Araştırma Makalesi

Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma

Cilt: 31 Sayı: 1 9 Temmuz 2022
PDF İndir
TR EN

Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmada Sivas Müzesi’nde bulunan Geç Osmanlı dönemine ait 11 şifa tası incelenmiştir. Çeşitli hastalık ve ruhsal sıkıntılardan kurtulmak için farklı malzemelerden yapılan şifa tasları içine yazılan dualar ile üzerine çizilen farklı sembollerle kutsanmış araç-gereçlerdir. İncelenen şifa taslarının 6’sı satın alma, 4’ü devir ve 1’i de müsadere yolu ile müzeye kazandırılmıştır. Eserlerden sadece biri teşhirde olup diğerleri sağlam durumda ve depoda muhafaza edilmektedir. Müzede genellikle bakır ve alaşımlarından yapılan şifa tasları tipolojik olarak dört farklı tipte ele alınmış ve ağırlıklı olarak kazıma tekniğinde işlenmiştir. Yalnız biri üzerinde kitabe bulunan taslar döküm tekniğinde yapılmış ve zengin içerikleri ile yöresel isimlendirme konusunda gelişime katkı sağlayacak eserlerdir. Çalışmayla Sivas ve çevresinde şifa taslarının tihtap tası olarak adlandırılması dışında tek örnekte “oma tası” olarak farklı bir isim kaydının bulunması ve bu yeni isimlendirmenin literatüre kazandırılmak istenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca daha önce bilinen Kâbe tası olarak da adlandırılan bir kaydın daha görülmesi yörede tasların kullanımının yaygınlığı ve isimlendirmenin çeşitliliğini göstermektedir. Bölgelere göre isimleri değişen ve çeşitli ritüellerle uygulanan şifa taslarının bilinmeyen kullanımına dair müzedeki taslardan biri üzerinde bulunan kitabeyle yeni bir veri elde edilmiştir. Kitabeden, bu tasa sahip olan kişinin herkesin sahip olamayacağı veya yaptırmaya gücü yetemeyeceği şifa tasını hayrat olarak ihtiyacı olan insanların kullanımına sunduğu anlaşılmaktadır. Tasların tam olarak bilinmeyen ritüelleri ve özellikle kullanımları konusunda herhangi bir dini kurum veya kuruluşa bağlı olmadan doğrudan tasta bir isim tespit edilmiştir. Buradan küçük madeni eserlerin de ortak kullanıldığı bilgisinin açığa çıkarılması önemli bir ayrıntıdır. Türk maden sanatında akademik çalışmaların sınırlı olduğu şifa taslarının Sivas Müzesi’ndeki örneklerle birlikte Osmanlı maden sanatındaki yerleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Teşekkür

S

Kaynakça

  1. Acar, M. Ş. (2015). Osmanlı’da Günlük Yaşam Nesneleri, İstanbul: Yem Yayınları.
  2. Acara, M. (1997), Bizans Maden Sanatında Dini Törenler Sırasında Kullanılan (Liturjik) Eserler, (Yayınlanmamış Doktora Tezi) Hacettepe Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
  3. Acara, M. (1998), Bizans Ortodoks Kilisesinde Liturji ve Liturjik Eserler, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 15 (1), 183-201.
  4. Akı, A. (2013), Ankara Etnografya Müzesi’ndeki Şifa Tasları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  5. Aksoy, O. (1976), Şifa Tasları, Türk Etnografya Dergisi, XV, 35-54.
  6. Arslan, A. A. (2005), Türk Şamanizm’in Kaynağına Doğru, Türk Dünyası Araştırmaları, 157, 77-92.
  7. Çalış, E. (2019), Malatya Beş Konaklar Etnografya Müzesi’nde Bulunan Bir Gurup Şifa Tası, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AEÜSBED). 5/2, 312-331
  8. Çalışır, D. (1996), İstanbul Müzeleri ve Bazı Özel Koleksiyonlarda Yer Alan Madeni Şifa Taslarının İslam Kültür ve Sanatındaki Yeri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Teknik Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

18 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 31 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tali, Ş. (2022). Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma. Sanat Tarihi Dergisi, 31(1), 123-153. https://doi.org/10.29135/std.976871
AMA
1.Tali Ş. Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma. STD. 2022;31(1):123-153. doi:10.29135/std.976871
Chicago
Tali, Şerife. 2022. “Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (1): 123-53. https://doi.org/10.29135/std.976871.
EndNote
Tali Ş (01 Temmuz 2022) Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma. Sanat Tarihi Dergisi 31 1 123–153.
IEEE
[1]Ş. Tali, “Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma”, STD, c. 31, sy 1, ss. 123–153, Tem. 2022, doi: 10.29135/std.976871.
ISNAD
Tali, Şerife. “Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma”. Sanat Tarihi Dergisi 31/1 (01 Temmuz 2022): 123-153. https://doi.org/10.29135/std.976871.
JAMA
1.Tali Ş. Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma. STD. 2022;31:123–153.
MLA
Tali, Şerife. “Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 31, sy 1, Temmuz 2022, ss. 123-5, doi:10.29135/std.976871.
Vancouver
1.Şerife Tali. Sivas Müzesi’nde Bulunan Tihtap / Şifa Tasları Üzerine Bir Araştırma. STD. 01 Temmuz 2022;31(1):123-5. doi:10.29135/std.976871