A Systematic Review of Studies on Children's Books in Early Childhood Education(2007–2025)

Öz

This study aims to systematically examine scientific research on children’s books in early childhood education in Turkey. Based on a qualitative research design, the study employed a descriptive analysis method. Within this scope, studies published between 2007 and 2025 were searched in the ULAKBİM (TR Index) and Dergipark databases using the keywords “preschool,” “early childhood,” and “book”; a total of 36 studies written in Turkish, with full-text access available and meeting the specified criteria, were included in the analysis. The studies were examined in terms of publication year, sample group, methods used, data collection methods, and data analysis techniques. It demonstrates that, since 2014, it has established itself as an active field of research, serving as the subject of at least one study each year. However, it was determined that qualitative methods and content analysis dominate the existing research; studies primarily focus on adults’ book preferences, and applied research conducted directly with children remains limited. Consequently, it was concluded that current trends in the field are at a descriptive stage, and the importance of child-centered, experimental, and mixed-methods research for future studies was emphasized.

Anahtar Kelimeler

• Preschool Education
• Systematic Review
• Children's Book

Okul Öncesi Eğitimde Çocuk Kitaplarına Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi(2007–2025)

Öz

Bu araştırma, Türkiye'de okul öncesi eğitimde çocuk kitaplarına yönelik bilimsel çalışmaların sistematik bir biçimde incelenmesini amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenine dayanan çalışmada, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda, 2007–2025 yılları arasında yayımlanmış çalışmalar; ULAKBİM (TR Dizin) ve Dergipark veri tabanlarında “okul öncesi”, “erken çocukluk” ve “kitap” anahtar sözcükleri kullanılarak taranmış; Türkçe yazılmış, tam metin erişime açık ve belirlenen ölçütleri karşılayan toplam 36 çalışma incelemeye dâhil edilmiştir. Çalışmalar; yayımlanma yılı, örneklem grubu, kullanılan yöntem, veri toplama yöntemi ve veri analiz teknikleri açısından incelenmiştir. Araştırma bulguları; okul öncesi eğitimde çocuk kitapları konusunun, 2014 yılından itibaren her yıl en az bir araştırmaya konu olarak aktif bir çalışma alanı oluşturduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, mevcut araştırmalarda nitel yöntemlerin ve içerik analizinin baskın olduğu; çalışmaların daha çok yetişkinlerin kitap tercihlerine odaklandığı ve doğrudan çocuklarla yürütülen uygulamalı araştırmaların sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, alandaki mevcut eğilimlerin betimleyici bir aşamada olduğu anlaşılmış ve gelecek çalışmalar için çocuk merkezli, deneysel ve karma yöntemli araştırmaların önemi vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk Kitabı
• Sistematik inceleme
• Okul Öncesi Eğitim

Kaynakça

1. Adak Özdemir, A., & Özdemir Beceren, B. (2020). Çocuk kitaplarının okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri ve kitap incelemesi çerçevesinde değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(3), 1216-1242.
2. Balıkçı, Ö., & Görgün, B. (2022). Erken çocukluk döneminde dil becerilerini geliştirmeye yönelik uygulanan etkileşimli kitap okuma ile ilgili araştırmaların incelenmesi. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 23-44.
3. Bayraktar, V. (2018). Okul öncesi dönemdeki çocukların yazı farkındalığı becerilerinin gelişiminde etkileşimli kitap okumanın önemi. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 1(1), 31-41. https://doi.org/10.36731/cg.418408
4. Bulut, A. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının kitap okuma alışkanlıklarının eleştirel düşünme becerileri üzerindeki etkisi. Turkish Studies - Educational Sciences, 15(5), 3191-3201. https://doi.org/10.47423/TurkishStudies.43005
5. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22. Baskı). Pegem Akademi.
6. Ceylan, D., & Elaldı, Ş. (2024). An examination of preschool teachers’ use of interactive book reading. Bartın University Journal of Faculty of Education, 13(3), 483-499.
7. Coşkun, H., & Rakap, A. P. (2017). Oku-ma: Okul öncesi öğretmen adaylarının kitap okumaya yönelik tutumlarını etkileyen etmenler. Turkish Studies, 12(18), 457-474.
8. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Yayıncılık.

9. Çelebi, S., Yazıcı, D. N., & Akman, B. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin sessiz kitap kullanımı: Bir durum çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 12(3), 606-624. https://doi.org/10.16916/aded.1443907
10. Dede, Y. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. İçinde J. W. Creswell (Ed.), Nitel yöntemler (s. 183–203). Eğiten Yayıncılık.
11. Dere Çiftçi, H., Ceylan, R., Elkonca, F., Sert, I. İ., vd. (2023). Okul öncesi çocukları için kitap seçim özyeterlik ölçeği’nin geliştirilmesi: Öğrenci formu. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 56(3), 961-1012. https://doi.org/10.30964/auebfd.1110812
12. Düzyol, E., Gülüm, Z., Korkmaz, Ö., Ün, Ş. I., vd. (2021). 5-6 yaş resimli çocuk kitaplarındaki resim ve içerik ögelerinin MEB okul öncesi eğitim programı sosyal-duygusal alan kazanım ve göstergeler açısından incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 35(2), 249-273. https://doi.org/10.24146/tk.907572
13. Efe, M., & Temel, Z. F. (2018). Okul öncesi dönem 48-66 ay çocuklarına etkileşimli kitap okuma programı’nın yazı farkındalığına etkisinin incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 2(2), 257–283. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.196720182257
14. Egert, F., Cordes, A., & Hartig, F. (2022). Can e-books foster child language? Meta-analysis on the effectiveness of e-book interventions in early childhood education and care. Educational Research Review.
15. Emre, O. (2017). Sesli kitap okuma etkinliğinde, annenin kültürel sermayesinin çocuğun okul öncesi okuryazarlık gelişimine etkisi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 5(10), 235-255. https://doi.org/10.33692/avrasyad.509867
16. Erşan, Ş., & Er, H. (2021). An Investigation of Critical Thinking Skills in Illustrated Children’s Books. Kastamonu Education Journal, 29(5), 1065-1073. https://doi.org/10.24106/kefdergi.771476
17. Gönen, M., Öğütcen, A., Akbaba, F. D., & Çelik, N. N. (2024). Okul öncesi öğretmenleri ve öğretmen adaylarının çocuklara kitap okuma sürecine yönelik farkındalıklarının belirlenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 53(243), 1549-1586. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1239719
18. Grøver, V., Snow, C. E., Evans, L., & Strømme, H. (2023). Overlooked advantages of interactive book reading in early childhood? A systematic review and research agenda. Acta Psychologica, 239, 103997.
19. Işıkoğlu, N., & Şimşek, Z. C. (2020). Erken çocukluk eğitimi öğretmenlerinin hikâye anlatma/kitap okuma uygulamaları tercihleri ve nedenleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1519-1533. https://doi.org/10.16916/aded.785633
20. İlgar, L., İlgar, Ş., & Topaç, N. (2015). Okul öncesi öğretmen adaylarının kitap okuma alışkanlığına ilişkin görüş ve tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 41(41), 99-116. https://doi.org/10.15285/ebd.46320
21. İmal, M., & Çetingöz, D. (2024). Etkileşimli kitap okuma etkinliklerinin okul öncesi dönem çocuklarının sosyal becerilerine etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 1881-1903. https://doi.org/10.51460/baebd.1523951
22. Karaman Benli, G., & Ergül, A. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki çocuklarla kitap okuma öncesindeki hazırlık süreçlerinin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(4), 888-910. https://doi.org/10.16916/aded.1279673
23. Koçyiğit, S. (2023). Ebeveyn destekli etkileşimli kitap okuma programının okul öncesi çocuklarının erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.15869/ITOBIAD.1278375
24. Maxwell, J. A. (2012). Qualitative research design: An interactive approach (Vol. 41). Sage.
25. Nan, J., & Tian, Y. (2025). Parent–child shared book reading challenges and facilitators: A systematic review and meta synthesis. Frontiers in Psychology, 16.
26. Ocak Karabay, Ş., Şahin Ası, D., & Atan, S. (2016). Araştırmacı ve öğretmen görüşleri açısından okul öncesi sınıflarındaki kitap merkezlerinin çeşitli özelliklerinin incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 30(3), 415-433.
27. Özdemir Beceren, B., & Adak Özdemir, A. (2019). Sözcüksüz kitapların niteliğinin ve okul öncesi dönem çocuklarının sözcüksüz kitap anlatımlarının incelenmesi. Journal of History School.
28. Özer, E., Alagöz, Y., & Teke, A. (2025). Okul öncesi dönemde gelişimsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin etkileşimli kitap okuma becerilerinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 29(1), 110-126. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1487847
29. Öztürk, F., & Güler Öztürk, D. S. (2007). Okul öncesi eğitimde çocuk gelişimi ve psikolojisi dersine yönelik ilk çalışmalar - Ana mektebi öğretmenleri için bir kitap örneği. İlköğretim Online, 6(1), 2-11.
30. Öztürk, H., Afacan, K., & Demirtaş İlhan, S. (2022). Özel gereksinimli bireyleri konu alan okul öncesi dönem resimli öykü kitaplarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(1), 1-21. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.761001
31. Piştav Akmeşe, P., Işıkdoğan Uğurlu, N., & Kayhan, N. (2023). Kapsayıcı eğitim uygulamaları yürütülen sınıflarda dil gelişimini desteklemede etkileşimli kitap okuma uygulamaları: Okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 1017-1039. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1323390
32. Tarkoçin, S., & Kadan, B. B. G. (2017). Okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarda bulunan kitap merkezleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 12, 143-155.
33. Taş, E. A., & Koçyiğit, S. (2023). Examining the effect of parent-supported interactive book reading program on early literacy skills of pre-school children. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2537-2558. https://doi.org/10.15869/itobiad.1278375
34. Teke, N., Baş, T., & Çabuk, B. (2024). Do preschool children access quality books? Reading culture of parents and teachers and book selection for children. Journal of Uludag University Faculty of Education, 37(2), 483-508. https://doi.org/10.19171/uefad.1394452
35. Tercanlı Metin, G., & Gökçay, E. G. (2014). Reading book during infancy and early childhood: An effective recommendation for well-child care. Journal of Child, 14(3), 89-94. https://doi.org/10.5222/j.child.2014.089
36. Tezel Şahin, F., & Tutkun, C. (2016). Okul öncesi dönemde anne, baba, çocuk ve kitap. Kastamonu Education Journal, 24(5), 2373-2390.
37. Tezel, M., Arslan Çiftçi, H., & Uyanık, G. (2019). Annelerin okul öncesi dönem çocuklarına kitap okuma ve almaya ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(3), 741-759. https://doi.org/10.17860/mersinefd.590352
38. Turan, F., Gönen, M., & Aydos, E. H. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının resimli öykü kitaplarını seçme konusunda yeterlik düzeyleri ve kendi yeterliklerine ilişkin algılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 400-422. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.28551-304644
39. Ulutaş, A. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının kitap okuma alışkanlığına ilişkin tutumlarının çevrim içi öğrenme açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 5(2), 936-948.
40. Yekeler, D., & Cengiz, Ö. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının sözsüz kitap anlatımlarında hikâye elementlerinin incelenmesi. Turkish Studies, 13(19), 1935-1952. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.13718
41. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
42. Yılmaz, Ş., & Turguner, T. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuklara kitap okuma etkinliklerine yönelik görüşleri. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 227-257.
43. Zucker, T. A., Bowles, R. P., Pentimonti, J. M., & Tambyraja, S. R. (2021). Profiles of teacher & child talk during early childhood classroom shared book reading. Early Childhood Research Quarterly, 56, 27-40.