Araştırma Makalesi

GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Sayı: 5 11 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Deniz taşımacılığı, küresel ticaretin sürdürülebilirliği açısından stratejik öneme sahip bir sektördür. Bu sektör içerisinde yer alan gemi acente işletmeleri, gemi, liman, yük sahibi ve kamu otoriteleri arasında koordinasyonu sağlayan temel aktörlerden biridir. Türkiye’de gemi acenteliği faaliyetleri 2012 tarihli ve 28224 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gemi Acenteleri Yönetmeliği (GAY-2012) ile düzenlenmiş, daha sonra 14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gemi Acenteleri Yönetmeliği (GAY-2026) ile sektörel yapı yeniden şekillendirilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, GAY-2012 ile GAY-2026’ni karşılaştırmak ve GAY-2026’nin gemi acente işletmeleri üzerindeki etkilerini SWOT/TOWS stratejik analiz yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmektir. Çalışmada, ilgili mevzuat, denizcilik literatürü ve stratejik yönetim kaynakları doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. SWOT analizi kapsamında yönetmeliğin güçlü ve zayıf yönleri ile sektörel fırsat ve tehditler belirlenmiş, TOWS matrisi aracılığıyla stratejik öneriler geliştirilmiştir. Bulgular, GAY-2026’nın sektörde kurumsallaşma, mali yeterlilik, eğitimli personel istihdamı ve denetim mekanizmaları bakımından olumlu katkılar sağladığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte sermaye şartları, en az iki denizci/lojistikçi personel çalıştırma zorunluluğu ve artan operasyonel yükümlülüklerin küçük ve orta ölçekli gemi acenteler üzerinde baskı oluşturabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca denizci/lojistikçi eğitimi kontenjanını sağlamayıp sektöre yıllarca emek vermiş tecrübeli personelinde hak kaybının bulunduğu tespit edilmiştir.  Çalışma, denizcilik mevzuatının stratejik yönetim perspektifiyle değerlendirilmesine katkı sağlaması bakımından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinde bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uyulduğunu beyan ederim.

Kaynakça

  1. Bowen, G. A. (2009). “Document analysis as a qualitative research method”, Qualitative Research Journal, 9(2): 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027. Branch, A. E. (2007). Elements of shipping (8th ed.). Routledge.
  2. Christopher, M. (2016). Logistics & supply chain management (5th ed.). Pearson Education. DTO. (2025). Denizcilik sektör raporu. https://www.denizticaretodasi.org.tr/media/SharedDocuments/sektorraporu/2026/Denizcilik%20Sekt%C3%B6r%20Raporu%202025_web.pdf
  3. GAY (2012). Gemi Acenteleri Yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/20120305-3.htm
  4. GAY (2026). Gemi Acenteleri Yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/05/20260514-2.htm
  5. Gürel, E., & Tat, M. (2017). “SWOT analysis: A theoretical review”, The Journal of International Social Research, 10(51): 994–1006. https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1832
  6. Hill, T., & Westbrook, R. (1997). SWOT analysis: It’s time for a product recall. Long Range Planning, 30(1), 46–52. https://doi.org/10.1016/S0024-6301(96)00095-7
  7. International Maritime Organization. (2026). https://www.imo.org/, Erişim tarihi 01.07.2026
  8. Köseoğlu, F. (2026). “Liman acentelerinde hizmet kalitesi ve önceliklendirilmesi”, (Ed.) Yorulmaz, M., Liman İşletmeciliği ve Yönetimi, Efe Akademik Yayıncılık, İstanbul. https://doi.org/10.59617/efepub2026514

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deniz Taşımacılığı ve Nakliye Hizmetleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

11 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Yorulmaz, M., & Köseoğlu, F. (2026). GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, 5, 1-9. https://izlik.org/JA47EE78JW
AMA
1.Yorulmaz M, Köseoğlu F. GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi. 2026;(5):1-9. https://izlik.org/JA47EE78JW
Chicago
Yorulmaz, Murat, ve Faruk Köseoğlu. 2026. “GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, sy 5: 1-9. https://izlik.org/JA47EE78JW.
EndNote
Yorulmaz M, Köseoğlu F (01 Ekim 2026) GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi 5 1–9.
IEEE
[1]M. Yorulmaz ve F. Köseoğlu, “GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, sy 5, ss. 1–9, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47EE78JW
ISNAD
Yorulmaz, Murat - Köseoğlu, Faruk. “GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi. 5 (01 Ekim 2026): 1-9. https://izlik.org/JA47EE78JW.
JAMA
1.Yorulmaz M, Köseoğlu F. GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi. 2026;:1–9.
MLA
Yorulmaz, Murat, ve Faruk Köseoğlu. “GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi, sy 5, Ekim 2026, ss. 1-9, https://izlik.org/JA47EE78JW.
Vancouver
1.Murat Yorulmaz, Faruk Köseoğlu. GEMİ ACENTE İŞLETMELERİ AÇISINDAN GEMİ ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ’NİN SWOT/TOWS STRATEJİK MATRİS YAKLAŞIMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi [Internet]. 01 Ekim 2026;(5):1-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47EE78JW