Korku Sineması ve Ses Tasarımı: Estetik Yaklaşımlar ve Duyusal Gerilim Dinamikleri

Öz

Giriş ve Çalışmanın Amacı: Korku sinemasında ses tasarımı, yalnızca atmosfer oluşturan yardımcı bir unsur değil; izleyicide gerilim, tedirginlik ve korku deneyimini duyusal ve psikolojik düzeylerde yapılandıran temel bir anlatı bileşenidir. Bu çalışma, korku sinemasında sesin estetik ve duyusal işlevlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, sessizlik, gürültü, atonal müzik ve foley kullanımının anlatı yapısı ve izleyici algısı üzerindeki etkilerine odaklanarak, sesin korku üretimindeki rolünü ortaya koymayı hedeflemektedir.

Kavramsal/Kuramsal Çerçeve: Çalışmanın kuramsal altyapısı, Michel Chion’un ses kuramları ile Laura U. Marks’ın duyusal/haptik sinema yaklaşımına dayanmaktadır. Bu çerçevede sesin, görsel anlatıyı destekleyen ikincil bir öğe olmaktan ziyade, anlatının anlam üretim süreçlerine doğrudan katılan etkin bir unsur olduğu savunulmaktadır. Ayrıca korku sinemasında ses estetiğinin kültürel bağlamla ilişkisi, Doğu ve Batı sinemasından örneklerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir.

Yöntem: Araştırmada nitel film analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında Robert Eggers’ın The Witch (2015), Ari Aster’ın Hereditary (2018) ve John Krasinski’nin A Quiet Place (2018) filmleri örneklem olarak seçilmiştir. Filmlerde sesin anlatıyı doğrudan yapılandırdığı sahneler incelenmiş; sessizlik, akusmatik ses, düşük frekanslı uğultular ve anempatetik müzik kullanımı ayrıntılı biçimde çözümlenmiştir. Analizler, Chion’un akusmatik ve anempatetik ses kavramları ile Marks’ın bedensel ve duyusal algıya odaklanan yaklaşımı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

Bulgular: Çözümlemeler sonucunda, ses tasarımının korku sinemasında yalnızca atmosfer yaratmakla sınırlı kalmadığı, aynı zamanda izleyicide bedensel ve psikolojik düzeyde korku deneyimi üreten temel bir anlatı stratejisi olduğu görülmüştür. Özellikle sessizlik ve düşük frekanslı seslerin izleyicide gerilim duygusunu artırdığı; akusmatik ve anempatetik ses kullanımının ise belirsizlik ve tehdit algısını güçlendirdiği belirlenmiştir. Ayrıca ses estetiğinin kültürel bağlama göre farklı biçimlerde yapılandığı saptanmıştır.

Sonuç: Araştırma sonucunda, korku sinemasında sesin anlatının öznesi haline geldiği ve görsel anlatının ötesinde bağımsız bir anlam üretim alanı oluşturduğu ortaya konulmuştur. Sesin duyusal ve bedensel etkileri, korku deneyiminin izleyici üzerindeki psikolojik yoğunluğunu artırmaktadır. Çalışmanın, korku sinemasında ses estetiğine ilişkin kuramsal tartışmalara katkı sağlaması ve gelecekte yapılacak sinema ve ses çalışmaları için kaynak oluşturması beklenmektedir. Ayrıca araştırmacılara, farklı kültürel bağlamlarda ses kullanımının karşılaştırmalı olarak incelenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Korku Sineması
• Ses Tasarımı
• Duyusal Sinema
• Estetik
• Gerilim

Horror Cinema and Sound Design: Aesthetic Approaches and Sensory Tension Dynamics

Öz

The Purpose of the Study: In horror cinema, sound design is not merely an atmospheric element but a fundamental narrative component that structures the experience of tension and fear at sensory and psychological levels. This study aims to examine the aesthetic and sensory functions of sound in horror cinema. It focuses on the effects of silence, noise, atonal music, and Foley usage on narrative structure and audience perception, examining how sound functions as a constitutive element in the production of cinematic fear.

Literature Review/Background: The theoretical framework of the study is based on Michel Chion’s sound theories and Laura U. Marks’s sensory/haptic cinema approach. Within this framework, sound is considered not as a secondary element supporting the visual narrative, but as an active component directly participating in the meaning-making processes of the narrative. In addition, the relationship between sound aesthetics and cultural context in horror cinema is discussed comparatively through examples from Eastern and Western cinema.

Method: The study employs a qualitative film analysis method. Robert Eggers’s The Witch (2015), Ari Aster’s Hereditary (2018), and John Krasinski’s A Quiet Place (2018) were selected as the sample films. Specific scenes in which sound directly structures the narrative were analyzed in detail, focusing on silence, acousmatic sound, low-frequency hums, and anempathetic music. The analyses were conducted within the framework of Chion’s concepts of acousmatic and anempathetic sound, together with Marks’s approach emphasizing bodily and sensory perception.

Results: The findings demonstrate that sound design in horror cinema is not limited to creating atmosphere but functions as a central narrative strategy that generates fear at bodily and psychological levels. In particular, silence and low-frequency sounds intensify the sense of tension, while acousmatic and anempathetic sounds strengthen perceptions of uncertainty and threat. Furthermore, the analyses reveal that sound aesthetics are shaped differently according to cultural contexts.

Conclusion: The study concludes that sound in horror cinema becomes the subject of the narrative itself and creates an autonomous field of meaning beyond the visual dimension. The sensory and bodily effects of sound intensify the psychological impact of fear on the audience. This research is expected to contribute to theoretical discussions on sound aesthetics in horror cinema and provide a framework for future studies in cinema and sound research. It is also suggested that future studies conduct comparative analyses of sound usage across different cultural contexts.

Anahtar Kelimeler

• Horror Cinema
• Sound Design
• Sensory Cinema
• Aesthetics
• Tension

Kaynakça

1. ALTMAN, R. (1992). Sound theory / Sound practice. Routledge.
2. CARREIRO, R. (2023). Notes on the role of immersive sound in contemporary cinema. MATRIZes, 17(1), 115–140. https://doi.org/10.11606/issn.1982-8160.v17i1p115-140
3. CHION, M. (1994). Audio-vision: Sound on screen. Columbia University Press.
4. ÇELİK, S. (2022). Türk Korku Sinemasında Muhafazakar İzlekler. Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 13(2), 319–361. https://doi.org/10.32001/sinecine.1097404
5. ERKAN, E. (2019). Popüler Dinin yeniden üretilmesinde ve yaygınlaştırılmasında Türk korku sineması. Bilimname, 37, 407–429. https://doi.org/10.28949/bilimname.472710
6. GORBMAN, C. (1987). Unheard melodies: Narrative film music. Indiana University Press.
7. HAINGE, G. (2013). Noise matters: Towards an ontology of noise. Bloomsbury Academic.
8. HANICH, J. (2010). Cinematic emotion in horror films and thrillers: The aesthetic paradox of pleasurable fear. Routledge.

9. IDROVO, R. (2025). Dolby Atmos: A breakthrough in cinema sound? International Journal on Stereo & Immersive Media, 8(1), 120–137. https://doi.org/10.60543/ijsim.v8i1.9014
10. JENKINS, H. (2013). Spreadable media: Creating value and meaning in a networked culture. NYU Press.
11. KALINAK, K. (2010). Film music: A very short introduction. Oxford University Press.
12. KOYUNCU, S. (2017). Hasan Karacadağ’ın Dabbe serisinin biçimsel ve anlatısal çözümlemesi. Psikesinema, 12, 132–139.
13. LEDOUX, J. E. (1996). The emotional brain: The mysterious underpinnings of emotional life. Simon & Schuster.
14. LOWENSTEIN, A. (2005). Shocking representation: Historical trauma, national cinema, and the modern horror film. Columbia University Press.
15. MARKS, L. U. (2000). The skin of the film: Intercultural cinema, embodiment, and the senses. Duke University Press.
16. MCROY, J. (2005). Japanese horror cinema. Edinburgh University Press.
17. MEINEL, L. S., & BULLERJAHN, C. (2022). More horror due to specific music placement? Effects of film music on psychophysiological responses to a horror film. Psychology of Music, 50(6), 1837–1852. https://doi.org/10.1177/03057356211073478
18. PARÇAL, C., & LÜLECİ, Y. (2022). Siccin 5 ve Korku Seansı filmlerine psikanalitik yöntemle bakmak. İletişim Çalışmaları Dergisi, 8(1), 31–46. https://doi.org/10.17932/IAU.ICD.2015.006/icd_v08i1002
19. SIPOS, T. M. (2010). Horror film aesthetics: Creating the visual language of fear. McFarland & Company.
20. SKAL, D. J. (1993). The monster show: A cultural history of horror. Faber & Faber.
21. SONNENSCHEIN, D. (2001). Sound design: The expressive power of music, voice, and sound effects in cinema. Michael Wiese Productions.
22. SUNER, A. (2010). New Turkish cinema: Belonging, identity and memory. I.B. Tauris.
23. ŞİMŞEK KAYA, G. (2021). Türkiye’de korku sineması. İthaf Sanat Dergisi, 3, 142‑145.
24. ULUÇ, M., & KAÇAR, F. (2024). Türk korku sinemasında İslami unsurlar: “Büyü” film örneklemi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 44, 132-150. https://doi.org/10.31123/akil.1427989
25. WEE, V. (2013). Japanese horror films and their American remakes. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203382448
26. WHITTINGTON, W. (2014). Horror sound design. In H. M. Benshoff (Ed.), A Companion to the Horror Film (pp. 168-185). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118883648.ch10