Safevi Tarikatının İlk Türkçe Kaynaklarından ‘Akā’İd-i Evliyā’-i Seb’a

XV. yüyzyılın ilk yarısında yazıldığı tahmin edilen Aka’id-i Evliya’-i Seb‘a bir Azerbaycan Türkman tasavvufi hareketi olan Zahidi-Safevi tarikatının birinci elden Şeyh Zahid-i Geylanî’nin oğlunun torunu Şeyh Mahmud Geylani tarafından mensur bir hikmet risalesidir. Müellifin kendisi dahil 7 tarikat şeyhinin inanışlarını teorik olarak ve diyalektik üslupla anlatan bu eser ilk buyruk örneklerinden biri ve Safevi külliyatı sayılan Kara Mecmua’nın temel literatüründen biridir. Bu denli önemli bir teorik eserin Türkçe yazılmış olması her iki tarikat hanedanı (Safevi-Zahidi) ve müritlerinin geçer dilinin neliği ve niteliği hakkında birinci el bilgi vermektedir. Tek nüsha olması hasebiyle zamanımıza kadar pek dikkat çekmeyen bu eser Eski Azerbaycan Türkçesi nesrinin nadide bir örneği olmakla birlikte Kızılbaş inancının geçmişi ve ideolojisi hakkında temel teorik eserlerden biri sayılmalıdır. Akaid-i Evliya’-i Seb’a Zahidiyye ve Safeviyye tarikatının itikadî tüzüğü hükmündeydi. Bu çalışmada eserin Safevilik-Kızılbaşlık çalışmaları açısından önemi, mahiyeti, muhtevası ve son dönemde neşredilen tercümeleri üzerinde durulacaktır. Ayrıca Akaid-i Evliya’-i Seb’a Farsça tercümesinin neşirde Sultan Mahmud Geylanî’nin yeni bulunan risalesi olduğu ileri sürülen “Sual ü Cevab” risalesinin varlığı ve mahiyeti tartılacaktır.