Araştırma Makalesi

AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ

Sayı: 4 15 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ

Öz

15 Ağustos 2021 tarihinde Taliban rejiminin Afganistan’daki yönetimi ele geçirmesiyle birlikte, ülke hem siyasi hem de ekonomik açıdan köklü bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu dönüşüm, yalnızca Afganistan’ın iç siyasi dengelerini ve ekonomik kalkınma sürecini değil, aynı zamanda bölgesel güç dengesini de doğrudan etkilemektedir. Ülkenin mevcut yönetimi altında kurumsal yapıların işleyişi ve ekonomik büyüme süreçleri, dış politikadaki yönelimler ve bölgesel güçlerle olan ilişkileri bağlamında yeniden şekillenmektedir. Bu çalışmada, Afganistan’daki kurumsal faktörlerin mevcut durumu analiz edilerek, Türkiye ve Rusya gibi bölgesel aktörlerin bu dönüşüm sürecindeki rollerini ele almayı amaçlamaktadır. Ayrıca, Afganistan’ın son dönemdeki siyasi ve iktisadi dönüşümü incelenerek, bu süreçte kurumsal faktörlerin oynadığı rol ve bölgesel aktörlerin politikalarının ekonomik büyümeye etkisi değerlendirilmektedir. Çalışmada başta Dünya Bankası raporları olmak üzere uluslararası kurum raporları ile konuyla ilgili raporlar kullanılmakta, sosyal, tarihi ve hukuki konularda literatür taraması yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afghan Voice Agency (2024). Economy. Afghanistan ranks 165th out of 180 countries in Transparency International's Corruption Index, avapress.com Afghanistan Country Report (2024). https://bti-project.org/en/reports/country-report/AFG Afghanistan GDP (2025). https://macrotrends.net/global-metrics/countries/afg/afghanistan/gdp-gross-domestic-product.
  2. Afghanistan: Control of Corruption (2023), theglobaleconomy.com. https://www.theglobaleconomy.com/Afghanistan/wb_corruption/. Afghanistan: Freedom of Expression (2023). https://www.theglobaleconomy.com/Afghanistan/freedom_of_expression/. Afghanistan: Government Effectiveness (2023). https://www.theglobaleconomy.com/Afghanistan/wb_government_effectiveness/#:~:text=Government%20effectiveness%20index%20(%2D2.5%20weak%3B%202.5%20strong)&text=The%20latest%20value%20from%202023,to%202023%20is%20%2D1.55%20points. Associated Press (2025). The Taliban say a Chinese national has been killed in northeastern Afghanistan, World News, apnews.com. BARFIELD, T. (2010). “Afghanistan: a cultural and political history”. Princeton University Press.
  3. CACICEDO, A. S. (2022). Unlocking Afghanistan’s connectivity potential - Opportunities for the EU?” EUISS, European Union Institute for Security Studies.
  4. CEIC (2021). Afghanistan Country Governance Indicators. View Afghanistan's Afghanistan Control of Corruption: Estimate from 1996 to 2017 in the chart, CEIC.
  5. Country Reports (2018). Islamic Republic of Afghanistan, Fourth Review Under the Extended Credit Facility Arrangement, Request for Modification of Performance Criteria, and Request for Extension and Rephasing of the Arrangement—Press Release and Staff Report, https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2018/12/11/Islamic-Republic-of-Afghanistan-Fourth-Review-Under-the-Extended-Credit-Facility-Arrangement-46455. Economy Global (2023). Afghanistan: Rule of law index, https://www.theglobaleconomy.com/Afghanistan/wb_ruleoflaw/
  6. Freedom House (2024). “Afghanistan, Freedom in The World 2024”, freedomhouse.org
  7. FURUSAWA, M. (2017). IMF Executive Board Concludes Article IV Consultation and Completes the Second Review Under the ECF for the Islamic Republic of Afghanistan, https://www.imf.org/en/News/Articles/2017/12/08/pr17476-imf-board-concludes-2017-article-iv-consultation-for-afghanistan
  8. GHULAM, A. (2024). China Deepens Its Engagement With Taliban-Ruled Afghanistan, https://thediplomat.com/2024/12/china-deepens-its-engagement-with-taliban-ruled-afghanistan/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Asya Toplumu Çalışmaları, Bölgesel Çalışmalar, Ortadoğu Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

13 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2025

Kabul Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Azizi, A. (2025). AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, 4, 1-19. https://izlik.org/JA62ET42HC
AMA
1.Azizi A. AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi. 2025;(4):1-19. https://izlik.org/JA62ET42HC
Chicago
Azizi, Abdulkarim. 2025. “AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ”. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, sy 4: 1-19. https://izlik.org/JA62ET42HC.
EndNote
Azizi A (01 Aralık 2025) AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi 4 1–19.
IEEE
[1]A. Azizi, “AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ”, Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, sy 4, ss. 1–19, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA62ET42HC
ISNAD
Azizi, Abdulkarim. “AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ”. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi. 4 (01 Aralık 2025): 1-19. https://izlik.org/JA62ET42HC.
JAMA
1.Azizi A. AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi. 2025;:1–19.
MLA
Azizi, Abdulkarim. “AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ”. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, sy 4, Aralık 2025, ss. 1-19, https://izlik.org/JA62ET42HC.
Vancouver
1.Abdulkarim Azizi. AFGANİSTAN’IN YENİ DÖNEMİNDE KURUMSAL FAKTÖRLER, EKONOMİK BÜYÜME VE BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ: TÜRKİYE VE RUSYA PERSPEKTİFİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2025;(4):1-19. Erişim adresi: https://izlik.org/JA62ET42HC