Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri

Sedat Bingöl

Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri

Öz

III. Selim döneminde Osmanlı İmparatorluğu'nda diplomatik Kriptografi doğdu. Ancak 1797 yılında başlayan bu çaba kesintiye uğrasa da Kriptografi uygulamaları devam etmiştir. 1816 yılından itibaren Osmanlı iç bürokrasisi de kriptografik yazışma yöntemlerini benimsemiştir. Hem dahili hem de harici bürokrasisi, esas olarak "monolfabetik ikame şifrelerine" dayanıyordu. İlk günlerden itibaren, şifre anahtarlarındaki harfler sayısallaştırıldı. Bu şifreleme anahtarlarının yanında "kelime" tabanlı "Kodlar" kullanılsa da sayıları çok sınırlıydı. Bu dönem 1855 yılına kadar sürmüştür. Telgrafın Osmanlı Devleti'ne girmesi durumu değiştirmiştir. Bu çalışmada, 1881 Temmuz tarihli ve 1060 numaralı arşiv örneğinde, söz konusu değişikliğe ilişkin Kod uygulamaları ve Kod Defterlerine dair uygulamalar incelenmiştir. 19. yüzyılın son çeyreğine girerken, Osmanlı bürokrasisinin benimsediği kriptografik değişim çizgisi de gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

COA. A. d. 1060-COA. DH. ŞFR. 114-25- COA. DH. ŞFR. -114-44- COA. HAT 1432-58608; 1145-45509 A; 1206-47293-Ç; 400-21033-A; 400-21033-B; 934-40441 -A; 934-40441- B; 934-40441-C.
COA. HR. ŞFR.3 55-28- COA. MİL.E. d. 10 - COA. Y.MTV. 1-9- COA. Y. MTV 1 – 10
Bingöl, S. (2021). “Methods for encryption in early 19th-century Ottoman diplomatic correspondence”, Cryptologia, https://doi.org/10.1080/01611194.2021.1919943
Bingöl, S ve Pınar, H. (2021). “Diplomatic Immunity And Encrypted Diplomatic Correspondence in The Ottoman Empire”, Tarih İncelemeleri Dergisi, c. XXXVI/1, s.1-19.
Çimen, C.- Akleylek, S.- Akyıldız, E. (2011), Şifrelerin Matematiği; Kriptografi. Ankara: ODTÜ.
Davison, Roderic H. (1994), "On Dokuzuncu Yüzyıl Osmanlı Reformlarına Araç Olarak Fransız Dili", E. İpek, (Çev.), Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, c. 2, s. 4, ss. 171-188.
Iordanou, I. (2020), Venedik Gizli Servisi. F. Yücel, (Çev.). İstanbul: Kronik.
Kahn, D. (1973). The Codebreakers: The Story of Secret Writing. New York: The Macmillan Company.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sedat Bingöl ^*
0000-0003-2016-2819
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

2 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

16 Haziran 2022

Kabul Tarihi

4 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 56

IZ

https://izlik.org/JA79XF87GC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bingöl, S. (2022). Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 56, 113-129. https://izlik.org/JA79XF87GC

AMA

1.Bingöl S. Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;(56):113-129. https://izlik.org/JA79XF87GC

Chicago

Bingöl, Sedat. 2022. “Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 56: 113-29. https://izlik.org/JA79XF87GC.

EndNote

Bingöl S (01 Eylül 2022) Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 56 113–129.

IEEE

[1]S. Bingöl, “Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 56, ss. 113–129, Eyl. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79XF87GC

ISNAD

Bingöl, Sedat. “Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 56 (01 Eylül 2022): 113-129. https://izlik.org/JA79XF87GC.

JAMA

1.Bingöl S. Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;:113–129.

MLA

Bingöl, Sedat. “Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 56, Eylül 2022, ss. 113-29, https://izlik.org/JA79XF87GC.

Vancouver

1.Sedat Bingöl. Osmanlı Devleti’nde Kriptografik Uygulamalar ve Kod Defterleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2022;(56):113-29. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79XF87GC