Araştırma Makalesi

Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği

Cilt: 3 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği

Öz

Bu çalışma, Güney Afrika’daki apartheid rejiminin en radikal uygulamalarından biri olan 1953 tarihli Bantu Eğitim Yasası’nı inceleyerek, çatışma dönemlerinde eğitimin nasıl bir yapısal şiddet ve toplumsal kontrol aracına dönüştürüldüğünü analiz etmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve eleştirel söylem analizi kullanılan araştırmada, yasa metni, Eiselen Komisyonu Raporları ve dönemin parlamento tutanakları, 1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile karşılaştırmalı olarak irdelenmiştir. Bulgular, yasanın "Bantu" ve "Yerli" tanımları üzerinden ırksal bir hiyerarşi inşa ettiğini, okul ve öğretmen denetimini merkezi otoriteye devrederek eğitimdeki özerkliği yok ettiğini göstermektedir. Söylem analizi sonucunda, yasa metninde "onur", "eşitlik" ve "hak" gibi evrensel kavramların kasıtlı bir sessizlik politikasıyla dışlandığı ve eğitimin, siyahi nüfusu "vasıfsız işgücü" olarak şekillendirmek amacıyla araçsallaştırıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu yasa, pedagojik bir düzenleme olmaktan ziyade, eşitsizliği kurumsallaştıran ve etkileri günümüze kadar uzanan sosyoekonomik tahribata yol açan politik bir aygıt olarak işlev görmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anderson, R. B. (2020). To save a soul: Catholic mission schools, Apartheid, and the 1953 Bantu Education Act. Journal of Religious History, 44(2), 149-167.
  2. Ashcroft, B., Griffiths, G., ve Tiffin, H. (2000). Post-colonial studies: The key concepts. Routledge.
  3. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu. (1953). Resolution 721 (VIII): The question of race conflict in South Africa resulting from the policies of apartheid of the Government of the Union of South Africa. https://www.refworld.org/legal/resolution/unga/1953/en/7095
  4. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu. (1954). Resolution 820 (IX): The question of race conflict in South Africa resulting from the policies of apartheid of the Government of the Union of South Africa. https://www.refworld.org/legal/resolution/unga/1954/en/5939.
  5. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (31. baskı). Pegem Akademi.
  6. Christie, P., ve Collins, C. (1982). Bantu education: Apartheid ideology or labour reproduction? Comparative Education, 18(1), 59-75.
  7. Coser, L. A. (1956). The functions of social conflict. Free Press.
  8. Couper, S. (2010). “At the expense of its own soul”: Bantu Education's threat of closure to Inanda Seminary [Yayımlanmamış seminer taslağı]. Witwatersrand Institute for Social and Economic Research (WISER). https://phambo.wiser.org.za/files/seminars/Couper2010.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

5 Şubat 2026

Kabul Tarihi

22 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Cesur, M. (2026). Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği. Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 842-872. https://doi.org/10.71340/suefd.1882917
AMA
1.Cesur M. Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği. SUEFD. 2026;3(1):842-872. doi:10.71340/suefd.1882917
Chicago
Cesur, Mahmut. 2026. “Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği”. Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 3 (1): 842-72. https://doi.org/10.71340/suefd.1882917.
EndNote
Cesur M (01 Haziran 2026) Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği. Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 3 1 842–872.
IEEE
[1]M. Cesur, “Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği”, SUEFD, c. 3, sy 1, ss. 842–872, Haz. 2026, doi: 10.71340/suefd.1882917.
ISNAD
Cesur, Mahmut. “Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği”. Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 3/1 (01 Haziran 2026): 842-872. https://doi.org/10.71340/suefd.1882917.
JAMA
1.Cesur M. Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği. SUEFD. 2026;3:842–872.
MLA
Cesur, Mahmut. “Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği”. Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2026, ss. 842-7, doi:10.71340/suefd.1882917.
Vancouver
1.Mahmut Cesur. Çatışma Dönemlerinde Eğitimin Araçsallaştırılması: 1953 Bantu Eğitim Yasası Örneği. SUEFD. 01 Haziran 2026;3(1):842-7. doi:10.71340/suefd.1882917


Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi tarafından çıkartılan Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi  Aralık 2026  için makale kabulüne başlamıştır. Makale süreçleri sadece Dergi Park sistemi üzerinden işletilecek olup Makale Gönder  butonu üzerinden  makale kabul edilecektir. 

Açık Erişim Politikası: Bu dergi, araştırmaların kamuya ücretsiz olarak sunulmasının daha büyük bir küresel bilgi alışverişini desteklemesi ilkesiyle içeriğine anında açık erişim sağlar.

Open Access Policy: This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
 

    NQpaluT.png     This work is licensed under CC BY-NC-ND 4.0