ETİK İHLALLERİ

1. Etik Kurul İzni

Anket, ölçek, görüşme, gözlem gibi veri toplama yöntemleri kullanan veya doküman, görsel, resim ve benzeri materyaller üzerinden veri elde eden araştırmalar için etik kurul izni alınması zorunludur. Sosyal bilimler alanı da dâhil olmak üzere, insan veya hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen tüm araştırmalarda etik kurul onayı alınmalı ve bu durum belge ile kanıtlanmalıdır. Etik kurul izni bulunmayan çalışmalar değerlendirme sürecine alınmadan yazara iade edilir.

2. Etik Kurul İzni Bilgilerinin Belirtilmesi

Etik kurul iznine ilişkin ayrıntılı bilgiler (etik kurul adı, tarih ve karar/sayı numarası), makalenin Yöntem bölümünde ve makalenin ilk veya son sayfasında belirtilmelidir. Olgu sunumlarında, katılımcılardan bilgilendirilmiş gönüllü onam alındığına ilişkin bilgiye yer verilmelidir.

3. Telif Hakları

Makalelerde kullanılan fikir, eser, görsel, tablo, şekil ve diğer bilimsel içeriklere ilişkin telif hakkı düzenlemelerine uyulmalıdır. Başka kaynaklardan alınan tüm materyaller için gerekli izinler alınmalı ve uygun biçimde kaynak gösterilmelidir.

4. Ham Verilerin Saklanması ve İncelenmesi

Hakem değerlendirme sürecinde, hakemler tarafından araştırmanın sonuçlarını destekleyen ham verilerin incelenmesi talep edilebilir. Yazarlar, araştırma verilerini makalenin yayımlanmasından sonra gerektiğinde doğrulama amacıyla erişilebilir olacak şekilde saklamalıdır.

5. Makale Benzerlik Oranı Politikası

Aday makaleler, akademik benzerlik tespit programları (örneğin iThenticate, Turnitin veya benzeri yazılımlar) kullanılarak oluşturulan orijinallik raporu ile birlikte gönderilmelidir. Kaynakça hariç kabul edilebilir benzerlik oranı en fazla %15 olmalıdır. Bu oranı aşan çalışmalar ön değerlendirme aşamasında yazara iade edilir. Ancak doküman analizi yöntemiyle hazırlanan veya lisansüstü tezlerden üretilen çalışmalarda, gerekçelendirilmesi koşuluyla %20’ye kadar benzerlik oranı kabul edilebilir.

6. Yazarlar İçin Etik İlkeler

6.1. Özgünlük ve Kaynak Gösterme

Yazarlar, çalışmalarının özgün olduğunu garanti etmekle yükümlüdür. Başka araştırmacıların fikirleri, ifadeleri, görselleri, grafikleri, tabloları veya diğer bilimsel katkıları kullanıldığında uygun biçimde atıf yapılmalı ve kaynak gösterilmelidir. Kaynak belirtilmeden yapılan alıntılar intihal olarak değerlendirilir.

6.2. Yazarlık Sorumluluğu

Makalenin içeriği ve bilimsel bütünlüğü ile ilgili tüm sorumluluk yazarlara aittir. Araştırmaya anlamlı katkı sağlamayan kişilerin yazar olarak eklenmesi veya katkı sağlayan kişilerin yazar listesinden çıkarılması etik ihlal olarak kabul edilir.

6.3. Verilerin ve Bulguların Güvenirliği

Yazarlar; araştırma verilerini uydurmamalı, tahrif etmemeli, değiştirmemeli veya seçici biçimde kullanmamalıdır. Veriler üzerinde oynama, veri silme, sonuçları değiştirme veya yanlış sunma gibi uygulamalar etik ihlal kapsamında değerlendirilir.

6.4. Eş Zamanlı Gönderim ve Tekrar Yayın

Bir çalışma aynı anda birden fazla dergiye gönderilemez. Daha önce yayımlanmış bir çalışma, yeniden yayımlanmak amacıyla başka bir dergiye gönderilemez.

7. Hakemler İçin Etik İlkeler

7.1. Gizlilik

Hakemler, değerlendirme sürecindeki makaleleri ve değerlendirme bilgilerini gizli tutmalıdır. Makale içeriği ve değerlendirme süreci, yetkili olmayan kişilerle paylaşılmamalıdır.

7.2. Tarafsızlık ve Zamanında Değerlendirme

Hakemler, değerlendirdikleri çalışmaları tarafsız, bilimsel ve yapıcı bir yaklaşımla incelemeli; değerlendirme raporlarını belirtilen süre içerisinde tamamlamalıdır.

7.3. Değerlendirme Kapsamı

Hakem raporları; çalışmanın özgünlüğü, konusu, kullanılan yöntemlerin uygunluğu, literatür kullanımı ve bilimsel niteliği gibi temel unsurları kapsamalıdır. Eleştiri ve öneriler açık, anlaşılır ve bilimsel gerekçelere dayalı olarak sunulmalıdır.

7.4. İntihal ve Önceki Yayın Bildirimi

Hakemler, değerlendirdikleri çalışmada olası intihal, etik ihlal veya daha önce yayımlanmış bir çalışmaya ilişkin bilgi tespit etmeleri durumunda bu durumu dergi editörüne bildirmelidir.

8. Makalenin Sonunda Yer Alması Gereken Beyanlar

8.1. Çıkar Çatışması Beyanı

Yazarlar, makalenin hazırlanması ve/veya yayımlanması sürecinde herhangi bir çıkar çatışması bulunup bulunmadığını açıkça belirtmelidir.

8.2. Mali Destek Beyanı

Yazarlar, araştırmanın gerçekleştirilmesi ve/veya makalenin hazırlanması sürecinde herhangi bir finansal destek alıp almadıklarını belirtmelidir.

8.3. Etik Kurul Kararı Beyanı

Yazarlar, araştırmaları için etik kurul izninin gerekli olup olmadığını açıkça beyan etmeli; gerekli olduğu durumlarda etik kurul bilgilerini paylaşmalıdır.

8.4. Yapay Zekâ Kullanım Beyanı

Yapay zekâ araçlarının kullanım durumunun bildirilmesi yazarların sorumluluğundadır. Yazarlar, makalenin hazırlanması, analiz edilmesi, yazılması, düzenlenmesi veya gözden geçirilmesi süreçlerinde herhangi bir yapay zekâ aracı kullanılıp kullanılmadığını beyan etmelidir. Yapay zekâ araçlarının kullanılması durumunda kullanılan araçların adı, kullanım amacı ve makaleye sağladığı katkının kapsamı açıkça belirtilmelidir. Yapay zekâ araçlarının kullanımı, makalenin doğruluğu, özgünlüğü, bilimsel bütünlüğü ve etik uygunluğu konusundaki yazar sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.