Araştırma Makalesi

Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası

Cilt: 31 Sayı: 1 9 Temmuz 2022
PDF İndir
EN TR

Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası

Öz

Bu makalenin amacı, kültürün her alanına yayılmış olan histerik kadının görsel imgesinin tarihsel kökenlerini ve direngenliğinin nedenlerini ortaya çıkarmaktır. Bu doğrultuda Michel Foucault’nun soykütük yöntemi kullanılacaktır. Kökeni Hipokratik metinlere dayanan histeri tanımının, görsel bir imge olarak yaygın kullanıma girmesi 19. yüzyıl tıbbi pratikleri içinde fotoğrafın kullanılmasıyla başlamıştır. Fotoğrafı gerçeğin dolaysız bir kopyası olarak gören pozitivist yaklaşımı benimseyen psikiyatristler ve nörologlar, bedenin yüzeyine ilişkin izlenimci değerleri kullanıma sokmuşlar ve görünmez bir patoloji olarak ele aldıkları histeriye kanıt oluşturmak için fotoğrafı kullanmışlardır. Bu yaklaşımın en tipik örneğiyle Jean Martin Charcot’nun (1825-1893) yönetimindeki Salpêtrière Hastanesi’nde üretilen fotoğraflarda karşılaşırız. Paris’teki Salpêtrière Hastanesi’nde fotoğraf makinesinin bilimsel araştırma adına kullanılmasıyla, Foucault’nun kavramlarıyla söylersek, 19. yüzyıl klinik dispositifi içinde histeriye ilişkin güçlü bir bilgi alanı ve söylemsel çerçeve oluşturulmuştur. Bu makalede söz konusu çerçevenin diğer bir kurucu unsurunun fotoğraflarla eş zamanlı dolaşımda olan veya onları önceleyen sanatsal imgeler olduğu iddia edilmiştir. Bu nedenle makalede, Théodore Géricault’nun deli kadın portreleri, John Everett Millais’nin Ophelia (1851-1852) tablosu, Tony Robert-Fleury’nin Pinel à la Salpêtrière (1876) tablosu, André Brouillet’nin Une leçon clinique à la Salpêtrière (1887) tablosu ile Charcot ve Richer’in Les Démoniaques dans l’art (1887) kitaplarında yer verdikleri içine “şeytan giren kadın” ya da “cadı kadın” imgeleri Salpêtrière’de üretilen fotoğraflarla ilişkisi içinde ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alksnin, A. (2015), Augustine: Charcot’s Bunny. Teksty Drugie 2, 105-122.
  2. Bogousslavsky, J. (2014), Jean-Martin Charcot and His Legacy. Hysteria: The Rise of an Enigma içinde. 35, 44-55.
  3. Charcot, J. M. ve Richer, P. (1887). Les Démoniaques dans l’art. Paris: l’école de médecine. Erişim kaynağı: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6492840j.texteImage
  4. Chesler, P. (1972/2018), Demeter Yeniden Ele Alınıyor. Kadın Sağlığı Hareketinden Sesler II. Seaman, B. ve Eldridge L. (Der.) içinde. (Birer, B. A. vd., Çev.) Ankara: Ayizi Yayınları. 109-116.
  5. Colman, A. M. (2015). A Dictionary of Psychology. Oxford: Oxford University Press.
  6. Didi-Huberman, G. (1982/2003). Invention of Hysteria: Charcot and the Photographic Iconography of the Salpêtrière. (Hartz, A., Çev.) Cambridge: MIT Press.
  7. Foucault, M. (1992). Hapishanenin Doğuşu. (Kılıçbay, M. A., Çev.) Ankara: İmge.
  8. Foucault, M. (2003). Abnormal: Lectures at the College de France 1974-1974.Marchhetti, V. ve Salomoni, A. (Ed.) (Burchell, G., Çev.) Londra ve New York: Verso.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

7 Aralık 2021

Kabul Tarihi

6 Mayıs 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 31 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Taş, T. (2022). Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası. Sanat Tarihi Dergisi, 31(1), 625-651. https://doi.org/10.29135/std.1033686
AMA
1.Taş T. Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası. STD. 2022;31(1):625-651. doi:10.29135/std.1033686
Chicago
Taş, Tuğba. 2022. “Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (1): 625-51. https://doi.org/10.29135/std.1033686.
EndNote
Taş T (01 Temmuz 2022) Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası. Sanat Tarihi Dergisi 31 1 625–651.
IEEE
[1]T. Taş, “Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası”, STD, c. 31, sy 1, ss. 625–651, Tem. 2022, doi: 10.29135/std.1033686.
ISNAD
Taş, Tuğba. “Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası”. Sanat Tarihi Dergisi 31/1 (01 Temmuz 2022): 625-651. https://doi.org/10.29135/std.1033686.
JAMA
1.Taş T. Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası. STD. 2022;31:625–651.
MLA
Taş, Tuğba. “Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 31, sy 1, Temmuz 2022, ss. 625-51, doi:10.29135/std.1033686.
Vancouver
1.Tuğba Taş. Sanatsal İmgeden Tıbbi İmgeye: Salpêtrıère Fotoğrafları ve Histerik Kadın Bedeninin İnşası. STD. 01 Temmuz 2022;31(1):625-51. doi:10.29135/std.1033686