Okul Öncesi Öğretmenlerinin Bakış Açısıyla Okul Bahçeleri

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 682 - 709, 29.12.2025

Leyla Kaya , Salih Genç , Esra Betül Kölemen

https://izlik.org/JA52HC36PE

Öz

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin okul bahçelerine olan bakış açılarını, düşüncelerini ve bu alanlara ilişkin görüşlerini derinlemesine incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet anaokullarında en az iki yıl boyunca aktif olarak görev yapmış olan 14 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Bu öğretmenler, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada, nitel bir araştırma yöntemi olan olgu bilim (fenomenolojik çalışma) deseni kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında ise araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan 16 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Bu görüşmeler, okul öncesi öğretmenleriyle Zoom platformu üzerinden çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, öğretmenler okul bahçelerinin, çocuklara özgürlük ve yaratıcılık sağlama konusunda oldukça avantajlı bir ortam sunduğunu belirtmişlerdir. Ancak, öğretmenler okul bahçelerinin, güvenlik sorunları, olumsuz hava koşulları ve sınıf yönetimi gibi çeşitli dezavantajlar içerdiğini de dile getirmişlerdir. Bunun yanı sıra, öğretmenler mevsimsel değişimlerin ve olumsuz hava koşullarının okul bahçelerinin etkin kullanımını sınırladığını ifade etmişlerdir. Bu noktada, öğretmenler okul bahçelerinin daha verimli kullanılabilmesi için, güneşten ve yağıştan korunabilecek alanlar inşa edilmesinin önemli olduğunu vurgulamışlardır.

Anahtar Kelimeler

Okul bahçesi , okul öncesi eğitim , okul öncesi öğretmen.

School Gardens from The Perspective of Preschool Teachers

https://izlik.org/JA52HC36PE

Öz

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin okul bahçelerine olan bakış açılarını, düşüncelerini ve bu alanlara ilişkin görüşlerini derinlemesine incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet anaokullarında en az iki yıl boyunca aktif olarak görev yapmış olan 14 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Bu öğretmenler, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada, nitel bir araştırma yöntemi olan olgu bilim (fenomenolojik çalışma) deseni kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında ise araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan 16 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Bu görüşmeler, okul öncesi öğretmenleriyle Zoom platformu üzerinden çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, öğretmenler okul bahçelerinin, çocuklara özgürlük ve yaratıcılık sağlama konusunda oldukça avantajlı bir ortam sunduğunu belirtmişlerdir. Ancak, öğretmenler okul bahçelerinin, güvenlik sorunları, olumsuz hava koşulları ve sınıf yönetimi gibi çeşitli dezavantajlar içerdiğini de dile getirmişlerdir. Bunun yanı sıra, öğretmenler mevsimsel değişimlerin ve olumsuz hava koşullarının okul bahçelerinin etkin kullanımını sınırladığını ifade etmişlerdir. Bu noktada, öğretmenler okul bahçelerinin daha verimli kullanılabilmesi için, güneşten ve yağıştan korunabilecek alanlar inşa edilmesinin önemli olduğunu vurgulamışlardır.

Anahtar Kelimeler

School garden , preschool education , preschool teacher.

Kaynakça

• Agostini, F., Minelli, M., & Mandolesi, R. (2018). Outdoor education in Italian kindergartens: How teachers perceive child developmental trajectories. Frontiers in Psychology, 9, Article 1911. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01911
• Alat, Z., Akgümüş, Ö., & Cavalı, D. (2012). Okul öncesi eğitimde açık hava etkinliklerine yönelik öğretmen tutum ve uygulamaları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 47–62.
• Algan, H., & Uslu, C. (2009). İlköğretim okul bahçelerinin tasarlanmasına paydaş katılımı: Adana örneği. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(2), 129–140.
• Andiema, N. C. (2016). Effect of child-centred methods on teaching and learning of science activities in pre-schools in Kenya. Journal of Education and Practice, 7(27), 1–9.
• Aslan, A., & Gangal, M. (2023). Okul öncesi öğretmen adaylarının Taşkın Müzesi deneyimleri. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 8(1), 21–41.
• Başar, M. A. (2020). İlkokul ve ortaokulların okul yeri durumları ve okul bahçesi olanakları. Journal of Original Studies, 1(2), 61–84.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. basım) [DOI: 10.14527/9789944919289]. Pegem Akademi.
• Cevher Kalburan, N., Kahriman Pamuk, D., & Koşan, Y. (2023). Açık hava oyun parklarında riskli oyuna çok yönlü bakış. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(59), 235–261. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1117010
• Clements, R. (2004). An investigation of the status of outdoor play. Contemporary Issues in Early Childhood, 5(1), 68–80.
• Clemente, F. M. (2016). Outdoor play and interaction skills in early childhood education: Approaching for measuring using social network analysis. Journal of Physical Education and Sport, 16(4), 1266.
• Conkbayır, M., & Pascal, C. (2014). Early childhood theories and contemporary issues. Bloomsbury Academic. Cropley, A. (2002). Creativity and innovation: Men’s business or women’s work? Baltic Journal of Psychology, 3, 77–88.
• Çakmak, K., & Bozdoğan, A. E. (2022). Okul bahçesinde yapılan lamba parlaklığı etkinliğinin öğrencilerin akademik başarılarına ve fen kaygılarına etkisi. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 7(2), 116–145.
• Çetken, H. Ş., & Sevimli-Çelik, S. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin dış mekân oyunlarına karşı bakış açılarının incelenmesi. Journal of Theoretical Educational Sciences, 11(2), 318–341. https://doi.org/10.30831/akukeg.379662
• Çukur, D. (2011). Okul öncesi çocukluk döneminde sağlıklı gelişimi destekleyici dış mekân tasarımı. Turkish Journal of Forestry, 12(1), 70–76.
• Davies, R., & Hamilton, P. (2016). Assessing learning in the early years’ outdoor classroom: Examining challenges in practice. Education 3–13: International Journal of Primary, Elementary and Early Years Education, 46(1), 117–129.
• Dillon, J., Rickinson, M., Teamey, K., Morris, M., Choi, M. Y., Sanders, D., & Benefield, P. (2006). The value of outdoor learning: Evidence from research in the UK and elsewhere. School Science Review, 87(320), 107–111.
• Erözeren, H., & Demirkasımoğlu, N. (2022). İlkokul bahçelerinin mevcut durumuna ve ideal okul bahçelerine ilişkin öğretmen görüşleri. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 225–257.
• Eshach, H. (2007). Bridging in-school and out-of-school learning: Formal, non-formal, and informal education. Journal of Science Education and Technology, 16, 171–190.
• Fjørtoft, I. (2004). Landscape as playscape: The effects of natural environments on children's play and motor development. Children, Youth and Environments, 14(2), 21–44.
• Gaston, K. J., & Soga, M. (2020). Extinction of experience: The need to be more specific. People and Nature, 2(3), 575–581.
• Gencer, M. (2022). Okul yöneticilerinin öğretmenlerin motivasyonlarına etki eden davranışları: Bir meta-sentez çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 27–43.
• Huberman, M., & Miles, M. B. (2002). The qualitative researcher’s companion. Sage.
• Jidovtseff, B., Kohnen, C., Belboom, C., Dispa, C., & Vidal, A. (2021). Outdoor education practices in Belgian preschools and relationships with both environmental and personal factors. Journal of Physical Education and Sport, 21(1 Suppl), 530–536. https://doi.org/10.7752/jpes.2021.s1058
• Karadağ, A. A., Mutlu, S., & Sayın, Ş. (2012). Okul bahçelerinin oyun alanı olarak değeri: Düzce kenti örneği. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 8(2), 45–56.
• Karakuş, H., & Aktın, K. (2023). Okul öncesi eğitimde okul dışı öğrenme ortamlarının kullanım durumu. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 40(2), 71–99. https://doi.org/10.52597/buje.1016324
• Kılıç, Z., Tunçeli, H. İ., & Ünsal, F. Ö. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim-öğretim süreçlerinde uygulamayı tercih ettikleri etkinlik türlerine ilişkin görüşleri. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 54(1), 69–90.
• Kırnık, D. (2025). Sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarının kullanımına ilişkin görüşleri. Journal of Research in Informal Environments, 10(1), 126–141.
• Kuloğlu, A., Özer, M., & Borkurt, G. (2025). Okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarının değerler eğitimi üzerindeki etkilerine ilişkin görüşleri. Turkish Journal of Educational Studies, 12(3), 343–359.
• Kuru, G., Öztürk, E. D., & Atmaca, F. (2020). A field of learning and living: Suitability of school gardens for children. İlköğretim Online, 19(3), 1450–1464.
• Largo-Wight, E., Guardino, C., Wludyka, P. S., Hall, K. W., Wight, J. T., & Merten, J. W. (2018). Nature contact at school: The impact of an outdoor classroom on children’s well-being. International Journal of Environmental Health Research, 28(6), 653–666.
• Lindfors, E., Rönkkö, M.-L., Kiviranta, L., Yliverronen, V., Tanhuanpää, S., & Grönman, S. (2021). Outdoor learning in early childhood education: A narrative review. Techne Serien – Forskning i slöjdpedagogik och slöjdvetenskap, 28(2), 156–165. https://journals.oslomet.no/index.php/techneA/article/view/4353
• Louv, R. (2008). Last child in the woods: Saving our children from nature-deficit disorder. Algonquin Books.
• Maynard, T., & Waters, J. (2007). Learning in the outdoor environment: A missed opportunity? Early Years, 27(3), 255–265.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Güncellenen okul öncesi eğitim programı [PDF]. Millî Eğitim Bakanlığı. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf
• Özdemir, A., & Çorakçı, M. (2011). Ankara okul bahçelerinin katılımcı yöntemle yenilenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 41(189), 7–20. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/36193/406946
• Öztürk, G., & Bozkurt Altan, E. (2019). Okul dışı öğrenme ortamlarının okul öncesi dönemde kullanımı. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(3), 90–101.
• Öztürk, Y., & Özer, Z. (2022). Outdoor play activities and outdoor environment of early childhood education in Turkey: A qualitative meta-synthesis. Early Child Development and Care, 192(11), 1752–1767.
• Pouva, S., Akyol Şatıroğlu, E., & Demirel, Ö. (2016). Özel eğitim okul bahçesindeki alan kullanımlarının engelliler için uygunluğunun irdelenmesi. Uluslararası Hakemli Tasarım ve Mimarlık Dergisi, 9, 60–72.
• Sarıgöz, Ö., & Deveci, D. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim ortamlarında drama yönteminin kullanılmasına ilişkin görüşlerinin incelenmesi.
• Şeker, P. T., & Savaş, Ö. (2023). Okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 7(1), 64–83.
• Tatar, N., & Bağrıyanık, K. E. (2012). Fen ve teknoloji dersi öğretmenlerinin okul dışı eğitime yönelik görüşleri. İlköğretim Online, 14(4), 883–896. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilkonline/issue/8587/106693
• Tepebağ, D. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin okul bahçesini eğitsel amaçlı kullanımına yönelik görüşlerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü). YÖK Tez Merkezi.
• Thomas, J. L., Christensen, J. C., Kravitz, S. R., Mendicino, R. W., Schuberth, J. M., Vanore, J. V., Baker, J. (2010). The diagnosis and treatment of heel pain: A clinical practice guideline—Revision 2010. The Journal of Foot and Ankle Surgery, 49(3), S1–S19. https://doi.org/10.1053/j.jfas.2010.01.001
• Tuğrul, G. K. B. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin ve ebeveynlerin okul bahçesi kullanımı ve bahçede oyun oynamaya ilişkin görüşlerinin alınması. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 7(82), 1967–1974.
• Turgut, H., & Yılmaz, S. (2010). Ekolojik temelli çocuk oyun alanlarının oluşturulması. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, 20–22 Mayıs 2010, Artvin.
• Tuuling, L., Õun, T., & Ugaste, A. (2019). Teachers’ opinions on utilizing outdoor learning in the preschools of Estonia. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 19(4), 358–370. https://doi.org/10.1080/14729679.2018.1507831
• Walsh, L., & Straits, W. (2014). Informal science learning in the formal classroom: Creating a quality partnership with informal science institutions. Science and Children, 51(9), 54–58.
• Wang, Q., Ma, J., Maehashi, A., & Kim, H. (2020). The associations between outdoor playtime, screen-viewing time, and environmental factors in Chinese young children: The “Eat, Be Active and Sleep Well” study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(13), 4867. https://doi.org/10.3390/ijerph17134867
• Yıldırım, G., & Özyılmaz Akamca, G. Ö. (2017). The effect of outdoor learning activities on the development of preschool children. South African Journal of Education, 37(2), 1–10. https://doi.org/10.15700/saje.v37n2a1378
• Yıldız, E. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarını kullanma durumlarının değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(33), 94–127.