The Mediating Role of School Attitude on the Effect of High School Students' Capital Levels on Academic Achievement

Öz

This study examines the effect of capital differences, which are one of the important problems of educational sociology and lead to inequality of opportunity, on academic achievement and aims to analyze the extent to which school attitude mediates this relationship. Bourdieu argues that the field of education, through the institution of school, reproduces inequalities, and he approaches the concept of capital in this context. According to Bourdieu, the levels of capital possessed closely affect students' academic achievement, and in this case, students with low levels of capital have lower success rates compared to students with high levels of capital. Based on these ideas of Bourdieu, the study reveals the relationship between capital levels and academic achievement and measures the mediating role of school attitude. To explore these relationships, a face-to-face survey was conducted with 548 students actively studying in nine high schools in Uşak city in Turkiye. The findings obtained were subjected to various analyzes using IBM SPSS 25 and AMOS 24. The results of the study showed that the capital levels of the students had a positive effect on academic achievement, and the mediation analysis also showed that school attitude partially mediated the relationship between these two variables.

Anahtar Kelimeler

• Capital Levels
• School Attitude
• Academic Achievement
• Educational Inequality.

Lise Öğrencilerinin Sermaye Seviyelerinin Akademik Başarıları Üzerine Etkisinde Okul Tutumunun Arabuluculuk Rolü

Öz

Bu çalışma eğitim sosyolojisinin önemli sorunlarından biri olan fırsat eşitsizliğine yol açan sermaye farklılıklarının, akademik başarıya etkisini incelmekte ve bu ilişkiye okula ilişkin tutumun ne ölçüde arabuluculuk ettiğini analiz etmeyi amaçlamıştır. Pierre Bourdieu eğitim alanının, okul kurumu aracılığıyla eşitsizlikleri yeniden ürettiğinden bahsetmekte ve sermayeler kavramını bu minvalde ele almaktadır. Bourdieu’ya göre sahip olunan sermaye seviyeleri öğrencilerin akademik başarılarını yakından etkiler ve bu durumda düşük sermaye seviyelerine sahip olan öğrencilerin, yüksek sermayelere sahip olan öğrencilere kıyasla başarı oranları daha azdır. Yapılan çalışmada Bourdieu’nun bahsedilen bu düşüncelerini temele alarak, sermaye seviyeleri ve akademik başarı arasındaki ilişki ortaya çıkarılmış ve okul tutumunun arabuluculuk rolü ölçülmüştür. Bu ilişkileri keşfetmek için Uşak ilinde bulunan dokuz adet lise içerisinde aktif öğrenim görmekte olan 548 öğrenciyle yüz yüze anket uygulaması yapılarak sermaye seviyeleri, akademik başarıları ve okula ilişkin tutumları ölçülmüştür. Elde edilen bulgular IBM SPSS 25 ve AMOS 24 ile çeşitli analizlere tabi tutulmuştur. Araştırmanın sonucunda; öğrencilerin sahip oldukları sermaye seviyelerinin akademik başarıya pozitif etkisi bulunmuş ve yapılan arabuluculuk (mediation) analizi ile de okul tutumunun bu ikili arasındaki ilişkiye kısmi arabuluculuk ettiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sermaye Seviyeleri
• Okul Tutumu
• Akademik Başarı
• Eğitimde Eşitsizlik.

Kaynakça

1. Acar, E. (2011). Effects of social capital on academic success: A narrative synthesis. Educational Research and Reviews, 6(6), 456.
2. Adigüzel, A. (2012). Okula ilişkin tutum ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(40), 30-45.
3. Adıgüzel, A., ve Karadaş, H. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin okula ilişkin tutumlarının devamsızlık ve okul başarıları arasındaki ilişki. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 49-67.
4. Arslan, A., ve Bardakçı, S. (2022). Ortaöğretim öğrencilerinin okula yönelik tutumlarının ve başarı amaç yönelimlerinin belirlenmesi. Journal of Computer and Education Research, 10(19), 157-183.
5. Asan, H. T. (2012). Türk eğitiminde iktidar-eğitim ilişkileri ve insan yetiştirme politikalarının Michel Foucault’un panoptikon metaforuna göre incelenmesi (1795-1946) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. [https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=NzQp8QVINsSAgfEh9lMkzQ&no=tAx4vZKI49cZz425un_Tig](https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=NzQp8QVINsSAgfEh9lMkzQ&no=tAx4vZKI49cZz425un_Tig)
6. Atık, S. (2016). Akademik başarının yordayıcıları olarak öğretmene güven, okula karşı tutum, okula yabancılaşma ve okul tükenmişliği [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. [https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=10130985](https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=10130985)
7. Bilgin, R., ve Erbuğ, E. (2021). Eğitimde fırsat eşitsizliği üzerine eleştirel bir değerlendirme. International Journal of Economics Administrative and Social Sciences, 4(2), 231-239.
8. Baron, R. M., and Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. [https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173](https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173)

9. Bourdieu, P. (1986). The forms of social capital. In J Richardson (Ed.). Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education. (pp. 241-258). Westport, CT: Greenwood Press.
10. Bourdieu, P. (1995). Pratik nedenler (İstanbul: Kesit Yayıncılık)(Çev. Hülya Tufan).
11. Bourdieu, P. (2010). Sermaye biçimleri. Der. MM Şahin ve AZ Ünal) Sosyal Sermaye. İstanbul: Değişim, 45, 75.
12. Bourdieu, P., and Passeron, J. C. (2015). Yeniden üretim. A. Sümer, L. Ünsaldı, ve Ö. Akkaya, Çev.) Ankara: Heretik Yayınları.
13. Böke, K. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Kaan Böke (ed.) “Örnekleme” İstanbul: Alfa Yayınları.
14. Brown, P. (1990). The ‘third wave’: Education and the ideology of parentocracy. British Journal of Sociology of Education, 11(1). 65–86. [https://doi.org/10.1080/0142569900110105](https://doi.org/10.1080/0142569900110105)
15. Byrne, B. (2010). Structural equation modeling with AMOS. Basic concepts, applications, and programming. New York: Routledge.
16. Cansız, M., Özbaylanl, B., ve Çolakoğlu, M. H. (2018). Türkiye’de kültürel sermayenin öğrenim başarısı üzerine etkisi. Journal of Economy Culture and Society, (58), 127-152.
17. Cingöz, Z., ve Gür, B. (2020). Ekonomik, sosyal ve kültürel statünün akademik başarıya etkisi Pisa 2015 ve Teog 2017 sonuçlarının karşılaştırması. İnsan ve Toplum, 10(4), 247 - 287. 10.12658/M05
18. Cirit, S. U. (2024). Sermayeler arası eşitsizlik ve eğitim: Bourdıeu sosyolojisi bağlamında yüz yüze-çevrim içi eğitimde eşitsizliğin yeniden üretilmesi. Net Kitaplık Yayıncılık.
19. Coşkun, M. K., ve Ünal, B. (2006). Kültürel sermaye, eğitim ve eşitsizliğin yeniden üretimi. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 9(1), 24-44
20. Çakmak, Ö. (2008). Eğitimin ekonomiye ve kalkınmaya etkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (11), 33-41.
21. Çelik, V., ve Ekinci, A. (2012). The effects of social capital on school success. International Journal of Social Sciences and Education, 2(1).
22. Cetin, S.K., ve Taskin, P. (2016). Parent ınvolvement in education in terms of their socioeconomic status. Eurasian Journal of Educational Research, 66(6), 105-122. [http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2016.66.6](http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2016.66.6)
23. Çiftçi, C., ve Çağlar, A. (2014). Ailelerin sosyo ekonomik özelliklerinin öğrenci başarısı üzerindeki etkisi Fakirlik kader midir?. International Journal of Human Sciences, 11(2), 155-175.
24. Dika, S. L., and Singh, K. (2002). Applications of social capital in educational literature: A critical synthesis. Review of educational research, 72(1), 31-60.
25. Eamon, M. K. (2005). Socio- demographic, school, neighbourhood, and parenting influence on academic achievement of Latino young adolescent. Journal of youth and adolescents, 34(20), 163-175.
26. Gencer, E. G., Korlu, Ö., Kesbiç, K., Akay S. S., Kotan, H., ve Arık, B.M. (2023). Eğitim izleme raporu 2023. Eğitim Reformu Girişimi. [https://www.egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2023/12/EgitimIzlemeRaporu2023.pdf](https://www.egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2023/12/EgitimIzlemeRaporu2023.pdf)
27. Güney, A. (2009). İlköğretim okulu öğrencilerinin akademik başarıları ile algılanan aile yapısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal tez Merkezi. [https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=br34YtGxsBoQCf57R9UL_w&no=IZWDnE1rMOLbCALWyfxvIA](https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=br34YtGxsBoQCf57R9UL_w&no=IZWDnE1rMOLbCALWyfxvIA)
28. Hair, J.F., Hult, G.T.M., Ringle, C.M., Sarstedt, M., Danks, N.P., and Ray, S. (2021). Mediation analysis. in: Partial least squares structural equation modeling (pls-sem) using R. classroom companion: Business. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-030-80519-7_7](https://doi.org/10.1007/978-3-030-80519-7_7)
29. Hee, P. K., and Shuhan, L. (2022). Influences of economic capital, cultural capital and social capital on Asian high school students’ academic achievement. Journal of Educational and Social Research, 12.
30. Hwami, M., and Bedeker, M. (2023). Social stratifying Kazakhistan: A Bourdieusian social reproduction analysis of higher education internationalisation. British Journal of Sociology of Education, 1-20.
31. Jin, H., Ma, X., and Jiao, S. (2022). Cultural capital and its impact on academic achievement: sustainable development of Chinese high school students. Sustainability, 14(22), 14976.
32. Karcher, M. J., Davis III, C., and Powell, B. (2002). The effects of developmental mentoring on connectedness and academic achievement. School Community Journal, 12(2), 35.
33. Kaya, V. H., ve Kaya, E. (2019). Öğrencilerin ortaokul öğrenimleri sürecinde okula, fen bilimleri öğretmenine ve dersine yönelik algıları ile fen başarısı arasındaki ilişki.
34. Naulin, S., and Jourdain, A. (2016). Pierre Bourdieu’nun kuramı ve sosyolojik kullanımları. Çev: Ö. Elitez). İstanbul: İletişim.
35. Özsöz, C. (2014). Pierre Bourdieu: Simgesel şiddet, eğitim, iktidar. Cogito, 76, 290-311.
36. Palabıyık, A. (2011). Pierre Bourdieu sosyolojisinde “habitus”,“sermaye” ve “alan” üzerine. Liberal Düşünce Dergisi, (62), 1-21.
37. Robinson, J. P., Shaver, P. R., and Wrightsman, L. S. (1991). Criteria for scale selection and evaluation. Measures of Personality and Social Psychological Attitudes, 1(3), 1-16. [https://tinyurl.com/2p85fyzs](https://tinyurl.com/2p85fyzs)
38. Sarıer, Y. (2016). Türkiye’de öğrencilerin akademik başarısını etkileyen faktörler: Bir meta-analiz çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 1-19.
39. Schreiber, J. B., Nora, A., Stage, F. K., Barlow, E., and King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. The Journal of Educational Research, 99(6), 323-338. [https://doi.org/10.3200/JOER.99.6.323-338](https://doi.org/10.3200/JOER.99.6.323-338).
40. Schweizer, K. (2010). Some guidelines concerning the modelling of traits and abilities in test construction. European Journal of Psychological Assessment, 26, 1-2. [https://doi.org/10.1027/1015-5759/a000001](https://doi.org/10.1027/1015-5759/a000001).
41. Sithole, N. (2017). Promoting A positive learning environment: School setting investigation (master degree, university of South Africa). UNISA Institutional Repository.
42. Swartz, D. (2011). Kültür ve iktidar. Elçin Gen, Çev.). İstanbul: İletişim.
43. Tezcan, M. (2005). Sosyolojik kuramlarda eğitim. Anı yayıncılık. Ankara.