Araştırma Makalesi

Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme

Cilt: 31 Sayı: 1 9 Temmuz 2022
PDF İndir
EN TR

Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme

Öz

Yıldırım lakabıyla tanınan I.Bayezid (1389-1403)’in şehzadeliği sırasında, 14. yüzyılın son çeyreğinde, Mudurnu ve Bolu’da yaptırdığı külliyelerin hamamları, Beylikler ve Erken Osmanlı dönemi içinde mimarının adını bildiren kitabelere sahip yegane hamamlardır. Literatürde, Mudurnu Yıldırım Hamamı ve Bolu Orta Hamam isimleriyle tanınan bu iki yapıyı dönemi için özgün kılan özellikleri ise o güne değin Türk hamam mimarisinde denenmemiş plan tasarımlarındaki yenilikler ile birbirinden farklı örtü ve geçiş ögeleriyle yaratılan zengin iç mekan etkisidir. Söz konusu hamamların mimarı, bu iki yapıdan başka, Edirne Eski Cami’nin inşasında da kalfa olarak görev yapmış Ömer bin İbrahim’dir. Mimarın bu iki hamamın tasarımında denediği yenilikler, 14. yüzyılın son çeyreğinden başlayarak 15. yüzyıl sonuna kadar hamamların hem tipolojisini hem iç mekan süslemesini etkilemiştir. Günümüzde, her iki hamamın mimari özelliklerine değinen yayınlar mevcuttur. Ancak, bu yayınlardaki bilgiler sadece yapıların genel perspektiften sınırlı bir incelemesini içermektedir. Oysa, söz konusu hamamlar, üzerinde özenle durulmasını gerektiren bir çok yenilikle tasarlanmış ve Türk hamam mimarisinin 15. yüzyıldaki gelişimine yön verecek önemli değişimleri temsil eden örneklerdir. Keza, Ömer bin İbrahim de Erken Osmanlı döneminde, hanedan eserlerinin inşasına imzasını atmış yetenekli bir mimardır. Söz konusu hamamları çağdaşları arasında özel konuma taşıyan özellikler, onun mimari yaratıcılığı ve kendine has mimari üslubu ile ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, Mudurnu Yıldırım Hamamı ve Bolu Orta Hamam mimari özellikleriyle ele alınarak değerlendirilecek ve plan kurgusu, iç mekan düzeni, süsleme programı bağlamında karşılaşılan yenilikler/denemeler üzerinde durularak Mimar Ömer bin İbrahim’in mimari üslubu belirlenmeye çalışılacaktır. Ayrıca, Ömer bin İbrahim’in hamam mimarisinde farkını ortaya koyan bu yeni mimari yorumun sonraki hamamlar üzerindeki etkileri/katkıları konusunda görüşlerimiz paylaşılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AKBULUT, R. (1982). Emir Sultan, İstanbul.
  2. AYDIN, H. (1965). “Bolu’da Yıldırım Bayezid Cami Vakfına Dair”, Çele Dergisi, Yıl:3, Sayı:31, Bolu, 32-34
  3. AYAR, T. (2014). “Arşiv Belgelerinde Mudurnu Yangınları (1888- 1906), Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 14/2, Bolu, 305- 327.
  4. AYVERDİ, E.H. (1962). “Mudurnu’da Yıldırım Bayezid Manzumesi ve Taş Vakfiyesi”, Vakıflar Dergisi, Sayı: V, Ankara, 79-92.
  5. AYVERDİ, E.H. (1966). İstanbul, Mimari Çağının Menşei, Osmanlı Mimarisinin İlk Devri (630-835-1230-1405), C.I, İstanbul Fetih Cemiyeti Enstitüsü Yayını: İstanbul.
  6. AYVERDİ, E.H. (1972). Osmanlı Mi’marisinde Çelebi ve II.Sultan Murad Devri (806-855/1403-1451), C. II, (2. Baskı), İstanbul.
  7. AYVERDİ, E.H. (1974). Fatih Devri Mimarisi 855-886 (1451-1481), C.III, İstanbul Fetih Cemiyeti Enstitüsü Yayını: İstanbul.
  8. BALTACI, C. (1976). XV.-XVI. Yüzyıllarda Osmanlı Medreseleri, İstanbul.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

17 Aralık 2021

Kabul Tarihi

28 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 31 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Erat, B. (2022). Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme. Sanat Tarihi Dergisi, 31(1), 653-687. https://doi.org/10.29135/std.1037871
AMA
1.Erat B. Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme. STD. 2022;31(1):653-687. doi:10.29135/std.1037871
Chicago
Erat, Birsen. 2022. “Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (1): 653-87. https://doi.org/10.29135/std.1037871.
EndNote
Erat B (01 Temmuz 2022) Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme. Sanat Tarihi Dergisi 31 1 653–687.
IEEE
[1]B. Erat, “Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme”, STD, c. 31, sy 1, ss. 653–687, Tem. 2022, doi: 10.29135/std.1037871.
ISNAD
Erat, Birsen. “Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme”. Sanat Tarihi Dergisi 31/1 (01 Temmuz 2022): 653-687. https://doi.org/10.29135/std.1037871.
JAMA
1.Erat B. Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme. STD. 2022;31:653–687.
MLA
Erat, Birsen. “Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 31, sy 1, Temmuz 2022, ss. 653-87, doi:10.29135/std.1037871.
Vancouver
1.Birsen Erat. Bolu Orta Ve Mudurnu Yıldırım Hamamları; Mimar Ömer Bin İbrahim’in Üslubu Hakkında Bir Değerlendirme. STD. 01 Temmuz 2022;31(1):653-87. doi:10.29135/std.1037871

Cited By