışmanın yürütülmesi için Bartın Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu'ndan etik onay alınmıştır (2023-SBB-0769).

Teşekkür

Yazarlar, araştırmaya katılan tüm katılımcılara değerli katkıları için teşekkürlerini sunmaktadır.

THE EFFECT OF THE PEER MENTORING PROGRAM ON NURSING STUDENTS’ PROBLEM-SOLVING AND SELF-EFFICACY LEVELS: A UNIVERSITY EXAMPLE

Öz

Peer mentoring is a process in which the mentor student contributes to the personal, academic, and professional development of the mentee student by sharing their knowledge, skills, thoughts, and experiences. The primary goal of a peer mentoring program is the development of the mentee student. However, in this process, the mentor student fulfills the roles of educator, guide, counselor, and supporter, and this process also contributes to the development of the mentor student. In this study, it was aimed to determine the effect of a peer mentoring program implemented at a university on the problem-solving and self-efficacy levels of mentee and mentor students. The study was conducted using a quasi-experimental, multi-time-point, control-group design. The research data were collected between December 2023 and June 2024. The study sample consisted of a total of 26 students, including 13 mentees and 13 mentors who participated in the peer mentoring program, while the control group consisted of a total of 30 students, including 14 first-year students with similar characteristics to the mentee students and 16 third-year students with similar characteristics to the mentor students. A personal information form, the General Self-Efficacy Scale, and the Problem-Solving Inventory were used to collect the research data. Sociodemographic characteristics were similar in both groups (p>0.05). In comparisons between the mentor and mentor control groups, no significant differences were found in the General Self-Efficacy Scale, the total scores and subscale scores of the Problem-Solving Inventory, either within groups or between groups (p>0.05). In the mentee group, however, a statistically significant difference was found in the personal control subscale of the Problem-Solving Inventory compared to the mentee control group (p=0.001). Similarly, a significant difference was found in within-group time comparisons in the mentee control group (p=0.02). No significant differences were found in within-group or between-group comparisons over time for the mentee and mentee control groups. In conclusion, the peer mentoring program provided a significant improvement in the personal control subscale of the Problem-Solving Inventory in the mentee group. It is recommended that the study be replicated with larger sample groups and research designs with a higher level of evidence.

Anahtar Kelimeler

• Peer mentoring
• Nursing students
• Self-efficacy
• Problem solving

Destekleyen Kurum

None

Proje Numarası

None

Etik Beyan

The research was conducted in accordance with the ethical principles outlined in the Declaration of Helsinki. Ethical approval for conducting the study was obtained from the Bartın University Social and Human Sciences Ethics Committee (2023-SBB-0769).

Teşekkür

The authors would like to thank all participants in the study for their valuable contributions.

Kaynakça

1. Açıksöz, S., Uzun, Ş., & Arslan, F. (2016). Hemşirelik öğrencilerinde öz yeterlilik algısı ile klinik uygulamaya ilişkin kaygı ve stres durumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gülhane Tıp Dergisi, 58(1), 129-135. https://doi.org/10.5455/gulhane. 169643
2. Akgül-Gündoğdu, N., & Selçuk-Tosun, A. (2021). Examining the relationship between solution-focused thinking skills and self-efficacy levels of nursing students in Turkey. Journal of Professional Nursing, 37(6), 1180–1186. https://doi.org/10.1016/j.profnurs.2021.10.003
3. Aljohani, K. A., Almarwani, A. M., Tubaishat, A., Gracia, P. R. B., Natividad, M. J. B., Gamboa, H. M., & Aljohani, M. S. (2023). Health Sciences Students' Perspective on the Functions of Academic Advising. SAGE open nursing, 9, 23779608231172656. https://doi.org/10.1177/23779608231172656
4. Altunçekiç, A., Yaman, S., & Koray, Ö. (2005). Öğretmen adaylarının özyeterlik inanç düzeyleri ve problem çözme becerileri üzerine bir araştırma (Kastamonu ili örneği). Kastamonu Eğitim Dergisi, 13(1), 93–102.
5. Ancel, G. (2016). Problem-solving training: Effects on the problem-solving skills and self-efficacy of nursing students. Eurasian Journal of Educational Research, 16(64), 231–246. https://doi.org/10.14689/ejer.2016.64.13
6. Bandura, A. (1999). A social cognitive theory of personality. In L. Pervin & O. John (Eds.), Handbook of personality (2nd ed., pp. 154–196). Guilford.
7. Baydar, Y. T. (2016). Sağlık sektöründeki uzmanlık öğrencilerinin mentorluk algısı ve öz etkililik ilişkisinin değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi, Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). YÖK Ulusal Tez Merkezi.
8. Birol, L. (2018). Nursing process, systematic care in nursing care (11 th ed.). Academician Bookstore.

9. Boud, D., & Lee, A. (2005). ‘Peer learning’ as pedagogic discourse for research education. Studies in Higher Education, 30(5), 501–516. https://doi.org/10.1080/03075070500249138
10. Brannagan, K. B., Dellinger, A., Thomas, J., Mitchell, D., Lewis-Trabeaux, S., & Dupre, S. (2013). Impact of peer teaching on nursing students: Perceptions of learning environment, self-efficacy, and knowledge. Nurse Education Today, 33(11), 1440–1447. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2012.11.018
11. Bunting, B., & Williams, D. (2017). Stories of transformation: Using personal narrative to explore transformative experience among undergraduate peer mentors. Mentoring & Tutoring: Partnerships in Learning, 25, 166–184. https://doi.org/10.1080/13611267.2017.1327691 Chen, J. H., Björkman, A., Zou, J. H., & Engström, M. (2019). Self-regulated learning ability, metacognitive ability, and general self-efficacy in a sample of nursing students: A cross-sectional and correlational study. Nurse Education in Practice, 37, 15–21. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2019.04.014
12. Choi, J. A., Kim, O., Park, S., Lim, H., & Kim, J. H. (2021). The effectiveness of peer learning in undergraduate nursing students: A meta-analysis. Clinical Simulation in Nursing, 50, 92–101. https://doi.org/10.1016/j.ecns.2020.09.002
13. Cuesta-Martínez, R., González-Sanz, P., Raventós-Torner, R. D., Jiménez-Herrera, M., Aguarón-García, M. J., Lorenzo-Allegue, L., & Font-Jimenez, I. (2024). Experiences of nursing students in A peer mentoring program during their clinical practices. A qualitative study. Nurse education today, 139, 106234. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2024.106234
14. Heppner, P. P., & Petersen, C. H. (1982). The development and implications of a personal problem-solving inventory. Journal of Counseling Psychology, 29(1), 66–75. https://doi.org/10.1037/0022-0167.29.1.66
15. Hopkin, C. R., Hoyle, R. H., & Gottfredson, N. C. (2015). Maximizing the Yield of Small Samples in Prevention Research: A Review of General Strategies and Best Practices. Prevention science: the official journal of the Society for Prevention Research, 16(7), 950–955. https://doi.org/10.1007/s11121-014-0542-7
16. Islattı Mutlu Ç, Ergün Y, Erdem E, Dağ K, Çakar İ. (2025). Akran yönderlik eğitiminin yönder öğrencilerin yaşambecerilerine etkisi: Deneysel bir çalışma. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 12(3):525-533. https://doi.org/10.54304/SHYD.2025.04696
17. Joung, J., Kang, K. I., Yoon, H., Lee, J., Lim, H., Cho, D., Cha, M., & Choi, B. (2020). Peer mentoring experiences of nursing students based on the caring perspective: A qualitative study. Nurse Education Today, 94, 104586. https://10.1016/j.nedt.2020.104586
18. Kachaturoff, M., Caboral-Stevens, M., Gee, M., & Lan, V. M. (2020). Effects of peer-mentoring on stress and anxiety levels of undergraduate nursing students: An integrative review. Journal of professional nursing : official journal of the American Association of Colleges of Nursing, 36(4), 223–228. https://10.1016/j.profnurs.2019.12.007
19. Koutroubas, V., & Galanakis, M. (2022). Bandura’s social learning theory and its importance in the organizational psychology context. Psychology, 12(6), 315-322. https://10.17265/2159-5542/2022.06.001
20. Kızılcı, S., Hatice, M., Küçükgüçlü, Ö., & Yardımcı, T. (2015). Hemşirelik fakültesi öğrencilerinin öz etkililik düzeyinin cinsiyet açısından incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 95–100.
21. Kong, L.-N., Qin, B., Zhou, Y., Mou, S., & Gao, H. M. (2014). The effectiveness of problem-based learning on development of nursing students’ critical thinking: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Nursing Studies, 51(3), 458–469. https://10.1016/j.ijnurstu.2013.06.009
22. Korkmaz, M., & Tek-Ayaz S. (2025). Determining the effect of peer mentoring programme applied to nursing students on perceived stress and adaptation to university life: A quasi - experimental study. Educational Academic Research, 57, 23-30. https://10.33418/education.1554788
23. Krisi, M., & Nagar, R. (2023). The Effect of Peer Mentoring on Mentors Themselves: A Case Study of College Students. International Journal of Disability, Development and Education, 70(5), 803–815. https://10.1080/1034912X.2021.1910934
24. Lim, S., Min, L. X., Chan, C. J. W., Dong, Y. H., Mikkonen, K., & Zhou, W. (2022). Peer mentoring programs for nursing students: A mixed methods systematic review. Nurse Education Today, 119, 105577. https://10.1016/j.nedt.2022.105577
25. Lima, L., Martins, A. D. O., da Costa, E. P., & Coimbra, N. (2025). Peer mentoring for students in Higher Education: A case study from the context of pedagogical supervision. International Journal of Evidence Based Coaching & Mentoring, 23(2).
26. Mermer, G., Çınar Yücel, Ş., Yıldırım, S., Kankaya, H., Öztürk Turgut, E., Ardahan Sevgili, S., Dursun Engin, M., Kazankaya, F.,Ateş, E. (2025). Peer Mentoring in Nursing Students: A Five-Year Retrospective Review. JEUNF, 41(3), 511-518. https://10.53490/egehemsire.1477978.
27. Miller, H., Bosselait, L., Venturato, L., Irion, K., Schmidt, N., DiGeronimo, J., & Pritchard, T. (2019). Benefits of Peer Mentoring in Prelicensure Nursing Education: A Dual Perspective. Nurse educator, 44(3), 159–163. https://10.1097/NNE.0000000000000573
28. Öner, H., & Karabudak, S. S. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamalar sırasında yaşadıkları olumsuz duygular ve baş etme deneyimleri: Odak grup görüşmesi. J Psychiatric Nurs 2021;12(3):205-215. https://10.14744/phd.2021.59480
29. Öz Yıldırım, Ö., Korkmaz, M., Güven, E., & Aydın Avcı, İ. (2025). The evaluation of the peer coaching program in nursing education: A validity and reliability study. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(1), 85–93. https://10.37989/gumussagbil.1508098
30. Rambod, M., Sharif, F., & Khademian, Z. (2018). The impact of the preceptorship program on self-efficacy and learning outcomes in nursing students. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 23(6), 444–449. https://10.4103/ijnmr.IJNMR_67_17
31. Raymond, J. M., & Sheppard, K. (2017). Effects of peer mentoring on nursing students’ perceived stress, sense of belonging, self-efficacy and loneliness. Journal of Nursing Education and Practice, 8(1), 16–23. https://10.5430/jnep.v8n1p16
32. Sahin, N., Sahin, N., & Heppner, P. P. (1993). Psychometric properties of the problem solving inventory in a group of Turkish university students. Cognitive Therapy and Research, 17(4), 379–396. https://10.1007/BF01177661
33. Seery, C., Andres, A., Moore-Cherry, N., O’Sullivian, S. (2021). Students as Partners in Peer Mentoring: Expectations, Experiences and Emotions. Innov High Educ, 46, 663–681. https://10.1007/s10755-021-09556-8
34. Sü, S., Özlük, B., & Demirören, N. (2018). Effects of mentoring in reducing clinical stress levels of nursing students during experiences in their first clinical practice. Journal of Human Sciences, 15(1), 280-292. https://10.14687/jhs.v15i1.4873
35. Şan, E. G., Yıldız, S., Çetin, R. N., Çekerek, E., & Canlıca, A. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Dersini Alan Hemşirelik Öğrencilerine Akran Eğitimi ile Verilen İlaç Uygulamaları Eğitiminin Etkisi. Artuklu Health, (11), 10-17. https://10.58252/artukluhealth.1612108
36. Sherer, M., & Adams, C. H. (1983). Construct validation of the self-efficacy scale. Psychological Reports, 53(3), 899–902. https://10.2466/pr0.1983.53.3.899
37. Sözen, K. K., Güntürk, İ., & Kuloğlu, N. (2021). Hemşirelik öğrencilerinde öz-yeterlilik algısı ile problem çözme becerisi arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Sağlık ve Toplum, 31(2), 131-138.
38. Stockkamp, M., & Godshalk, V. M. (2022). Mutual learning in peer mentoring: effects on mentors and protégés. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 30(2), 164–183. https://10.1080/13611267.2022.2057100
39. Stone, R., Cooper, S., & Cant, R. (2013). The value of peer learning in undergraduate nursing education: A systematic review. Nursing Research and Practice, 2013, 930901. https://10.1155/2013/930901
40. Şenocak, S. Ü., & Demirkıran, F. (2023). Effects of problem-solving skills development training on resilience, perceived stress, and self-efficacy in nursing students: A randomised controlled trial. Nurse Education in Practice, 72, 103795. https://10.1016/j.nepr.2023.103795
41. Tiryaki Sen, H., & Alan, H. (2015). Impact Of Mentoring Process To Nurse Management. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 1(2), 99–104. https://10.5222/shyd.2014.099
42. Üstünlüoğlu, E. (2024). Akran Danışmanlığı Yükseköğretimde Tutunma İçin Bir Model Olabilir mi?. Buca Egitim Fakültesi Dergisi, 59,747-764.
43. Varghese, L., & Finkelstein, L. (2021). An investigation of self-efficacy crossover between mentors and protégés within mentoring dyads. Annals of the New York Academy of Sciences, 1483(1), 80–97. https://10.1111/nyas.14324
44. Yarbrough, A., & Phillips, L. K. (2022). Peer mentoring in nursing education: A concept analysis. Nursing Forum, 57(6), 1545–1550. https://10.1111/nuf.12832
45. Yıldırım, F. ve İlhan, İ.Ö. (2010). Genel Özyeterlilik Ölçeği Türkçe Formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(4), 301-8.
46. Yüksel, A. (2015). Hemşirelik öğrencilerinin problem çözme öz değerlendirme sonuçları ve etkileyen faktörler. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 37–49.
47. Yüksel, A., & Bahadır Yılmaz, E. (2019). The effect of mentoring program on adjustment to university and ways of coping with stress in nursing students: A quasi-experimental study. Nurse Education Today, 80, 52–58. https://10.1016/j.nedt.2019.06.006
48. Wille, E., Opheim, H. M. S., Princeton, D. M., Kisa, S., & Hjerpaasen, K. J. (2025). Building resilience and competence in bachelor nursing students: a narrative review based on social cognitive theory. Nursing Reports, 15(7), 253. https://10.3390/nursrep15070253
49. Wong, C., Stake-Doucet, N., Lombardo, C., Sanzone, L., & Tsimicalis, A. (2016). An Integrative Review of Peer Mentorship Programs for Undergraduate Nursing Students. The Journal of nursing education, 55(3), 141–149. https://10.3928/01484834-20160216-04