Araştırma Makalesi

Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri

Cilt: 30 Sayı: 1 15 Mayıs 2021
PDF İndir
EN TR

Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri

Öz

1921 yılında başlayan G.A. Sotiriou kazıları ile yaklaşık 100 yıllık bir kazı geçmişini ardında bırakan Ayasuluk Tepesi ve St.Jean Anıtı Kazısı, her geçen gün yeni veriler sunmaya devam etmektedir. Bu veriler kimi zaman yeni buluntulardan sağlanmakta, kimi zaman ise daha önce gün yüzüne çıkarılmış mimari verilere yeni bir bakış açısıyla yaklaşılması sonucu ortaya çıkmaktadır. Bunlardan biri kilisenin Türk Dönemi’nde işlik olarak kullanılan batı haç kolunun bir bölümünde, bir zeytinyağı işliğinde karşımıza çıkmaktadır. Batı haç kolu ile vaftizhane arasında yer alan koridorun doğusunda, devşirme olarak bir zeytinyağı işliğinde yeniden kullanılmış olan phiale, günümüze kadar yapılmış çalışmalarda yalnızca bu son işlevi ile yer almıştır. Tek bir yayında ise yalnızca bir havuz olarak tanımlanmış, orijinal işlevine ilişkin bir değerlendirme yapılmamıştır. Oysa söz konusu taş eleman burada yeniden, esas işlevi dışında kullanılmadan önce kilisenin içerisinde suyun kutsiyetine atıfta bulunularak günümüzde yer aldığı kurgudan çok farklı bir amaç için kullanılmış olmalıydı. Benzer uygulama yakın çevrede Ephesos Meryem Kilisesi’nde de görülmektedir. Çalışmamızda, Ayasuluk Tepesi’nde, Bizans Dönemi Batı Anadolu’sunun en önemli dini yapılarından olan Aziz Yuhanna Kilisesi’nde bulunan ve sonrasında aynı yapıda devşirme olarak kullanılmış olan phiale esas işlevi ile tanıtılarak, eldeki mevcut veriler ve literatür örnekleri ışığında yapıdaki kullanımı ile ilgili belirlediğimiz problemler tartışmaya açılacak ve çağdaşı olan benzer uygulamalar arasındaki yeri ve phialelerin kiliselerdeki kullanımları hakkında genel bir değerlendirme yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Barsanti, C. ve Guiglia Guidobaldi, A. (2010). The Sculptures of The Hagia Sophia Müzesi in Istanbul : A Short Guide. Ed. Barsanti, C. ve Guiglia Guidobaldi, A . İstanbul: Ege Yayınları.
  2. Bogdanovic, J. (2008). “Canopies: The Framing of Sacred Space in the Byzantine Ecclesiastical Tradition”. (unpublished PhD dissertation), Princiton University/Department of Art and Archaeology, New Jersey.
  3. Bagdanovic, J. (2017).“The Phiale as a Spatial Icon in the Byzantine Cultural Sphere”. İçinde Holy Water, In the Hierotophy and Iconography of the Christian World, ed. Lidov, A., 372–92. Theoria: Moscow.
  4. Birch, S.   (2015) History of Ancient Pottery Vol. 2. Greek, Etruscan, and Roman,Cambridge University Press.
  5. Bouras, L. (1976). “Some Observations on the Grand Lavra Phiale at Mount Athos and its Bronze Strobilion(πίν. 44-51)”. Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας 26: 85. 
  6. Broilo, F. A. (2009). “Cleanses the Sins with the Water of the Pure Flowing Font’: Fountains for Ablutions in the Byzantine Constantinopolitan Context”. Revuee Études Sud-Est Européennes 47: 5–24.
  7. Curcic, S. (1979). “The Original Baptismal Font of Gracanica and Its Iconographic Setting”. Zbornik 9–10: 313–23.
  8. Deichmann, F. W. (1958). Frühchristliche Bauten und Mosaiken von Ravenna. Baden-Baden: B. Grimm.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Mayıs 2021

Gönderilme Tarihi

20 Ocak 2021

Kabul Tarihi

19 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 30 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Mimaroğlu, S., & Karabacak, E. (2021). Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri. Sanat Tarihi Dergisi, 30(1), 661-677. https://doi.org/10.29135/std.865615
AMA
1.Mimaroğlu S, Karabacak E. Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri. STD. 2021;30(1):661-677. doi:10.29135/std.865615
Chicago
Mimaroğlu, Sinan, ve Elif Karabacak. 2021. “Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri”. Sanat Tarihi Dergisi 30 (1): 661-77. https://doi.org/10.29135/std.865615.
EndNote
Mimaroğlu S, Karabacak E (01 Mayıs 2021) Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri. Sanat Tarihi Dergisi 30 1 661–677.
IEEE
[1]S. Mimaroğlu ve E. Karabacak, “Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri”, STD, c. 30, sy 1, ss. 661–677, May. 2021, doi: 10.29135/std.865615.
ISNAD
Mimaroğlu, Sinan - Karabacak, Elif. “Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri”. Sanat Tarihi Dergisi 30/1 (01 Mayıs 2021): 661-677. https://doi.org/10.29135/std.865615.
JAMA
1.Mimaroğlu S, Karabacak E. Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri. STD. 2021;30:661–677.
MLA
Mimaroğlu, Sinan, ve Elif Karabacak. “Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 30, sy 1, Mayıs 2021, ss. 661-77, doi:10.29135/std.865615.
Vancouver
1.Sinan Mimaroğlu, Elif Karabacak. Ephesos Aziz Yuhanna Kilisesi’nden Phiale Örnekleri. STD. 01 Mayıs 2021;30(1):661-77. doi:10.29135/std.865615