Molla Halil al-Sincawi and the Sources of His Work Taʿlīqāt ʿalā Sharḥ al-Suyūṭī ʿalā Alfiyyat Ibn Mālik

Yıl 2026, Sayı: 2 , 22 - 31 , 01.04.2026

Recep Çiftçi , Ahmet Gemi

https://izlik.org/JA62SS37TY

Öz

This study aims to examine the life and scholarly personality of Molla Halil al-Sincawi (d. 1985), a scholar who lived in Iraq in the twentieth century and possessed profound knowledge in the Islamic sciences. In addition, the sources he used in his work Taʿlīqāt ʿalā Sharḥ al-Suyūṭī ʿalā Alfiyyat Ibn Mālik are identified and evaluated. Molla Halil’s work is in the nature of taʿlīqāt (annotative notes) written on Jalāl al-Dīn al-Suyūṭī’s (d. 911/1505) Bahjat al-Mardiyya. Suyuti’s work has preserved its importance and reputation in scholarly circles since the time it was written and has continued to be taught in madrasas as one of the fundamental texts of Arabic grammar. Molla Halil wrote his Taʿlīqāt up to the topic of nawāsikh. In this work, the author benefited from a wide and rich range of sources. In some of his citations, he mentions the author’s name, while in others he directly refers to the title of the work. However, a careful examination of the work shows that in certain sections the author benefited from different sources without explicitly citing them. Therefore, it can be understood that Molla Halil’s Taʿlīqāt does not consist only of the sources explicitly mentioned, but also includes other sources that were used indirectly.

Anahtar Kelimeler

Source , Molla Halîl , Arabic Grammar (Nahw) , Sincav , Taʿlīqāt.

Molla Halîl es-Sincâvî ve Ta‘lîkât ‘alâ Şerhi’s-Suyûtî‘ alâ Elfiyyeti İbn Mâlik Adlı Eserin Kaynakları

https://izlik.org/JA62SS37TY

Öz

Bu çalışma, 20. yüzyılda Irak’ta yaşamış ve İslâmî ilimlerde derin bir birikime sahip olan âlim Molla Halîl es-Sincâvî’nin (ö. 1985) hayatı ve ilmî kişiliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca onun Ta‘lîkât ‘alâ Şerhi’s-Suyûtî ‘alâ Elfiyyeti İbn Mâlik adlı eserinde yararlandığı kaynaklar tespit edilerek değerlendirilmiştir. Molla Halîl’in söz konusu eseri, Celâluddîn es-Suyûtî’nin (ö. 911/1505) Behcetu’l-Merdiyye adlı eserine yazılmış bir ta‘lîk mahiyetindedir. Suyûtî’nin bu eseri, telif edildiği tarihten itibaren ilmî çevrelerdeki önemini ve şöhretini korumuş; medreselerde temel Arap dili grameri metinlerinden biri olarak okutulmaya devam etmiştir. Molla Halîl, Ta‘lîkât adlı eserini nevâsih konusuna kadar kaleme almıştır. Müellif bu eserinde oldukça geniş ve zengin bir kaynak yelpazesinden yararlanmıştır. Kaynaklara başvururken bazı yerlerde müellif adını, bazı yerlerde ise doğrudan eser adını zikretme yoluna gitmiştir. Bununla birlikte eserin dikkatli bir incelemesi, müellifin kimi bölümlerde farklı kaynaklardan faydalanmış olmasına rağmen bu kaynaklara açık bir şekilde atıfta bulunmadığını göstermektedir. Dolayısıyla Molla Halîl’in Ta‘lîkât adlı eserinin, yalnızca açıkça zikredilen kaynaklara değil, dolaylı olarak başka kaynaklara da başvurduğu anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynak , Molla Halîl , Nahiv , Sincâv , Ta‘lîkât.

Kaynakça

• ‘Akîl, Bahâüddîn. (2015). Şerhu İbn ‘Akil ‘alâ Elfiyyeti İbn Mâlik, Müessetu’r-Risâle: Dımaşk/Suriye.
• Bahrıkî, T. (2015). Hayatu’l-Emcâd mine’l-‘Ulemâi’l-Ekrâd. Dâru İbn Hâzm: Beyrut/Lübnan.
• Benli, M. (1999). “İbn Akil”. DİA, TDV Yayınları: İstanbul/Türkiye.
• Bennânî, A.R. (ty). Hâşiyetu’l-Bennânî ‘alâ Şerhi’l-Mahallî ‘alâ Cem‘i’l-Cevâmi‘ Dâru’l-Fikr.
• Çakar, H. (2024). Celâlüddîn Abdurrâhman b. Bekr es-Süyûtî’nin Şerh Metodu-el-Behcetü’l-Merdiyye Özelinde-. (“Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi”, Marmara Üniversitesi SBE: İstanbul/Türkiye).
• Ebû Tâlib, M. (1945). Hâşiyetu Ebî Tâlib. Matbaatu’l-Emîr: Kum.
• Hudarî, M. (ty). Hâşiyetu’l-Hudarî. thk. Turkî Ferhân el-Mustafa, Mektebetu Raşîdiyye: Pakistan.
• Kılıç, F. (2014). Abdülhakîm Siyâlkutî ve “Hâşiyetü Siyâlkutî ‘alâ Hâşiyeti Abdi’l-Ğafûr ‘ale’l-Fevâidi’z-Ziyâiyye”. (“Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi”, Atatürk Üniversitesi SBE: Erzurum/Türkiye).
• Sabbân, M. (1997). Hâşiyetu’s-Sabbân ‘alâ Şerhi’l-Üşmûnî li Elfiyyeti İbn Mâlik. Dâru’l-Kitâbi’l-İlmî: Beyrut/Lübnan.
• Sincâvî, Halîl. (2022). Tîrvânîne Ciyâkânî Şafi‘î û Hanefî li Fikha İslamîda. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, Halîl. (2021). el-Kitfu’n-Nazîf bi Şarhi’t-Tasrîf ‘alâ Tekmileti’t-Tasrîf. Thk. Molla Tâhir el-Bahrıkî ve Ebûbekr b. Molla Tâhir el-Bâhrıkî, Hâşimî: İstanbul/Türkiye.
• Sincâvî, Halîl. (2020). Hâşiyetun ‘alâ Mebhasi’l-Fi‘l min Hadâiki’d-Dakâik fî Şerhi Risâleti ‘Alâmeti’l-Hakâik. Hâşimî: İstanbul/Türkiye.
• Sincâvî, Halîl. (2022). Mevâidu’l-Fevâid. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Meâsiru’l-Ebrâr ve’l-Ahyâr ve Mekâlâtuhum. Dârâ Prîntîg, Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). el-Hutebu’l-Minberiyetu ve’l-Mevâ‘izu’l-Muhtâriye. Dârâ Prîntîg, Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Muntaka’l-Ahâdîs. Dârâ Prîntîg, Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). el-Hikemu’l-Halîliye. Dârâ Prîntîg, Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Meâsiru’l-Ebrâr ve’l-Ahyâr ve Mekâlâtuhum. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). el-Hutebu’l-Minberiyetu ve’l-Mevâ‘izu’l-Muhtâriye. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Muntaka’l-Ahâdîs. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). el-Hikemu’l-Halîliye. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Dîn u Dünya Bo Gele Veryâ. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Âyîne-i İslam Eveye (Muhtasaru’z-Zevâcir li’l-Şeyh İbni Haceri’l-Heytemî). Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Mevlûdnâme u Hîcretnâme-i Kürdî. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Sincâvî, H. (2022). Kâkile ‘Akîde Kürdî ve Pevîste Hac. Dârâ Prîntîg: Erbil/Irak.
• Şuvân, İ. (2010). Lekdaneve û Sağkırdnevey Beşek le Divâne Muhlis. Spirez: Duhok/Irak.
• Tüccar, Z. (2008). “Sabbân”, DİA, TDV Yayınları: İstanbul/Türkiye.
• Üşmûnî, Nûreddîn (1955). Şerhu’l-Üşmûnî ‘alâ Elfiyyeti İbn Mâlik. Dâru’l-Kitâbi’l-‘Arabî: Beyrut/Lübnan.
• Zavalsız, H. (2012). “Üşmûnî”, DİA, TDV Yayınları: İstanbul/Türkiye.
• Ziriklî, H. (2002). el-A‘lâm, Dâru’l-‘İlm li’l-Melâyîn: Beyrut/Lübnan.