Beşeri Coğrafya Araştırmalarında Nitel Metodoloji ve Yaklaşımlar

Öz

1960’lı yılların sonlarında kantitatif coğrafyaya alternatif olarak, insan-mekân ilişki ve deneyimlerini anlama noktasında, coğrafyacılar arasında nitel yönteme bir merak uyanmıştır. Gerek bireyin veya toplumun davranışlarını daha iyi anlamak gerekse olaylara bütüncül bakmak amacıyla son yıllarda özellikle beşeri coğrafyacıların nitel yönteme olan ilgisi hiç olmadığı kadar artmıştır. Bu çalışmada, nitel araştırma yönteminin coğrafya disiplini içindeki yeri ve öneminden bahsedilmektedir. Bugünlerde beşeri coğrafyacıların genellikle bireylerin mekânla etkileşimini ve mekândaki deneyimlerini anlama noktasında nitel yönteme başvurdukları görülmektedir. Nitel yöntemden faydalanarak çalışmalarını daha güçlü bir yorumla açıklayabilmektedirler. Çalışmanın amaçlarından biri, son 50 yılda sosyal bilimler alanında etkinliğini giderek arttıran nitel araştırmaların beşeri coğrafya içinde nasıl konumlandırıldığını tartışmaktır. Bunun yanında, nitel araştırmanın beşeri coğrafyaya teorik ve metodolojik katkılarından bahsedilmektedir. Çalışmanın sonucu, bu araştırma türünün beşeri coğrafyada her zamankinden daha fazla görünür hale geldiğini ve bu yöntemin coğrafya bilimine önemli katkılar sunduğunu göstermektedir. Ayrıca coğrafya disiplini içinde nitel araştırmalara katkıda bulunan çalışmaların sayısının az olmadığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Nitel Araştırma
• Yaklaşımlar
• Metodoloji
• Beşeri Coğrafya.

Qualitative Methodology and Approaches in Human Geography Research

Öz

In the late 1960s, as an alternative to quantitative geography, an interest in qualitative methods arose among geographers in understanding human-space relationships and experiences. In recent years, the interest of human geographers in qualitative methods has increased more than ever, both to better understand the behavior of individuals or societies and to look at events holistically. In this study, the importance of qualitative research method in the geography discipline is discussed. Nowadays, it is seen that human geographers generally use qualitative methods to understand the interaction of individuals with space and their experiences in space. By using qualitative methods, geographers can explain their work with a stronger interpretation. One of the aims of the study is to discuss how qualitative research, which has become increasingly effective in the field of social sciences in the last 50 years, is positioned within human geography. In addition, the theoretical and methodological contributions of qualitative research to human geography are mentioned. The results of the study show that qualitative research has become more visible than ever in human geography and that this method offers significant contributions to the science of geography. In addition, it is seen that the number of studies contributing to qualitative research within the discipline of geography is not small.

Anahtar Kelimeler

• Qualitative Research
• Approaches
• Methodology
• Human Geography.

Kaynakça

1. Balcı, A. (2013). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Akademi.
2. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 5(2): 368-388.
3. Baxter, J. (2021). Case studies in qualitative research. (Ed.) Lain Hay & Meghan Cope. In: Qualitative Research Methods İn Human Geography. Oxford University Press.
4. Bogdan, R.C. & Taylor, S. (1975). Introduction to qualitative research methods. NY: Wiley.
5. Bryman, A. (1988). Quantity and quality in social research. NY: Routledge.
6. Buttimer, A. (1976). Grasping the dynamism of the lifeworld. Annals of the Association of American Geographers. 66 (2): 277-292.
7. Buttimer, A. (1978). Charism and context: The challenge of la geographie humaine. (Ed.) Ley, D. & Samuels, M. S. In: Humanistic Geography: Prospect And Problems. London: Croom Helm.
8. Buttimer, A. & Seamon, D. (1980). The human experience of space and place. London: Croom Helm.

9. Büyüköztük, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
10. Cameron, J. (2021). Focusing on the focus group. In: Qualitative Research Methods in Human Geography. (Ed.) Lain Hay & Meghan Cope. Oxford University Press.
11. Chaudhuri, S. (2022). Ethnographic study: A new trend of research in cultural geography. Journal of Interdisciplinary Cycle Research. pp: 180-189.
12. Cloke, P., Cook, L., Crang, P., Goodwin, M.A., Painter, J. & Philo, C. (2004). Practising human geography. Sage Publication.
13. Cope, M. (2010). A history of qualitative research in geography. (Ed.) Delyser, D. In: Qualitative Geography. SAGE Publications.
14. Cope, M. & Hay, L. (2021). Where are we now? qualitative research in human geography. (Ed.) Cope & Hay. In: Qualitative Research Methods in Human Geography. Canada: Oxford University Press.
15. Creswell, J.W. (2018). Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Çev. Mesut Bütün & Selçuk Demir. Ankara: Siyasal Kitabevi.
16. Delyser, D. (2008). Teaching qualitative research. Journal of Geography in Higher Education. 32(2): 233-244.
17. Delyser, D. (2010). Writing qualitative geography. (Ed.) Delyser, D. In: Qualitative Geography. SAGE Publications.
18. Dowling, R., Lloyd, K. & Pearson, S.S. (2016). Qualitative methods 1: Enriching the interview. Progress in Human Geography. 40(5): 679–686.
19. Dunn, K. (2021). Engaging interviews. (Ed.) Lain Hay & Meghan Cope. In: Qualitative Research Methods in Human Geography. Oxford University Press.
20. Eco, U. (2020). Tez nasıl yazılır? İstanbul: Can Sanat Yayınları.
21. Erkenekli, M. (2012). Kültürel değer çalışmalarında yöntem ve sosyolojik araştırmalar için bir model önerisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 33: 221-230.
22. Giddens, A. (2003). Sosyolojik yöntemin yeni kuralları yorumcu sosyolojilerin pozitif eleştirisi. Çev. Ümit Tatlıcan ve Bekir Balkız. Paradigma Yayınevi.
23. Glaser, B.G. & Strauss, A.L. (2006). The discovery of grounded theory strategies for qualitative research. London: Aldine Transaction.
24. Guba, E. & Lincoln, Y. (1981). Effective evaluation. San Francisco: Jossey-Bass.
25. Harvey, D. (2019). Dünyanın halleri. Çev. Kolektif (Şükrü Alpagut vd.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
26. Hay, I. & Cope, M. (2021). Qualitative research methods in human geography. Oxford University Press.
27. Kuhn, T. (1982). Bilimsel devrimlerin yapısı. Çev. N. Kuyaş. İstanbul: Alan Yayıncılık.
28. Kümbetoğlu, B. (2017). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
29. Madge, C. (2014). On the creative re(turn) to geography: poetry, politics and passion. Royal Geographical Society. pp:1-8.
30. Maxwell, J.A. (2018). Nitel araştırma tasarımı etkileşimli bir yaklaşım. Çev. Mustafa Çevikbaş. Ankara: Nobel Yayınları.
31. Merriam, S.B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulamaları için bir rehber. Çev. Selahattin Turan. Ankara: Nobel Yayınları.
32. Mikkelsen, C. & Nucci, J.D. (2015). Qualitative methodologies in geography, contributions to the study of quality of life. (Ed.) G. Tonon. In: Qualitative Studies In Quality Of Life. Springer International Publishing.
33. Miles, M.B. & Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: an expanded sourcebook. Sage Publications.
34. Miles, M.B. & Huberman, A.M. (2016). Nitel veri analizi. Çev. Sadegül Akbaba Altun ve Ali Ersoy. Ankara: Pegem Akademi.
35. Neuman, L.W. (2014). Social research methods: qualitative and quantitative approaches. Essex: Pearson Education Limited.
36. Okur, M. & Bilgili, M. (2022). Kültürel dönüş/coğrafi dönüş: yeni kültürel coğrafya. (Ed.) G. Gürçay ve K. Manafidizaji. Akdeniz 7. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Bildirileri içinde (s. 257-268). Mersin: UBAK Uluslararası Bilimler Akademisi.
37. Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 11(1): 323-343.
38. Patton, M. Q. (1978). Utilization-Focused Evaluation. Beverly Hills, CA: Sage.
39. Patton, M.Q. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
40. Popper, K. (2002). The logic of scientific discovery. Routledge.
41. Reichenbach, H. (2013). Bilime yeni pozitivist bakış. Çev. Nusret Hızır ve Halil Vehbi Eralp. Ankara: Epos Yayınları.
42. Relph, E. C. (1976). Place and placelessness. London: Pion.
43. Rowles, G. & Schoenberg, N.E. (2002). Qualitative gerontology: A contemporary perspective. Springer Publishing.
44. Sauer, C. (1963). Morphology of landscape. (Ed.) J. Leighly. In: Land and life: a selection of writings of Carl Ortwin Sauer. Berkeley: University of California Press. pp. 315–50.
45. Sayer, A. (1992). Method in social science: A realist approach. Routledge.
46. Seamon, D. (1979). A geography of the lifeworld. St. Martin’s Press.
47. Strauss, A. & Corbin, J. (2007). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Sage Publications.
48. Tuan, Y-T. (1977). Space and place: The perspective of experience. University of Minnesota Press: London.
49. Türk, T. & Ekşi, H. (2017). Nitel desenler – etnografya. İstanbul: Edam Yayıncılık.
50. Winchester, H. & Rofe, M. (2016). Qualitative research and its place in human geography. (Ed.) I. Hay. In: Qualitative Research Methods in Human Geography. Oxford University Press.
51. Yanardağ, A.A. (2019). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Ana akım yaklaşımlar, alternatif açılımlar. (Ed.) Güney Çeğin, Vefa Saygın Öğütle, Ali Esgin. İçinde: Strata İlişkisel Sosyal Bilimler Dergisi. Ankara: Phoenix Yayınevi.
52. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.