Comparative Analysis of the Social Studies Teaching Programs of the 2019 US (Washington) and the 2024 Century of Türkiye Education Model in Terms of Values Education

Öz

The purpose of this study is to conduct a comparative analysis of the Social Studies Curriculum of the Century of Türkiye Education Model and the Social Studies Curriculum of the U.S. state of Washington in the context of values education. The document analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the study. The documents for the study consisted of the current social studies curriculum documents of the United States and Turkey, selected based on the criterion of currency. The data were analyzed using descriptive analysis methods. According to the research findings, twenty values were included in Turkey’s social studies curriculum, while sixteen were included in the Washington State curriculum. It was determined that the common values in both curricula are “justice, family unity, freedom, love, respect, responsibility, and patriotism.” The other values in the Turkish curriculum—such as friendship, sensitivity, honesty, aesthetics, privacy, compassion, humility, and patience—possess national and spiritual qualities; while in the Washington program, values such as self-awareness, self-confidence, self-management, self-efficacy, productivity, democracy, scientific approach, and rationality—which support individual development and democratic skills—stand out. It was observed that in Turkey, values are explicitly linked to learning domains and learning experiences within the program, whereas in the curriculum of Washington, they are primarily addressed as learning outcomes. In conclusion, it was found that the curriculum in Turkey is structured to foster national-spiritual and social-emotional learning skills within the framework of the “Virtue–Value–Action” model of values education. On the other hand, in the curriculum of Washington, an approach aimed at developing inquiry-based learning, active citizenship, and democratic life skills in line with the C3 (College, Career, and Citizenship) framework published by the National Council for the Social Studies (NCSS) in 2013 has been adopted. Overall, it was determined that there are differences between the social studies curricula in Turkey and Washington regarding the number of values, the manner in which they are incorporated into the program, and the underlying framework; however, it was concluded that in both programs, values education is directly related to citizenship education.

Anahtar Kelimeler

• Turkey
• U.S.-Washington
• social studies curriculums
• values education

2019 ABD (Washington) ile 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın Değer Eğitimi Açısından Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ile ABD’nin Washington eyaletine ait sosyal bilgiler dersi öğretim programını değer eğitimi bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın dokümanlarını ABD ve Türkiye’nin güncel sosyal bilgiler dersi öğretim programları oluşturmuştur. Veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre Türkiye’nin sosyal bilgiler programında 20, Washington eyaleti programında ise 16 değer yer almıştır. Her iki programda ortak değerlerin “adalet, aile bütünlüğü, özgürlük, sevgi, saygı, sorumluluk ve vatanseverlik” olduğu belirlenmiştir. Türkiye programındaki diğer değerlerin dostluk, duyarlılık, dürüstlük, estetik, mahremiyet, merhamet, mütevazılık ve sabır gibi millî-manevi nitelik taşıdığı; Washington programında ise öz farkındalık, özgüven, öz yönetim, öz yeterlik, üretkenlik, demokratiklik, bilimsellik ve akılcılık gibi bireysel gelişimi ve demokratik becerileri destekleyen değerlerin öne çıktığı görülmüştür. Türkiye’de değerlerin program içerisinde öğrenme alanları ve öğrenme yaşantılarıyla açıkça ilişkilendirildiği, Washington’da ise daha çok öğrenme çıktısı olarak ele alındığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak Türkiye’deki programda değer eğitiminin “Erdem–Değer–Eylem” modeli çerçevesinde millî-manevi ve sosyal-duygusal öğrenme becerilerini kazandırmaya yönelik yapılandırıldığı, Washington programında ise Amerikan Ulusal Sosyal Bilgiler Konseyi (NCSS) tarafından 2013 yılında yayımlanan C3 (Kolej, Kariyer, Yurttaşlık Yaşamı) Çerçevesi doğrultusunda; sorgulamaya dayalı öğrenme, aktif vatandaşlık ve demokratik yaşam becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bir yaklaşım benimsendiği saptanmıştır. Genel olarak Türkiye ve Washington Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarında değerlerin sayısı, programda yer alma biçimi ve temel aldıkları çerçeve açısından farklılıklar bulunduğu tespit edilmiş ancak her iki programda da değer eğitiminin vatandaşlık eğitimi ile doğrudan ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• ABD-Washington
• sosyal bilgiler öğretim programları
• değerler eğitimi

Kaynakça

1. Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9-27.
2. Akın, Z., & Öztürk, E. (2021). Değer eğitimi sürecinde okul – aile işbirliği: Bir nitel çalışma. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(42), 73-112. https://doi.org/10.34234/ded.912583
3. Akman, Ö., Çarşanbalı, Ç., & Alagöz, B. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin değer eğitiminde örtük programa yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 701-720.
4. Aktepe, V. (2014). Etkinlik temelli değer eğitiminin öğrencilerin yardımseverlik tutumlarına etkisi. Researcher, 2(2), 17-49.
5. Altan, M. Z. (2016). Çoklu zekâ kuramı ve değerler eğitimi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 1(4), 53-57.
6. Altay, N. (2021). Estonya ile Türkiye sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 262–289. https://doi.org/10.17679/inuefd.591037
7. Arslan, S. (2016). Çokkültürlü eğitim ve Türkiye: Mevcut durum, beklentiler, olasılıklar. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(57), 412-428. https://doi.org/10.17755/esosder.97373
8. Bartın Savran, C., & Çetin, T. (2025). Otantik öğrenme yaklaşımıyla sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 9(1), 36–60. https://doi.org/10.38015/sbyy.1605551

9. Bektaş, Ö., & Zabun, E. (2019). Vatandaşlık eğitiminde değerler karşılaştırması: Türkiye ve Fransa. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 247–289. https://doi.org/10.34234/ded.512221
10. Bilici, Ş. (2018). Türkiye’de sosyal bilgiler ile Almanya’da değerler ve normlar derslerinde değer eğitiminin çoklu durum incelemesi [Doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
11. Brady, L. (2008). Strategies in values education: Horse or cart? Australian Journal of Teacher Education, 33(5), 81–97.
12. Bursa, S., & Çengelci Köse, T. (2017). Türkiye ve Kanada sosyal bilgiler öğretim programlarının değerler eğitimi bakımından karşılaştırılması. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 7(2), 338–372. https://doi.org/10.18039/ajesi.333738
13. Can, B. (2019). 2005 ve 2018 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
14. Çoban, O., & Akşit, İ. (2018). 2005 ve 2017 sosyal bilgiler öğretim programlarının öğrenme alanı, kazanım, kavram, değer ve beceri boyutları açısından karşılaştırılması. Journal of History and Art Research, 7(1), 479–505.
15. Demircioğlu, İ. H., & Tokdemir, M. A. (2008). Değerlerin oluşturulma sürecinde tarih eğitimi: Amaç, işlev ve içerik. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(15), 69-88.
16. Dere, İ., & Kıral, N. Z. (2022). Türkiye’de sosyal bilgilerin yakın tarihi: 24 yıllık tecrübe (1998–2022). Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 6(2), 206–224. https://doi.org/10.38015/sbyy.1154914
17. Doğan, S., & Aşlamacı, İ. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin değer eğitimi açısından analizi. Çukurova Araştırmaları Dergisi, 11(24), 72–90. DOI: 10.29228/cukar.80525
18. Eker, S. (2020). 2005 sosyal bilgiler öğretim programı ile 2018 sosyal bilgiler öğretim programının karşılaştırmalı analizi. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 86–103.
19. Ekinci, H. (2018). Okulda ve ailede değerler eğitimi. Kayıhan Yayınları.
20. Elçiçeği, B. (2023). Türkiye ve Afganistan sosyal bilgiler ders programlarının karşılaştırmalı bir analizi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(3), 752–770. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1307644
21. Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing cultures: The hofstede model in context. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1). https://doi.org/10.9707/2307-0919.1014
22. Hong, R., & Hong, Y. (2022). Experience, imagination and integration: Creative drama for values education. Sustainability, 14, 11113. https://doi.org/10.3390/su141811113
23. Kafadar, T., Öztürk, C., & Katılmış, A. (2018). Farklı ülkelerin sosyal bilgiler öğretim programlarının değerler eğitimi boyutunda karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 154–177.
24. Kalaycı, N., & Baysal, S. B. (2019). Sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2005–2017–2018). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 106–129. https://doi.org/10.32709/akusosbil.544022
25. Kan, Ç. (2010). Sosyal bilgiler dersi ve değerler eğitimi. Millî Eğitim Dergisi, 40(187), 138–145.
26. Keskin, Y. (2008). Türkiye’de sosyal bilgiler öğretim programlarında değerler eğitimi: Tarihsel gelişim, 1998 ve 2004 programlarının etkililiğinin araştırılması [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
27. Keskin, Y., & Coşkun Keskin, S. (2019). Türkiye’de sosyal bilgiler öğretim programları bağlamında değerler eğitimi: Tarihsel gelişim ve mevcut durum. Gece Kitaplığı.
28. Kök, T. (2020). 2005–2017 sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması: Olgubilimsel bir çalışma [Yüksek lisans tezi]. Amasya Üniversitesi.
29. Kurtulmuş, M., Tösten, R., & Gündaş, A. (2014). İlköğretim 1. kademe öğretmenlerinin değerler eğitimi sürecinde karşılaştıkları sorunlar. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27), 281-305.
30. Merey, Z., Kuş, Z., & Karatekin, K. (2012). Comparison of elementary social studies curricula of turkey and the united states on values education. Educational Sciences: Theory & Practice, 12(2), 1627–1632.
31. Martell, C. C., Harris, L. M., Lee, J. S., Chalmers, J. P., & Carmichael, J. (2024). Silent covenants and structural barriers: State standards committees and the maintenance of race-evasive social studies standards. AERA Open, 10, 23328584241265303. https://doi.org/10.1177/23328584241265303
32. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
33. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Sosyal bilgiler dersi 4, 5, 6 ve 7. sınıf öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programsos4567Onayli.pdf
34. National Council for the Social Studies. (2013). The college, career, and civic life (C3) framework for social studies state standards. https://www.socialstudies.org/sites/default/files/c3/C3-Framework-for-Social-Studies.pdf
35. Nucci, L. (1987). Synthesis of research on moral development. Educational Leadership, 44(5), 86–92.
36. Osmanoğlu, A. E. (2013). Türkiye ve mısır sosyal bilgiler ders kitaplarında milliyetçi değerler: karşılaştırmalı bir analiz. Turkish Studies (Elektronik), 8(8),989-1012.
37. Öngören, H. (2024). Sosyal bilgiler öğretim programlarının değerler açısından karşılaştırılması. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 172–190. https://doi.org/10.55605/ejedus.1562084
38. Özkaral, T. C. (2015). İlkokul ve ortaokul düzeyinde sosyal bilgiler kapsamındaki öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi [Doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
39. Taşkın, A. M., & Bozkurt, F. (2024). Singapur ve Türkiye sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 177–199. https://doi.org/10.51460/baebd.1384153
40. Taşkın, S. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde değerler eğitimi yaklaşımının analizi. İstanbul Eğitim Dergisi, (2), 160–180. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1640604
41. Turan, İ. (2014). Karakter eğitimi: Amerika örneği. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 14(1), 75–92.
42. Turan, R., Gedik, H., & Kutluay, G. (2025). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programı üzerine karşılaştırmalı bir analiz. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 9(1), 107–134. https://doi.org/10.32960/uead.1627065
43. UNESCO. (2025). Sürdürülebilir kalkınma için eğitim. UNESCO Türkiye Millî Komisyonu. https://www.unesco.org.tr/Pages/14/52/S%C3%BCrd%C3%BCr%C3%BClebilir-Kalk%C4%B1nma-%C4%B0%C3%A7in-E%C4%9Fitim
44. Washington State Learning Standards. (2019). Washington state K–12 social studies learning standards. Washington Office of Superintendent of Public Instruction. https://ospi.k12.wa.us/sites/default/files/2023-08/ospi_socstudies_standards_2019.pdf
45. Yağan, S. A. (2021). Türkiye ve Avustralya sosyal bilgiler 5. sınıf öğretim programlarının değerler eğitimi bağlamında karşılaştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (51), 304–326. https://doi.org/10.53444/deubefd.849735
46. Yavuz, D. (2016). Eğitimin değerlerle yeniden tanımlanması. Kafdağı, 1(1), 29-39.
47. Yeşilyurt, Y. (2020). Sosyal bilgiler programındaki beceri ve değerlerin Yeni Zelanda sosyal bilgiler programındaki beceri ve değerler ile karşılaştırılması. Journal of Social Sciences and Education, 3(2), 450–464.
48. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Seçkin Yayıncılık.
49. Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırmalı analizi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 8(1), 108–142. https://doi.org/10.46452/baksoder.1485390
50. Zhao, Y., Hoge, J. D., Choi, J., & Lee, S. Y. (2007). Comparison of social studies education in the United States, China, and South Korea. International Journal of Social Education, 21(2), 91–122.