EN
TR
Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı
Öz
Bu çalışmada, Topkapı Sarayı Müzesi Padişah Elbiseleri Seksiyonu’ndaki Osmanlı Dönemi’ne ait ve 16. yüzyıla tarihlendirilen iki adet Kâbe örtüsü inceleme kapsamına alınmıştır. Her iki eserden klapdan numuneleri de dahil olmak üzere toplam 9 numune elde edilmiştir. Tekstil eserlerde kullanılan üç ana malzeme lif, boya ve metalik ipliklerin özellikleri çeşitli arkeometrik yöntem ve teknikler kullanılarak incelenmiştir. Ön inceleme, teknik özellikler (çözgü/atkı sıklığı, iplik büküm yönü) ve belgeleme için bir optik mikroskop ile boyarmadde analizleri için diyot dizi algılamalı yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC-DAD) kullanılmıştır. Ayrıca, klapdan ipliklerde çekirdek ipliğin türü, genel morfoloji, metalik şeridin kimyasal bileşimi ve korozyon ürünlerinin tespiti için enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisine (EDX) sahip taramalı elektron mikroskobu (SEM) tekniğinden yararlanılmıştır. HPLC-DAD ile elde edilen sonuçlara göre, renkli numunelerde belirlenen muhtemel boya kaynakları lak böceği, kökboya bitkisi, boyacı sumağı, muhabbet çiçeği ile meşe palamudu, mazı gomalağı, nar kabuğu bitkilerinden herhangi biridir. SEM-EDX ile elde edilen analiz sonuçlarına göre, klapdanlarda kullanılan metalik şeridin önce çekme daha sonra haddeleme yöntemi ile ve ayrıca, kimyasal kompozisyon olarak gümüş üzerine altın kaplama yapılarak üretildiği tespit edilmiştir. Arkeometrik yöntem ve teknikler kullanılarak elde edilen bu sonuçlar, uygun koruma ve onarım yöntemlerinin belirlenmesinde ileride koruma uzmanlarına rehberlik edecektir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Bu çalışmada, Cultural Heritage Preservation and Natural Dyes Laboratory-DATU Laboratuvarı’nın alt yapısı ve verilen destek için teşekkürü bir borç bilirim.
Kaynakça
- Acıpınar, M. ve Çanlı, İ. (2017), Osmanlı Dönemi Batı Anadolu Boyahaneleri: İzmir Örneği, M. S. Teker (Ed.), II. Uluslararası Akdeniz Sanat Sempozyumu, 152-162, Antalya.
- Alkan, R., Torgan, E. and Karadag, R. (2017), The Investigation of Antifungal Activity and Durability of Natural Silk Fabrics Dyed with Madder and Gallnut, Journal of Natural Fibers, 14(6), 769-780.
- Arça, S., Torgan, E., Karadağ, R. ve Dağcı, K. (2011), Topkapı Sarayı Padişah Elbiselerinin Restorasyon ve Konservasyonunda Tahribatsız-Mikro Analiz Yöntemlerinin Uygulanması Projesi, A. Özme (Ed.), 20. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu, 259-269, Bodrum-Muğla.
- Canadian Conservation Institute (CCI). (2013), Textiles and the Environment, CCI Notes 13/1, Canadian Conservation Institute, Ottawa, ON: CCI. Web: https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/conservation-preservation publications/canadian-conservation-institute-notes/textiles-environment.html, Erişim Tarihi: 8 Şubat 2021.
- Canadian Conservation Institute (CCI), Dancause, R., Wagner, J. and Vuori, J. (2018), Caring for Textiles and Costumes, Canadian Conservation Institute, Ottawa, ON: CCI. Web: https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/preventive-conservation/guidelines-collections/textiles-costumes.html, Erişim Tarihi: 8 Şubat 2021.
- Cardon, D. (2010), Natural Dyes, Our Global Heritage of Colours, Textile Society of America, 12th Biennial Symposium, 1-10, Lincoln-Nebraska.
- Degano, I., Ribechini, E., Modugno, F. and Colombini, M. P. (2009), Analytical Methods for the Characterization of Organic Dyes in Artworks and in Historical Textiles, Applied Spectroscopy Reviews, 44(5), 363–410.
- Glascock, M. D. (2008), Archaeometry. D. M. Pearsall (Ed.), Encyclopedia of Archaeology, Elsevier: Academic Press, 489-494.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kültürel çalışmalar
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
9 Temmuz 2022
Gönderilme Tarihi
12 Eylül 2021
Kabul Tarihi
24 Mart 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 31 Sayı: 1
APA
Torgan-güzel, E. (2022). Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı. Sanat Tarihi Dergisi, 31(1), 375-395. https://doi.org/10.29135/std.994508
AMA
1.Torgan-güzel E. Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı. STD. 2022;31(1):375-395. doi:10.29135/std.994508
Chicago
Torgan-güzel, Emine. 2022. “Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (1): 375-95. https://doi.org/10.29135/std.994508.
EndNote
Torgan-güzel E (01 Temmuz 2022) Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı. Sanat Tarihi Dergisi 31 1 375–395.
IEEE
[1]E. Torgan-güzel, “Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı”, STD, c. 31, sy 1, ss. 375–395, Tem. 2022, doi: 10.29135/std.994508.
ISNAD
Torgan-güzel, Emine. “Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı”. Sanat Tarihi Dergisi 31/1 (01 Temmuz 2022): 375-395. https://doi.org/10.29135/std.994508.
JAMA
1.Torgan-güzel E. Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı. STD. 2022;31:375–395.
MLA
Torgan-güzel, Emine. “Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 31, sy 1, Temmuz 2022, ss. 375-9, doi:10.29135/std.994508.
Vancouver
1.Emine Torgan-güzel. Topkapı Sarayı Müzesi’nde Bulunan Klapdanlı Kâbe Örtülerinin Korunmasına Yönelik Arkeometrik İncelemeler ve Bu İncelemelerin Koruma Bilimine Katkısı. STD. 01 Temmuz 2022;31(1):375-9. doi:10.29135/std.994508