Molla Halîl es-Sincâvî ve Ta‘lîkât ‘alâ Şerhi’s-Suyûtî‘ alâ Elfiyyeti İbn Mâlik Adlı Eserin Kaynakları

This study aims to examine the life and scholarly personality of Molla Halil al-Sincawi (d. 1985), a scholar who lived in Iraq in the twentieth century and possessed profound knowledge in the Islamic sciences. In addition, the sources he used in his work Taʿlīqāt ʿalā Sharḥ al-Suyūṭī ʿalā Alfiyyat Ibn Mālik are identified and evaluated. Molla Halil’s work is in the nature of taʿlīqāt (annotative notes) written on Jalāl al-Dīn al-Suyūṭī’s (d. 911/1505) Bahjat al-Mardiyya. Suyuti’s work has preserved its importance and reputation in scholarly circles since the time it was written and has continued to be taught in madrasas as one of the fundamental texts of Arabic grammar. Molla Halil wrote his Taʿlīqāt up to the topic of nawāsikh. In this work, the author benefited from a wide and rich range of sources. In some of his citations, he mentions the author’s name, while in others he directly refers to the title of the work. However, a careful examination of the work shows that in certain sections the author benefited from different sources without explicitly citing them. Therefore, it can be understood that Molla Halil’s Taʿlīqāt does not consist only of the sources explicitly mentioned, but also includes other sources that were used indirectly.

Bu çalışma, 20. yüzyılda Irak’ta yaşamış ve İslâmî ilimlerde derin bir birikime sahip olan âlim Molla Halîl es-Sincâvî’nin (ö. 1985) hayatı ve ilmî kişiliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca onun Ta‘lîkât ‘alâ Şerhi’s-Suyûtî ‘alâ Elfiyyeti İbn Mâlik adlı eserinde yararlandığı kaynaklar tespit edilerek değerlendirilmiştir. Molla Halîl’in söz konusu eseri, Celâluddîn es-Suyûtî’nin (ö. 911/1505) Behcetu’l-Merdiyye adlı eserine yazılmış bir ta‘lîk mahiyetindedir. Suyûtî’nin bu eseri, telif edildiği tarihten itibaren ilmî çevrelerdeki önemini ve şöhretini korumuş; medreselerde temel Arap dili grameri metinlerinden biri olarak okutulmaya devam etmiştir. Molla Halîl, Ta‘lîkât adlı eserini nevâsih konusuna kadar kaleme almıştır. Müellif bu eserinde oldukça geniş ve zengin bir kaynak yelpazesinden yararlanmıştır. Kaynaklara başvururken bazı yerlerde müellif adını, bazı yerlerde ise doğrudan eser adını zikretme yoluna gitmiştir. Bununla birlikte eserin dikkatli bir incelemesi, müellifin kimi bölümlerde farklı kaynaklardan faydalanmış olmasına rağmen bu kaynaklara açık bir şekilde atıfta bulunmadığını göstermektedir. Dolayısıyla Molla Halîl’in Ta‘lîkât adlı eserinin, yalnızca açıkça zikredilen kaynaklara değil, dolaylı olarak başka kaynaklara da başvurduğu anlaşılmaktadır.