Sosyal Bilgiler Eğitiminde Afet Konularının Yeri: Lisans ve Ortaokul Öğretim Programlarının incelenmesi
Öz
Bu araştırma, afet konularının Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programındaki (2024) ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programındaki (2018) mevcut durumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma temelinde kurgulanan mevcut çalışmada, doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz tekniğinden faydalanılmıştır. Araştırmada afet konuları, sosyal bilgiler dersi öğretim programında ele alınan dört kriter içerisinde incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarında görüldüğü üzere afet konularının programlardaki dağılımlarında bir orantısızlık söz konusudur. Sosyal bilgiler dersi öğretim programının temel yaklaşımı ve özel amaçları kısmında 18 maddeden 6’sı, içerik çerçevesi kısmında 6 öğrenme alanından 3’ü, öğrenme çıktıları kısmında 71 çıktıdan 16’sı afet konularıyla doğrudan veya dolaylı olarak ilişkilendirilirken; programının uygulanmasına ilişkin esaslar kısmında ise 12 maddeden hiçbiri afet konularıyla doğrudan veya dolaylı olarak ilişkilendirilememiştir. Okullarda sosyal bilgiler derslerinde afet konularının daha çok doğrudan ilişkili içerik çerçevesi ve öğrenme çıktılarında ele alındığı düşünüldüğünde bu temsilin daha da sınırlı olduğunu söylemek mümkündür. Araştırmanın sonuçlarından hareketle, sosyal bilgiler dersi öğretim programında afet konularına vurgu yapan içerik çerçevesi, öğrenme çıktısı ve programın uygulanmasına ilişkin esaslarla ilgili madde sayısı ve lisans düzeyinde ders sayısının artırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Sosyal bilgiler dersi öğretim programı, Sosyal bilgiler öğretmenliği lisans programı, Afet, Doküman incelemesi
Etik Beyan
Bu araştırma yazılı belge ve eserler üzerinde gerçekleştirildiğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir.
Kaynakça
- Adiyoso, W., & Kanegae, H. (2012). The effect of different disaster education programs on Tsunami preparedness among schoolchildren in Aceh. Indonesia. Disaster Mitigation of Cultural Heritage and Historic Cities, 6, 165-172.
- Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) (2020). Afet yönetimi kapsamında 2019 yılına bakış ve doğa kaynaklı olay istatistikleri, https://www.afad.gov.tr/afet-istatistikleri sayfasından erişilmiştir.
- Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) (2021a). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü,https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu sayfasından erişilmiştir.
- Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) (2021b). 2021 yılı kurumsal mali durum ve beklentiler raporu, https://www.afad.gov.tr/afet-istatistikleri sayfasından erişilmiştir.
- Aksoy, B. (2013). Depremi yaşamış olan 9. sınıf öğrencilerinin "deprem" kavramına yönelik algılarının nitel açıdan incelenmesi. Journal of World of Turks, 5(1), 247- 265.
- Aksoy, B., & Sözen, E. (2014). Lise öğrencilerinin coğrafya dersindeki deprem eğitimine ilişkin görüşlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Düzce ili örneği). Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 279-297.
- Aktel, M. (2010). 5902 sayılı yasa ile Türkiye’de afet yönetiminde oluşan değişim. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27, 169-180.
- Avcı, K. (2019). Afet eğitimi ve afet eğitiminde kullanılan teknolojilere ilişkin afet eğiticisi, öğretmen ve öğrenci görüşleri (Bursa Afet Eğitim ve Simülasyon Merkezi örneği). Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Aydın, F. (2010). İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin deprem kavramını algılamaları fenomenografik bir analiz. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 5(3), 801-817.
- Buluş-Kırıkkaya, E., Oğuz-Ünver, A., & Çakın, O. (2011). İlköğretim fen ve teknoloji programında yer alan afet eğitimi konularına ilişkin öğretmen görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 5(1), 24-42.