Yapay Zekâ ile Üretilen Edebî Metinlerde Söz Varlığı: ChatGPT, Grok, DeepSeek Örneği

Öz

Teknolojik gelişmelerin baş döndürücü bir hızla yaşandığı bu yüzyılda tanık olunan son gelişmeler otonom sistemlerin gitgide insan unsurunun etkisini azalttığını hatta bazı alanlarda insansız teknolojilerin tamamen hâkim olduğunu göstermektedir. Buna yapay zekâ olarak adlandırılan teknolojinin eşlik etmesiyle durum başka bir boyut kazanmıştır. Bu yeni teknoloji insanın olmadığı alanlarda insana benzer tepkiler veren, fikir yürüten, problem çözme becerisine sahip, öğrenebilen bir makine olarak varlık göstermektedir. Başta bilişim teknolojileri, savunma sanayisi, güvenlik sistemleri, tercümanlık hizmetleri, sağlık, eğitim, finans, ulaşım, kamu hizmetleri gibi alanlarda pek çok hizmet yapay zekanın kontrol ettiği sistemler aracılığı ile güvenli bir şekilde ve otonom olarak yürütülmektedir. Yapay zekanın kendisine yer bulduğu alanlardan birisi de sanattır. Edebiyat, sinema, müzik, resim, grafik tasarımı gibi alanlarda yapay zekâ araçları varlıklarını hissettirmektedir. Yapay zekâ araçları bugün kitap kapakları tasarlayabilmekte, beste yapabilmekte, edebi metinleri saniyeler içerisinde oluşturabilmekte, oluşturduğu metinler üzerinde yine kendisi editörlük yapabilmektedir. Bu çalışma yapay zekâ araçlarının Türk dilinin söz varlığını kullanma becerisini ölçmeyi amaçlamaktadır. En yaygın kullanılanlardan ChatGPT, Grok ve Deep Seek örneklem olarak seçilmiştir. Yazı dili araştırması odak noktaya alınarak YZ araçlarınca üretilen 10-13 yaş arasındaki çocuklara yönelik hikâye ve şiir türlerindeki edebi metinlerin söz varlıkları incelenmiş ve analiz edilmiştir. Nicel araştırma yöntemine ait tarama ve karşılaştırma desenleri kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yapay Zekâ
• Söz Varlığı
• Çocuk Edebiyatı
• Hikâye
• Şiir

Vocabulary in Literary Texts Generated by Artificial Intelligence: ChatGPT, Grok, Deep Seek Example

Öz

In this century, where technological developments are taking place at a dizzying pace, recent developments show that autonomous systems are gradually reducing the influence of the human element and even unmanned technologies are completely dominant in some areas. The situation has gained another dimension with the technology called artificial intelligence. This new technology exists as a machine that reacts similarly to human beings in areas where there is no human being, has an idea, has problem solving skills and can learn. Many services in areas such as information technologies, defence industry, security systems, interpreting services, health, education, finance, transportation and public services are carried out safely and autonomously through systems controlled by artificial intelligence. One of the fields where artificial intelligence finds a place for itself is art. Artificial intelligence tools make their presence felt in fields such as literature, cinema, music, painting, graphic design. Artificial intelligence tools today can design book covers, compose compositions, create literary texts in seconds, and edit the texts they create. This study aims to measure the ability of artificial intelligence tools to use the vocabulary of Turkish language. ChatGPT, Grok and Deep Seek, which are the most widely used ones, were selected as samples. Focusing on written language research, the vocabulary of literary texts in the genres of stories and poems for children aged 10-13 produced by AI tools were examined and analysed. Survey and comparison designs belonging to the quantitative research method were used.

Anahtar Kelimeler

• Artificial Intelligence
• Vocabulary
• Children
• Story

Kaynakça

1. Anadolu Ajansı (2025, 26 Mart). Dünyanın en çok ziyaret edilen yapay zekâ araçları. https://www.aa.com.tr/tr/info/infografik/45256
2. Arıcı, A. F. (2016). Çocuk edebiyatı ve kültürü. Pegem Akademi.
3. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 11(1), 71-88.
4. Aydın, İ. ve Uzun, M. (2020). Çocuk kitaplarının taşıması gereken özellikler: Cemil Kavukçu’nun Bir Öykü Yazalım mı ve Masal Anlatma Oyunu adlı eserlerine eleştirel bir bakış. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (Ö7), 315-340. https://doi.org/10.29000/rumelide.808713.
5. Birer, G. C. (2016, 25 Mayıs). Bir bilgisayarın roman yazdığı gün. Bilim Genç Tübitak. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/bir-bilgisayarin-roman-yazdigi-gun
6. Ceyhan, A. N., Aslan, C., S., Özbek, Ö. Y. & Akça, M. F. (2024). Yapay zekânın edebiyatta kullanım serüveni. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (39), 283-306. https://doi.org/10.29000/rumelide.1470139
7. Çer, E. (2019). Çocuk edebiyatı yapıtlarının çocuğa göre olmasını sağlayan başat bir değişken: eğitsel özellikler. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 3(1), 1-11.
8. Dinçer, A. (2020). Özel bir gün. İ. Coşkun vd. (Ed.), Çocuklardan ev yapımı öyküler içinde (s. 338-339). MEB Yayınları.

9. Efe, A. (2014). Çocuk edebiyatında ideoloji üzerine bazı düşünceler. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, Çocuk ve İlk Gençlik Edebiyatı Özel Sayısı, (756), 472-475.
10. Günyol, A. (2025, 26 Mart). Dünyanın en popüler yapay zekâ aracı chatgpt. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/dunyanin-en-populer-yapay-zeka-araci-chatgpt/3520130
11. Gürel, Z. (2014). Şangrak Türk dünyası çocuk edebiyatına giriş. Avrasya Kütüphaneciler Birliği Yayını.
12. Güzel, K. (2024). Bir distopik bilim kurgu oyunu örneği olarak landscape with weapon’ın mühendislik etiği bağlamında incelenmesi. Turkish Studies - Language, 19(2), 617-638. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.76479
13. Karadoğan, A. (2023). A bridge between technology and creativity: Storywriting with artificial intelligence. Journal of Human and Social Sciences, 6(1), 406-423.
14. Keane, I. (2024, 18 Ocak). Prestigious literary prize awarded to novel written with help from AI. New York Post. https://nypost.com/2024/01/18/news/rie-kudan-used-ai-to-help-write-the-tokyo-tower-of-sympathy/
15. Kızıldağ, H. (2023). Yapay zekâ bir masal yaratıcısı/anlatıcısı olabilir mi?: Chatgpt masalları. Turkish Studies - Language, 18(3), 1759-1775. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.71763
16. Koç, M. (2004). Gelişim psikolojisi açısından ergenlik dönemi ve genel özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1(17), 231-238.
17. König, W. (1994). Dilbilim ve yapay zekâ. Dilbilim Araştırmaları Dergisi 5, 219-235. Öztemel, E. (2020). Yapay zekâ ve insanlığın geleceği. M. Şeker vd. (Ed.), Bilişim teknolojileri ve iletişim: birey ve toplum güvenliği içinde (s.95-112). Türkiye Bilimler Akademisi.
18. Saçan, S., Tozduman Yaralı, K., & Kavruk, S. Z. (2022). Çocukların “yapay zekâ” kavramına ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (64), 274-296. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1074024
19. Şirin, M. R. (2011). BM çocuk hakları sözleşmesi kitabı. Çocuk Vakfı Yayınları.
20. Temizyürek, F; Şahbaz, N. K. & Gürel, Z. (2016). Çocuk edebiyatı. Pegem Akademi.
21. Tozduman Yaralı, K. (2021). Dikkat, bellek ve öğrenmede medyanın etkisi. Ş. Kılıç (Ed.), Çocuk ve medya içinde (s. 66-93). Pegem Akademi.
22. Türk Dil Kurumu (t.y.). Yapay Zeka. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2025, https://sozluk.gov.tr/
23. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2025). İstatistiklerle Çocuk, 2024. 18 Nisan 2025. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2024-54197
24. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2024). Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2024, 24 Ekim 2024. http://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2024-53638.
25. World Economic Forum (WEF) (2025). The future of jobs report. https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report_2025.pdf (Erişim Tarihi 12.04.2025)