Araştırma Makalesi

Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği

Sayı: 65 29 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği

Öz

Türkiye Selçuklu Devleti’nde Sultan I. Alâü’d-dîn Keykubâd’ın vefatının ardından, ortanca oğlu İzzü’d-dîn Kılıç Arslan veliaht olarak belirlenmiş olmasına rağmen, önemli emîrlerin desteğiyle büyük oğlu Gıyâsü’d-dîn Keyhüsrev tahta geçmiştir. II. Gıyâsü’d-dîn Keyhüsrev’in saltanatını destekleyen emîrler arasında Sa‘dü’d-dîn Köpek de yer almıştır. Sultan, saltanatının yaklaşık ilk iki yılını Köpek’in tahakkümü altında geçirmiş, Köpek’in zekâsı ve hırsı karşısında etkisiz kalarak, onun devlet yönetiminde kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini fark edememiştir. Köpek, öncelikle devlet içerisinde rakipsiz kalmak amacıyla önemli emîrleri tasfiye etmiş, ardından prestij kazanmak ve güç göstermek için Sümeysat (Samsat) Kalesi’ne sefer düzenleyerek burayı ele geçirmiştir. Devletin ileri gelen emîrlerinin ortadan kaldırılması, yönetimde boşluk yaratmış ve Kösedağ Savaşı’na (1243) giden süreçte devletin zayıflamasına yol açmıştır. Sümeysat Kalesi’nin fethinden sonra nüfuzunu arttıran Köpek, sultanlığa göz dikmiş ve bu amaçla Sultan I. Gıyâsü’d-dîn Keyhüsrev’in oğlu olduğu iddiasında bulunmuş ve bu iddiası sonunu hazırlamıştır. Planının farkına varan II. Gıyâsü’d-dîn Keyhüsrev, emîrleriyle birlikte hazırladığı suikast sonucunda Köpek’i bertaraf etmiştir. Bu çalışma, Türkiye Selçuklu Devleti tarihinin en ilginç karakterlerinden biri olarak değerlendirilebilecek Sa‘dü’d-dîn Köpek’in hırsıyla iktidar elde etme çabasında yürüttüğü siyasî ve askerî faaliyetlerini incelemeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akkuş, M., & Solmaz, S. (2024). II. Gıyâseddin Keyhusrev ve Türkiye Selçuklu devlet nizamının bozulması. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 8(2), 447-468.
  2. Albayrak, S. (2019). Kösedağ Savaşı’nda Selçuklu emirleri. SSAD: Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(2), 203-213.
  3. Alican, M., & Yıldırım, T. (2014). Ortaçağ’da Sümeysat (Samsat). CHIJ: Cappadocia Journal of History and Social Sciences, (2), 52-67.
  4. Anonim Selçuknâme. (1952). Anadolu Selçukluları devleti tarihi (Cilt 3) (F. N. Uzluk, Nşr. & Çev.). y.y.
  5. Anonim Selçuknâme. (2014). Tarîh-i Âl-i Selçuk: Anonim Selçuknâme (H. İ. Gök & F. Coşguner, Çev. & Not.). Atıf Yayınları.
  6. Arık, F. Ş. (1999). Türkiye Selçuklularında siyaseten katl. Belleten, 62(236), 43-93.
  7. Ayaz, F. Y. (2012). Üstâdüddâr. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 42, ss. 393-395). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  8. Bakır, A. (2013). Ortaçağda bir Türkiye Selçuklu kenti Uluborlu. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (30), 55-66.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Biyografi, Tarihsel Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Ocak 2026

Kabul Tarihi

17 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 65

Kaynak Göster

APA
Kaymak, S. (2026). Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 65, 393-412. https://doi.org/10.35237/suitder.1867117
AMA
1.Kaymak S. Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026;(65):393-412. doi:10.35237/suitder.1867117
Chicago
Kaymak, Suat. 2026. “Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği”. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sy 65: 393-412. https://doi.org/10.35237/suitder.1867117.
EndNote
Kaymak S (01 Haziran 2026) Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 65 393–412.
IEEE
[1]S. Kaymak, “Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği”, Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sy 65, ss. 393–412, Haz. 2026, doi: 10.35237/suitder.1867117.
ISNAD
Kaymak, Suat. “Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği”. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 65 (01 Haziran 2026): 393-412. https://doi.org/10.35237/suitder.1867117.
JAMA
1.Kaymak S. Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026;:393–412.
MLA
Kaymak, Suat. “Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği”. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sy 65, Haziran 2026, ss. 393-12, doi:10.35237/suitder.1867117.
Vancouver
1.Suat Kaymak. Türkiye Selçuklu Devleti’nde Hırs, Güç ve Siyaset: Emîr Sa‘dü’d-dîn Köpek Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2026;(65):393-412. doi:10.35237/suitder.1867117