30 Eylül 1887 Banaz Depremi

Öz

30 Eylül 1887 depremi, Banaz nahiye merkezi ile buraya bağlı köylerin tamamında, Uşak ve Gediz kazalarına bağlı köylerin ise bazılarında ağır hasara sebep olmuştur. Batı Anadolu’nun tamamı ile Bursa’da da hissedilen deprem 2000’den fazla binanın yıkılmasına veya ağır hasar görmesine, can kayıplarına, yaralanmalara ve bir miktar hayvanın telef olmasına yol açmıştır. Zeminde yarıkların oluşmasına ve sıcak suların fışkırmasına sebep olan depremin artçı şokları dört aydan fazla bir süre devam etmiştir. Deprem bölgesindeki halk yaşadıkları korku sebebiyle evlerine girmeye cesaret edemeyip, bir süre zor şartlarda bağ, bahçe veya kırlarda yaşamlarını sürdürmüştür. Depremzedelerin yaralarının sarılması için mahalli ve merkezi hükümetlerce birtakım tedbirler alınmıştır. Hüdavendigar Valiliğince düzenlenen yardım kampanyası, baraka inşası, beslenme ihtiyaçlarının giderilmesi için zahire dağıtılması, evlerini tamir ya da yeniden inşa edecek maddi imkânı olmayanlara yapılan nakdi yardımlar, afet yönetimi bağlamında alınan önemli tedbirler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Banaz,Uşak,Gediz,Osmanlı Devleti,Deprem,Afet Yönetimi

Kaynakça

1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)
2. Sadaret Mektubi Kalemi Mühimme Evrakı (A.MKT.MHM.) 495/9, 13 S 1305; 495/30, 7 Ra 1305; 496/50-1, 7 S 1305.
3. Dâhiliye Nezareti Mektûbî Kalemi Evrâkı (DH.MKT) 1455/41, 29 M 1305; 1455/100, 1 S 1305; 1457/36, 9 S 1305; 1474/42, 19 R 1305; 1475/37, 21 R 1305; 1479/81, 3 C 1305; 1486/47, 4 C 1305; 1901/50, 12 Ca 1309.
4. İrade Dahiliye (İ.DH) 1062/83344, 1049/82433, 15 M 1305; 1052/82581, 23 M 1305; 1063/83383, 12 R 1305.
5. Meclis-i Vükela Mazbataları (MV) 25/42, 6 S 1305; 25/72, 6 S 1305; 25/47, 9 S 1305; 26/28, 4 S 1305.
6. Yıldız Hususi Evrakı (Y.A.HUS) 207/30, 14 M 1305; 207/35, 16 M 1305; 207/83, 7 S 1305. Süreli Yayınlar
7. Hüdâvendigâr Vilâyeti Salnâmesi, H.1308.
8. Tarîk, sayı 1272, 23 M 1305/11 Ekim 1887; sayı 1274, 25 M 1305/13 Ekim 1887; sayı 1277, 28 M 1305/16 Ekim 1887; sayı 1280, 2 S 1305/19 Ekim 1887; sayı 1286, 8 S 1305/25 Ekim 1887.

9. Tercümân-ı Hakîkat, sayı 2802, 25 M 1305/13 Ekim 1887; sayı 2825, 23 S 1305/9 Kasım 1887; sayı 2831, 1 Ra 1305/16 Kasım 1887; 2843, 15 Ra 1305/30 Kasım 1887; sayı 2860, 5 R 1305/20 Aralık 1887; sayı 2903, 26 Ca 1305/8 Şubat 1888; sayı 2905, 28 Ca 1305/10 Şubat 1888; sayı 4182, 22 Za 1309/17 Haziran 1892.
10. The Levant Herald, Vol. VII, S. 41, 12 Ekim 1887; S. 21, 20 Haziran 1892. Makale ve Kitaplar
11. AMBRASEYS, Nicholas, Earthquakes in the Mediterranean and Middle East A Multidisciplinary Study of Seismicity up to 1900, Imperial College, 2009 London.
12. AMBRASEYS, Nicholas, Türkiye’de ve Komşu Bölgelerde Sismik Etkinlikler (1500-1800), TÜBİTAK Yay., Ankara 2006.
13. ÇAKMAK, Biray, “Uşak Kazası’nda Mekânın Mülkî-İdarî-Askerî-Adlî-Ticarî Organizasyonu ve Mülkî Nahiyelerin Yönetimi (1870-1908)”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. XXXI, S. 2, Aralık 2014, s. 47-76.
14. EMRE, Ö., vd., “1/1.125.000 Ölçekli Türkiye Diri Fay Haritası”, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Özel Yayınlar Serisi, Ankara 2013.
15. ÖCAL, Nevzat, Türkiye’nin Sismitesi ve Zelzele Coğrafyası, MEB İstanbul Kandilli Rasathanesi Sismoloji Yayınları, İstanbul 1868.
16. ÖNTUĞ, Murat, “Osmanlı’dan Cumhuriyete Banaz”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. III, S.2, Afyon, 2001, s. 41-55.
17. ÖZDEĞER, Mehtap, “Uşak”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA), c. XLII, İstanbul 2012, s. 222-226.
18. PINAR, Nuriye-LAHN, Ervin, Türkiye Depremleri İzahlı Katalogu, Bayındırlık Bakanlığı Yapı ve İmar İşleri Reisliği Yay., Ankara 1952.
19. SEZER, Lütfi İhsan, “Uşak Yöresinde Depremsellik ve Deprem Riski”, 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu (25-27 Ekim 2001) Bildiri Kitabı, c. II, İstanbul 2002, s. 755-764.
20. SOYSAL, H-SİPAHİOĞLU, Kolçak-ALTINOK, D., Türkiye ve Çevresinin Tarihsel Deprem Katalogu (MÖ.2100-MS. 1900), TÜBİTAK Yay., Ankara 1983.
21. ŞAROĞLU, Fuat vd., Türkiye Diri Fay Haritası, MTA Genel Müdürlüğü, Ankara 1992.
22. TEKİN, Saadet, “19. Yüzyılın Sonu ve 20. Yüzyılın Başlarında Batı Anadolu’da Yaşanan Kuraklık Olayları”, The Journal of Academic Social Science Studies (JASSS), S. 33, Bahar 2015, s. 329-341.
23. YILMAZ, Fehmi, Osmanlı Tarih Sözlüğü, Gökkubbe Yay., İstanbul 2010.