MURİS MUVAZAASINDA MAL KAÇIRMA KASTININ TESPİTİ: OLGULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ASIL İRADENİN TAYİNİ

Öz

Nispi muvazaanın bir türü olan ve sözleşmenin niteliğinde muvazaa olarak değerlendirilen muris muvazaasında, muris tarafından yapılan temlikin muvazaa ile illetli olup olmadığının tespiti için murisin mirasçılarından ‘‘mal kaçırma kastı’’ ile hareket edip etmediği büyük bir önem taşımaktadır. Gerçekten de, bu tür uyuşmazlıkların isabetli, adil ve doğru bir çözüme kavuşturulabilmesi, temlikin gerçek yönünün; eş deyişle, murisin asıl irade ve maksadının tartışmaya mahal vermeyecek biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bu kapsamda, gerek Yargıtay içtihatlarında gerekse de öğretide vurgulandığı üzere muris muvazaasına dayalı davalarda, tapu değeri ile gerçek rayiç bedel arasındaki fark, temlik edilen kişinin alım gücü, murisin mali durumu, temlik için haklı bir nedeninin olup olmadığı, muris ile mirasçılar arasındaki beşeri ilişkiler, erkek evladın kayrılıp kayrılmadığı, ikinci veya son eş faktörünün olup olmadığı, ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, aracı malik kullanıp kullanılmadığı, temlikin murisin ölümüne yakınlığı gibi olguların detaylıca araştırılması ve bu olgular ışığında murisin ‘‘mal kaçırma kastı’’ ile mi yoksa ‘‘paylaştırma’’ saikiyle veya ‘‘minnet duygusu ve bakım karşılığı’’ haklı sebebiyle ya da ‘‘güvenceye alma kastı’’ ile mi hareket ettiğinin detaylıca araştırılması gerekmektedir. Öyle ki, muris ‘‘mal kaçırma kastı’’ ile hareket etmemiş ise muris muvazaasının varlığından da söz edilemeyecektir.

Anahtar Kelimeler

• Muvazaa
• Muris Muvazaası
• Murisin Mal Kaçırma Kastı
• Murisin Asıl İradesi
• Paylaştırma Saiki
• Minnet Duygusu ve Bakım Karşılığı
• Güvenceye Alma Kastı

DETERMINATION OF THE LEGATOR’S INTENT TO DEFRAUD IN DECEASED’S CALLUSION: EVALUATION OF FACTS AND AS-CERTAINMENT OF TRUE WIL

Öz

In deceased's collusion, which is a type of relative simulation and regarded as a simulation in the nature of the contract, whether the disposition made by the legator is vitiated by simulation or not, the legator's action with the ‘‘intent to defraud’’ his heirs is of paramount importance for its determination. Indeed, the accurate, just, and proper resolution of such disputes is dependent upon the undeniable ascertainment of the true aspect of the disposition, that is to say, the legator's true will and purpose. In this context, as emphasized in both Supreme Court Case Law and legal doctrine, in lawsuits based on deceased's collusion, it is required that facts such as the difference between the land registry value and the true market value, the transferee’s purchasing power, the legator’s financial situation, whether there is a justifiable reason for the disposition, the personal relations between the legator and the heirs, whether the male child was favored, the presence of a second or last spouse factor, the cus-toms and traditions of the region and country, the use of an intermediary title-holder, and the proximity of the disposition to the legator’s death, be thoroughly investigated. In light of these facts, it is necessary to thoroughly investigate whether the legator acted with the ‘‘intent to defraud’’ or with the motive of ‘‘distribution’’, or with the justifiable reason of ‘‘gratitude and consideration for care’’, or with the ‘‘intent to secure’’. Thus, if the legator has not acted with the ‘‘intent to defraud’’, the existence of deceased's collusion cannot be mentioned.

Anahtar Kelimeler

• Collusion
• Deceased Collusion
• Legator's Intent to Defraud
• Legator's True Will
• Motive of Distribution
• Gratitude and Consideration for Care
• Intent to Secure

Kaynakça

1. ANTALYA, O. Gökhan. Miras Hukuku. Cilt 3. Ankara: Seçkin Yayınları, 2021.
2. ARSLANTÜRK, Merve. ‘‘Muris Muvazaası’’. Yüksek Lisans tezi, Ankara Üniversitesi, 2019.
3. ATAMULU, İsmail. Türk Borçlar Hukukunda Muvazaa. Ankara: Adalet Yayınevi, 2017.
4. AYBAY, Aydın ve Hüseyin Hatemi. Eşya Hukuku. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2014.
5. AYDIN, Öztürk. ‘Muris Muvazaası’’ Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 2022.
6. BAĞCI, Kadir. ‘‘Muris Muvazaası Davasında İspat’’. Medeni Hukuk Dergisi 2, sy.2 (Temmuz 2025): 175-225.
7. BAYHAN CAN, Dilan. ‘‘Yargıtay Kararları Işığında Muris Muvazaası Olarak Değerlendirilmeyen İşlemler’’. Dicle Akademi Dergisi 2, sy.2 (Kasım 2022): 179-200.
8. CURA, Aykut. ‘‘Muris Muvazaası’’. Bursa Barosu Dergisi Yıl 41, sy. 97 (Ağustos 2016): 148-192.

9. DURAL, Mustafa ve Turgut Öz. Türk Özel Hukuku Miras Hukuku. Cilt 4. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2019.
10. EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları, 2018.
11. EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları, 2020.
12. EREN, Fikret ve İpek Yücer Aktürk. Türk Miras Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2020.
13. EVİZ, Esra. ‘‘Muris Muvazaası’’. Yüksek Lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, 2015.
14. GÜNAY, Erhan. Mirastan Mal Kaçırma. Ankara: Seçkin Yayınları,2025.
15. İMRE, Zahit ve Hasan Erman. Miras Hukuku. İstanbul: Der Yayınları, 2013.
16. İMRE, Zahit ve Hasan Erman. Miras Hukuku. İstanbul: Der Yayınları, 2018.
17. İNAN, Ali Naim, Şeref Ertaş ve Hakan Albaş. Miras Hukuku. Ankara: Seçkin Yayınları, 2022.
18. İNCİ, Onur. Yargıtay Uygulamasında Muris Muvazaası. Ankara: Adalet Yayınevi, 2020.
19. KARAYALÇIN, Yaşar. Miras Bırakanın Muvazaası mı? Ankara: Turhan Kitabevi,2000.
20. KAYA, Hasan ve Ayşenur Kaya. Bütün Yönleriyle Muris Muvazaası Davaları. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
21. KAZANCI, Damla, ‘‘Muris Muvazaası’’ Yüksek Lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, 2024.
22. OĞUZ, Müge. “Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinden Kaynaklanan Muris Muvazaası”. Selçuk Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dergisi 3, sy. 2 (Aralık 2020): 301-351.
23. OĞUZMAN, M. Kemal ve Turgut Öz. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Cilt 1 İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2017.
24. ÖZKAYA, Eraslan. İnançlı İşlem ve Muvazaa Davaları. Ankara: Seçkin Yayınları, 2015.
25. ÖZUĞUR, Ali İhsan. Tenkis, Mirasta Denkleştirme ve Muvazaa Davaları. Ankara: Adalet Yayınevi, 2015.
26. POLAT, Elif. ‘‘Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmelerinde Muvazaa ve Tenkis’’. Yüksek Lisans tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, 2020.
27. SAĞLAM, İpek. ‘‘Devletin Yasal Mirasçılığı’’, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 22, sy. 3 (Aralık 2016): 2473- 2495.
28. SEROZAN, Rona ve Baki İlkay Engin. Miras Hukuku. Ankara: Seçkin Yayınları, 2019.
29. SERT SÜTÇÜ, Selin. Miras Bırakanın Muvazaalı Hukuki İşlemleri ve Sonuçları. Ankara: Seçkin Yayınları, 2024.
30. TEKDOĞAN, Aydın. Muris Muvazaası Nedeniyle Açılan Tapu İptal ve Tescil Davaları. Ankara: Seçkin Yayınları, 2025.
31. TEKİNAY, Sulhi Selahattin, Sermet Akman, Haluk Burcuoğlu ve Atilla Altop. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1993.
32. TOPUZ, Murat. “Yargıtay Kararları Işığında Muris Muvazaasının Varlığını Gösteren Emareler’’. İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15, sy.2 (Temmuz 2016): 709-728.
33. HATİPOĞLU UYAR, Zeynep. ‘‘Yargıtay İçtihatlarına Göre Muris Muvazaasında Miras Bırakanın Asıl İradesinin Tayini’’. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22, sy. 36 (Mayıs 2017): 109-135.
34. VELİOĞLU ARDIÇ, Pınar. ‘‘Mirasbırakanın Sağlararası Muvazaalı İşlemleri’’ Yüksek Lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi, 2011.
35. YILMAZ, Abdulkadir. Türk Hukukunda Muris Muvazaası. Ankara: Yetkin Yayınları, 2023.
36. YILMAZ, Süleyman. Mirasbırakanın Mirasçılardan Mal Kaçırmaya Yönelik İşlemleri ve Sonuçları (Muris Muvazaası). Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.