Elibelinde Motifinin Günümüz Tekstil ve Moda Tasarımında Kullanımı: Sürdürülebilir ve Döngüsel Yaklaşım

Bu çalışma, Anadolu dokuma repertuvarında sık görülen Elibelinde motifini kültürel miras taşıyıcısı ve tasarım girdisi olarak ele almakta; motifin biçimsel örgüsünü, sembolik anlam katmanlarını ve düz dokuma (kilim, zili, sumak) yüzeyleriyle ilişkisini tartışmaktadır. Amaç, motifin tarihsel süreklilik içinde nasıl yeniden üretildiğini ve günümüz tekstil/moda tasarımında sürdürülebilirlik ve döngüsel yaklaşım ilkeleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini literatüre dayalı seçilmiş örnekler üzerinden ortaya koymaktır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla literatür taraması ve betimsel analiz yöntemlerini kullanır; müze/koleksiyon yayınları, akademik çalışmalar ve kamuya açık kurumsal/marka içeriklerinden seçilen örnekler incelenir. Bulgular, Elibelinde motifinin (i) ölçeklenebilir ve modüler bir geometrik iskelet sunduğunu, (ii) kadın emeği, bereket ve koruyuculuk temaları üzerinden sosyo-kültürel sürdürülebilirliğe bağlanabildiğini, (iii) doğal lif/doğal boya, onarım kültürü ve küçük ölçekli üretim pratikleri üzerinden çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik tartışmasına somut açılımlar sağlayabildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, motifin çağdaş tasarımda yüzeysel bir süsleme öğesine indirgenmemesi; kaynak şeffaflığı ve etik üretim ilişkileriyle desteklenen, süreç temelli bir yeniden yorumlama yaklaşımıyla ele alınması önerilmektedir.

This study examines the Hands-on-Hips motif, frequently encountered in the Anatolian weaving repertoire, as a carrier of cultural heritage and as a design input. It discusses the motif’s formal structure, its symbolic layers of meaning, and its relationship with flat-weave surfaces such as kilim, zili, and sumak. The aim of the study is to reveal how the motif has been reproduced within historical continuity and how it can be associated with the principles of sustainability and circular approach in contemporary textile and fashion design through selected examples based on literature. The research adopts a qualitative methodology and employs literature review and descriptive analysis methods. Selected examples from museum and collection publications, academic studies, and publicly accessible institutional and brand materials are examined. The findings indicate that the Hands-on-Hips motif (i) offers a scalable and modular geometric framework, (ii) can be linked to socio-cultural sustainability through themes of women’s labor, fertility, and protection, and (iii) provides concrete contributions to environmental and economic sustainability discussions through practices such as the use of natural fibers and natural dyes, repair culture, and small-scale production. In conclusion, it is suggested that the motif should not be reduced to a superficial decorative element in contemporary design; rather, it should be addressed through a process-based reinterpretation supported by transparency in sourcing and ethical production relations.