Doğu ve Batı Siyasetnameleri Çerçevesinde Machiavelli’nin Hükümdar’ı ile İbnü’t Tıktaka’nın El Fahri’sinin Karşılaştırmalı Analizi

Although Eastern and Western political thought has been shaped within different historical and cultural frameworks, it contains intersecting points on key issues such as power, leadership, and ethics. The research stems from the fact that, while Machiavelli occupies a central position in Western political theory, Ibn al-Tiqtaqa’s political philosophy has received only limited scholarly attention. Adopting a qualitative research approach, the study employs a comparative historical-political analysis method. The works are examined systematically around key focal points such as leadership, the use of power, integrity, counsel, generosity, cruelty, and fidelity to promises. The findings reveal that both thinkers lived during periods of political crisis and adhered to a ruler-centered political approach. However, while Ibn al-Tiqtaqa’s perspective emphasizes ethical values, Machiavelli’s political thought is framed in a more utilitarian and power-oriented manner. Ultimately, the study enhances the visibility of Ibn al-Tiqtaqa’s ideas and offers an independent framework for the conceptual comparison of Eastern and Western political thought.

Doğu ve Batı siyaset düşüncesi, farklı tarihsel ve kültürel çerçevede biçimlenmiş olmasına rağmen, iktidar, liderlik ve etik gibi ana konularda kesişen noktalar içermektedir. İbnü’t Tıktaka’nın El-Fahri isimli eseri ile Machiavelli’nin Hükümdar adlı eserleri kıyaslanarak, Doğu ve Batı siyaset kuramlarının farklılık ve benzerliklerinin ortaya konması hedeflenmektedir. Bu çerçevede araştırma Machiavelli’nin Batı düşüncesindeki merkez konumu ile karşılaştırıldığında, İbnü’t Tıktaka’nın literatürde sınırlı bir şekilde incelenmiş olmasından hareketle düzenlenmiştir. Nitel çalışma metodu ile hazırlanan çalışmada tarihsel-politik karşılaştırma metodu kullanılmıştır. Eserler liderlik yaklaşımı, güç kullanımı, dürüstlük, danışmanlık, cömertlik, zalimlik ve ahde vefa gibi odak noktaları çevresinde sistematik bir şekilde ele alınmıştır. Edinilen bulgular, her iki düşünürün de siyasal kriz dönemlerinde yaşamlarını sürdürdükleri ve hükümdar merkezli bir politik yaklaşıma sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda İbnü’t Tıktaka’nın anlayışı etik değerleri ön plana koyarken, Machiavelli’nin siyaseti ise daha faydacı ve güç merkezli bir bağlamda ele aldığı görülmektedir. Netice itibariyle çalışma İbnü’t Tıktaka’nın fikirlerinin görünürlüğünü artırmakta ve Doğu–Batı siyaset fikrinin kavramsal çerçevede kıyaslanmasına dönük özgür bir bağlam oluşturmaktadır.