Seyyah Notlarına Göre Safevilerde Düğün, Ölüm, Yas ve Bayram Merasimleri

Öz

Safevi Devletin’de Şii inanışına uygun olarak yıl boyunca bazı dini merasimler yapılmaktaydı. 12 ayın sadece 5 ayı merasimsiz geçmekteydi. Seyyahların en çok bahsettiği dini merasimler Hz. Hüseyin anısına yapılan Muharrem ayı matemi ve Kurban merasimleriydi. Şeriat hükümlerine göre yapılan diğer merasimler ise düğün ve cenaze merasimleriydi. Safevilerde dini olmayan en önemli merasim ise yeni yıl dolayısıyla gerçekleşmekteydi. Özellikle devlet tarafından organize edilen merasimlere birçok insan katılır ve bu merasimler çok görkemli geçerdi. Bu çalışma çeşitli zamanlarda Safevi Devleti’ne gelen 12 seyyahın gözlemlerini içermektedir. Çalışmanın asıl amacı seyyahların şahit olduğu dini ve milli merasimlerin Şii Türk Devleti olan Safevilerde nasıl gerçekleştiğinin ortaya çıkarılmasıdır. Seyahatnameler incelendikten sonra merasimlere yönelik notlar çıkarılmış ve tasnif edilerek yazılmıştır. Buna göre merasimlerin çoğu özellikle başkent İsfahan’da coşkulu bir biçimde gerçekleşmekteydi. Halkın büyük katılım gösterdiği bu törenler Safevi toplum hayatında önemli bir yer tutmaktaydı. 

Anahtar Kelimeler

• Muharrem Ayı
• Kurban
• Düğün
• Nevruz

Wedding, Death, Mourning And Festival Ceremonies Of The Safavids As Seen By The Travellers

Abstract

Some religious ceremonies were held in accordance with the Shia belief throughout the year in the Safavids. Only 5 months out of the year were without ceremonies. Religious ceremonies most talked about by the travelers include that of the Muharram for the memory of Hz.Husain and those of the Qurban. According to Sharia laws, wedding and funeral ceremonies were also held. The most important nonreligious ceremony in the Safavids was Nawruz. Many people attended these magnificent ceremonies organized especially by the state. This study includes observations of 13 travelers coming to the Safavid State at various times. The main purpose of the study is to reveal how religious and national ceremonies are performed in the Safavids, which is the Shia Turkish State. After examining the travelogues, notes about the ceremonies were taken and they were classified and written. Accordingly, most of the ceremonies were carried out enthusiastically, especially in the capital of Isfahan. These ceremonies had an important place in the life of Safavid society.  

Keywords

• Muharram
• Qurban
• Wedding
• Nawruz
• Funeral

Kaynakça

1. Baş, E. (2004). “Aşûre Günü, “Tarihsel Boyutu ve Osmanlı Dinî Hayatındaki Yeri Üzerine Düşünceler” AÜFD, XLV, S. I, ss. 167-190 Bembo, A. (2007). The Travels And Journal of Ambrosio Bembo, Translated; Clara Bargellini, Edited; Anthony Welch, University of California Press.Careri, G.(1969), Sefername-i Careri, Terc. Abbas Nahcıvani-Abdul Ali Kareng, Tebriz.Chardin, J. (1993). Sefername-i Şarden, Farsçaya çeviren; İkbal Yağmayi, Tahran, C.I-II.Don Garcia de Silva Figueroa (1984). Sefername-i Figueroa, Farsçaya çeviren; Gulamrıza Sami’, Tahran.Keampfer, E. (2018). Exotic Attractions in Persia, 1684-1688-Travels and Observations, Translated; Willem Floor-Colette Ouahes, Mage Publishers. Kotov, F. A.(1959). “Of a Journey to The Kingdom of Persia”, Russian Travellers to India and Persia (1624-1798), Translated and Edited by: P. M. Kemp, Delhi, ss.1-43Membre, M. (1993). Mission to The Lord Sophy of Persia (1539-1542), Translated; A. H. Morton, London.Mustafayev, B. (2013). “Adriyatik’ten Çin Seddine Uzanan Nevruz Geleneği”, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt:2, Sayı:3.Olearius, A. (1369). Sefername-i Adam Olearius, Farsçaya çeviren; Muhendes Hüseyin Kordbeççe, C.II.Oruç Bey Bayat (2014). İlişkiler-Bir Şii/Katolik, Tercüme ve Notlar; Tufan Gündüz, Yeditepe Yayınevi, İstanbul.Perry, John. (1979). “The Haydari-Ni’mati Conflicts”, Iranian Studies 12, ss. 135-62.Pietro Della Valle (1348). Sefername-i Pietro Della Valle, Farsçaya çeviren; Şuaeddin Şifa, Tahran.Sanson (1346). Sefername-i Sanson, Farsçaya çeviren; Taki Tefzali, Tahran.Santamaría, R.V. (2015). “İspanyol Elçi Garcia De Silva Y Figueroa’nın Gözüyle Safevi Şah Abbas Döneminde Ziyafet Merasimleri ve Kadınların Durumu”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.Tavernier, J. B. (1382). Sefername-i Tavernier, Farsçaya çeviren; Hamid Erbab Şirani, Tahran.Ürkündağ A. (2006). “Ahmed Dürri Efendi’nin İran Sefaretnamesi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.