Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Eski Türkçedeki tur- Eyleminin Kökeni ve Tamlayıcıları Üzerine

Yıl 2021, Sayı: 54, 67 - 76, 30.12.2021

Öz

Bu çalışmada öncelikle, Eski Türkçe (Kök-Türkçe ve Eski Uygur Türkçesi)
Dönemi’ne ait yazıtlarda ve metinlerde tur-
biçiminde gördüğümüz eylemin kökeni üzerinde durulmuş, ardından eylem
(fiil)-tamlayıcı ilişkisi bakımından tur-
eyleminin ve türevlerinin tamlayıcıları ile yazıtlardan ve metinlerden alınmış
bunlarla ilgili örnekler sunulmuştur.

Kaynakça

  • Berta, Árpád (2010). Sözlerimi iyi dinleyin... Türk ve Uygur runik yazıtlarının karşılaştırmalı yayını. (Çev. Emine Yılmaz). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Clauson, Sir Gerard (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Clarendon Press [EDT].
  • Dankoff, Robert – Kelly, James (1982). Maḥmūd el-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialects (Dīwān Luγāt at-Turk), Part I, Sources of Oriental Languages and Literatures, Turkish Sources:7. Harvard University [MK].
  • ____________ (1984). Maḥmūd el-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialects (Dīwān Luγāt at-Turk), Part II, Sources of Oriental Languages and Literatures, Turkish Sources:7. Harvard University.
  • ____________ (1985). Maḥmūd el-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialects (Dīwān Luγāt at-Turk), Part III, Sources of Oriental Languages and Literatures, Turkish Sources:7. Harvard University.
  • Eraslan, K. (2012). Eski Uygur Türkçesi grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Erdal, Marcel (1991). Old Turkic Word Formation A Functional Approach to the Lexicon Vol. I-II. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
  • İleri, Esin (1997). Türkçedeki Fiillerin Birleşim Değeri. VIII. Uluslararası Türk Dilbilimi Konferansı Bildirileri 7–9 Ağustos 1996 içinde s. 157–165. Ankara.
  • Kaya, Ceval (1994). Uygurca Altun Yaruk giriş, metin ve dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları [AY].
  • Kormuşin, İ. Valentinoviç (2017). Yenisey Eski Türk mezar yazıtları, metinler ve incelemeler. (Çev. Rysbek Alimov). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Lessing, Ferdinand D. (Ed.) (1960). Mongolian-English dictionary. Berkeley – Los Angeles: University of California Press.
  • Nadelyayev, V. Mihayloviç vd. (1969). Drevnetyurkskiy slovar’. Leningrad: Akademiya Nauk SSSR [DTS].
  • Orkun, Hüseyin Namık (2011). Eski Türk yazıtları (Birleştirilmiş 3. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Rifat, Mehmet (1998). XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları / Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler (2 Cilt). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Tekin, Talat (2006). Orhon yazıtları (2. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • ____________ (2016). Orhon Türkçesi grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Uzer, Emre (2018). Altun Yaruk’ta fiil-tamlayıcı ilişkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi.

On the Origin and Complementaries of the Verb tur- in Old Turkic

Yıl 2021, Sayı: 54, 67 - 76, 30.12.2021

Öz

In this study, firstly,
the origin of the verb that we see in the form of tur- in the inscriptions and texts belonging to the Old Turkic
(Kök-Turkic and Old Uighur Turkic) period is emphasized and then, in terms of
the relationship of the verb-complementary, the complements of the verb tur- and its derivatives, and the
examples taken from the inscriptions and texts are presented.

Kaynakça

  • Berta, Árpád (2010). Sözlerimi iyi dinleyin... Türk ve Uygur runik yazıtlarının karşılaştırmalı yayını. (Çev. Emine Yılmaz). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Clauson, Sir Gerard (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Clarendon Press [EDT].
  • Dankoff, Robert – Kelly, James (1982). Maḥmūd el-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialects (Dīwān Luγāt at-Turk), Part I, Sources of Oriental Languages and Literatures, Turkish Sources:7. Harvard University [MK].
  • ____________ (1984). Maḥmūd el-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialects (Dīwān Luγāt at-Turk), Part II, Sources of Oriental Languages and Literatures, Turkish Sources:7. Harvard University.
  • ____________ (1985). Maḥmūd el-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialects (Dīwān Luγāt at-Turk), Part III, Sources of Oriental Languages and Literatures, Turkish Sources:7. Harvard University.
  • Eraslan, K. (2012). Eski Uygur Türkçesi grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Erdal, Marcel (1991). Old Turkic Word Formation A Functional Approach to the Lexicon Vol. I-II. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
  • İleri, Esin (1997). Türkçedeki Fiillerin Birleşim Değeri. VIII. Uluslararası Türk Dilbilimi Konferansı Bildirileri 7–9 Ağustos 1996 içinde s. 157–165. Ankara.
  • Kaya, Ceval (1994). Uygurca Altun Yaruk giriş, metin ve dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları [AY].
  • Kormuşin, İ. Valentinoviç (2017). Yenisey Eski Türk mezar yazıtları, metinler ve incelemeler. (Çev. Rysbek Alimov). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Lessing, Ferdinand D. (Ed.) (1960). Mongolian-English dictionary. Berkeley – Los Angeles: University of California Press.
  • Nadelyayev, V. Mihayloviç vd. (1969). Drevnetyurkskiy slovar’. Leningrad: Akademiya Nauk SSSR [DTS].
  • Orkun, Hüseyin Namık (2011). Eski Türk yazıtları (Birleştirilmiş 3. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Rifat, Mehmet (1998). XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları / Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler (2 Cilt). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Tekin, Talat (2006). Orhon yazıtları (2. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • ____________ (2016). Orhon Türkçesi grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Uzer, Emre (2018). Altun Yaruk’ta fiil-tamlayıcı ilişkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi.
Toplam 17 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Filoloji
Yazarlar

Hüsnü Çağdaş Arslan 0000-0003-4618-2105

Erken Görünüm Tarihi 30 Aralık 2021
Yayımlanma Tarihi 30 Aralık 2021
Yayımlandığı Sayı Yıl 2021 Sayı: 54

Kaynak Göster

APA Arslan, H. Ç. (2021). Eski Türkçedeki tur- Eyleminin Kökeni ve Tamlayıcıları Üzerine. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi(54), 67-76.
AMA Arslan HÇ. Eski Türkçedeki tur- Eyleminin Kökeni ve Tamlayıcıları Üzerine. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. Aralık 2021;(54):67-76.
Chicago Arslan, Hüsnü Çağdaş. “Eski Türkçedeki Tur- Eyleminin Kökeni Ve Tamlayıcıları Üzerine”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy. 54 (Aralık 2021): 67-76.
EndNote Arslan HÇ (01 Aralık 2021) Eski Türkçedeki tur- Eyleminin Kökeni ve Tamlayıcıları Üzerine. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 54 67–76.
IEEE H. Ç. Arslan, “Eski Türkçedeki tur- Eyleminin Kökeni ve Tamlayıcıları Üzerine”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy. 54, ss. 67–76, Aralık 2021.
ISNAD Arslan, Hüsnü Çağdaş. “Eski Türkçedeki Tur- Eyleminin Kökeni Ve Tamlayıcıları Üzerine”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 54 (Aralık 2021), 67-76.
JAMA Arslan HÇ. Eski Türkçedeki tur- Eyleminin Kökeni ve Tamlayıcıları Üzerine. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;:67–76.
MLA Arslan, Hüsnü Çağdaş. “Eski Türkçedeki Tur- Eyleminin Kökeni Ve Tamlayıcıları Üzerine”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy. 54, 2021, ss. 67-76.
Vancouver Arslan HÇ. Eski Türkçedeki tur- Eyleminin Kökeni ve Tamlayıcıları Üzerine. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021(54):67-76.

Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi