An Analysis of Islamic Motifs in Moldo Kılıch’s Poem Zar Zaman

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 1, 84 - 100, 30.06.2025

Tailakbek Akylbek Uulu , Mürsel Ethem

https://izlik.org/JA43BT35MR

Öz

The important role of poets in the spread of Islam among the Kyrgyz Turkic society is a great factor, especially in making religious teachings understandable among the people. Poets not only produced literary works but also played an important role in bringing Islam to the society and adopting religious values. In this process, it is seen that poets were an intermediary in transferring religious teachings to the public and spreading Islam. Moldo Kilich, one of the poets who made a significant contribution to the Kyrgyz written literature and the spread of Islam among the Kyrgyz Turkic society in the late nineteenth and early twentieth centuries, was one of the important figures who blended Islam with both traditional Kyrgyz culture and the deep power of his poetry and conveyed it to the society. Reflecting his knowledge and thoughts on Islam in his poems, Moldo Kılıch managed to raise public awareness by using religious motifs and references to the Qur’an. In this respect, he left his mark not only as a literary figure but also as a thinker and community leader. What makes him different in Kyrgyz literature is his skillful use of Islamic motifs in his poetry. The poet, who has knowledge of the Qur’an, hadith, jurisprudence, mysticism and literature, reflects this versatility in his poetry. The harmony, sound, knowledge and compatibility in his poems reveal the poet’s talent in this field. This study focuses on the religious motifs and Qur’anic references in the poetry of a poet who converted to Islam. In this context, his poem “Zar Zaman”, which is a more comprehensive work about the principles, commandments and prohibitions of the Qur’an, is included. This work, as one of the important examples of Kyrgyz literature, draws attention in terms of conveying the basic principles of Islam in poetic language. The poet’s teachings emphasizing individual and social responsibilities in his work, the use of language and style that reinforces religious values reflects his deep knowledge in this field and his commitment to Islam.

Anahtar Kelimeler

Tafsir , Qur’an , Moldo Kılıch , Kyrgyz Poet , Zar Zaman.

Moldo Kılıç'ın “Zar Zaman” Şiirinde İslamî Motifler Üzerine Bir İnceleme

https://izlik.org/JA43BT35MR

Öz

İslam’ın Kırgız Türk toplumu arasında yayılmasında şairlerin oynadığı önemli rol, özellikle dini öğretilerin halk arasında anlaşılır kılınmasında büyük bir etkendir. Şairler, sadece edebi eserler üretmekle kalmamış, aynı zamanda İslam’ın topluma kazandırılması ve dini değerlerin benimsetilmesinde görevler üstlenmişlerdir. Bu süreçte, şairlerin dini öğretileri halka aktarma ve İslam’ı yayma konusunda bir aracı oldukları görülmektedir. XIX. yüzyılın sonu ⅩⅩ. yüzyılın başlarında Kırgız yazılı edebiyatına ve İslam dininin Kırgız Türk toplumunun arasında yayılmasında büyük katkı sağlayan şairlerden birisi olan Moldo Kılıç (1866-1917) bu dönemde, İslam’ı hem geleneksel Kırgız kültürüyle hem de şairliğinin derinlikli gücüyle harmanlayarak topluma aktaran başlıca figürlerden biri olmuştur. Şiirlerinde İslam’a dair birikimlerini ve düşüncelerini yansıtan Moldo Kılıç, dini motifleri ve Kur’an referanslarını kullanarak halkı bilinçlendirmeyi başarmıştır. O bu yönüyle, sadece bir edebiyatçı değil, aynı zamanda bir düşünür ve toplum lideri olarak da iz bırakmıştır. Onu Kırgız edebiyatındaki farklı kılan yönü, İslam dinine ait motifleri şiirlerinde ustaca kullanmasıdır. Kur’an, hadis, fıkıh, tasavvuf ve edebiyat konusunda derin bilgisi olan şair, bu çok yönlülüğünü şiirine yansıtır. Şiirlerinde ahenk, ses, bilgi ve uyumluluk, şairin bu konudaki yeteneğini ortaya koyar. Bu çalışma İslam’a tâbi olan bir şairin şiirindeki dini motiflerini ve Kur’an referanslarını konu edinmiştir. Bu çerçevede Kur’an’ın ilkeleriyle, emir ve yasakları hakkında daha kapsamlı eseri olan “Zar Zaman” şiirine yer verilmiştir. Bu eseri, Kırgız edebiyatının önemli örneklerinden biri olarak, İslam’ın temel ilkelerinin şiirsel bir dille aktarılması açısından dikkat çeker. Şairin, eserinde bireysel ve toplumsal sorumlulukları vurgulayan öğretileri, dini değerleri pekiştiren bir dil ve üslup kullanımı, onun bu alandaki derin bilgisinin ve İslam’a olan bağlılığının bir yansımasıdır.

Anahtar Kelimeler

Tefsir , Kur’an , Moldo Kılıç , Kırgız Şair , Zar Zaman.

Kaynakça

• Abdıldayev, Melis Kurmanaalı Uulu. Muras: Kalıgul, Arstanbek, Moldo Kılıç, Aldaş Moldo, Cenicok, Toktogul Cana Başkalar. Frunze: Kırgızstan Yayınları, 1990.
• Asanaliev, Keneşbek. Akındar Çıgarmaçılıgının Tarıhının Oçerkteri. Frunze: İlim Yayınları, 1988.
• Asanaliev, Keneşbek. Kırgız Adabiyatı. Bişkek: İnsanat Yayınları, 4. Basım, 2013.
• Azızılla Uulu, Imanbek. Kirgiz Şi̇i̇ri̇nde Di̇nî ve Tasavvufî Unsurlar. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.