Öteki ile Yüzleşmek: Erving Goffman’ın Damga Teorisi Bağlamında “Gassal” Dizisinin Sosyolojik Bir Analizi

Öz

Bu makale, Erving Goffman’ın damga teorisi çerçevesinde, TRT Tabii platformunda yayımlanan Gassal dizisini sosyolojik bir perspektifle analiz etmektedir. Çalışma, ölümle doğrudan ilişkili bir meslek olan gassallığın modern toplumda nasıl damgalandığını ve bu damgalanma sürecinin bireyin toplumsal konumunu, sosyal ilişkilerini ve öznel deneyimlerini nasıl şekillendirdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Modern toplumda ölümün giderek görünmezleştirilmesi ve ölümle ilişkili mesleklerin sembolik olarak itibarsızlaştırılması eğilimi, dizinin başkarakteri Baki ile kadın gassal Nihan’ın deneyimleri üzerinden ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışma, damgalanmış bir mesleki kimliğin bireyin gündelik yaşam pratikleri, sosyal etkileşimleri ve kimlik inşa süreçleri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitel içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilen araştırma, mesleki damgalanmanın psiko-sosyal yansımalarını yalnızlık, sosyal izolasyon ve toplumsal dışlanma bağlamında değerlendirmektedir. Bununla birlikte, damgalı bireylerin benzer deneyimlere sahip kişilerle kurdukları dayanışma ilişkileri ve bu ilişkilerin kimlik oluşumundaki rolü de analiz kapsamına dâhil edilmektedir. Bu çalışma, ölüm sosyolojisi ile damga teorisini medya temsilleri üzerinden bir araya getirerek, modern toplumda ölümle ilişkili mesleklerin toplumsal anlamını ve bu meslekleri icra eden bireylerin deneyimlerini çok boyutlu bir perspektiften ele almak suretiyle literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Sosyolojisi
• Ölüm Sosyolojisi
• Damga Teorisi
• Mesleki Damgalama
• Gassal Dizisi

Confronting the Other: A Sociological Analysis of the “Gassal” Series Through the Lens of Erving Goffman’s Stigma Theory

Öz

This article analyzes the TV series “Gassal”, broadcast on the TRT Tabii platform, from a sociological perspective within the framework of Erving Goffman’s theory of stigma. The study aims to examine how a profession directly associated with death—namely, corpse washing—is stigmatized in modern society and how this process of stigmatization shapes individuals’ social positions, social relationships, and subjective experiences. The tendency in modern societies to render death increasingly invisible and to symbolically devalue occupations associated with death is explored through the experiences of the series’ main character, Baki, and the female corpse washer, Nihan. In this context, the study seeks to reveal how a stigmatized occupational identity affects individuals’ everyday practices, social interactions, and processes of identity construction. Conducted through a qualitative content analysis, the research evaluates the psychosocial consequences of occupational stigma in terms of loneliness, social isolation, and social exclusion. In addition, the study examines the forms of solidarity developed among stigmatized individuals who share similar experiences, as well as the role of these relationships in the formation of identity. By bringing together the sociology of death and stigma theory through the analysis of media representations, this study aims to contribute to the literature by offering a multidimensional perspective on the social meaning of death-related professions in modern society and the lived experiences of individuals who perform these occupations.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Religion
• Sociology of Death
• Stigma Theory
• Occupational Stigmatization
• Gassal Series

Kaynakça

1. Ariès, P. (1976). Western attitudes toward Death: From the Middle Ages  to the Present. Marion Boyars Publishers Ltd.
2. Baran, I. (2025). Damga ve sürekli yabancılık: Almanya Türk toplumu örneği. Eskiyeni, (56), Article 56. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1601323
3. Bauman, Z. (2018). Ölümlülük, ölümsüzlük ve diğer hayat stratejileri (N. Demirdöven, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
4. Bayraktar, M. M. (2025). Popüler kültür ve din eğitimi: Gassal dizisinin değerler eğitimi açısından analizi. İçinde E. vd. Fatiş (Ed.), 6. Uluslararası Boğaziçi Bilimsel Araştırmalar Kongresi (ss. 885-889). International Science and Art Research Center.
5. Doğan, Z. N. (2025, Şubat 15). The Imam’dan Gassal’e bir var olma hikâyesi. Günce Sinema. https://guncesinema.com/the-imamdan-gassale-bir-var-olma-hikayesi/
6. Elias, N. (1985). The loneliness of the dying. The Continuum International Publishing Group Inc.
7. Erbuğ, E. (2021). Ölüm sosyolojisi: Geleneksel ve modern toplumda ölümün toplumsal anlamları. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, (8), Article 8. https://doi.org/10.48131/jscs.1005591
8. Goffman, E. (2014). Damga örselenmiş kimliğin idare edilişi üzerine notlar. Heretik.

9. Göle, N. (2003). The voluntary adoption of Islamic stigma symbols. Social Research, 70(3), 809-828.
10. Hatzenbuehler, M. L. (2016). Structural stigma: Research evidence and implications for psychological science. American Psychologist, 71(8), 742-751. https://doi.org/10.1037/amp0000068
11. Kan, M. (2025). Travmatik olayların bireysel ve toplumsal belleğe etkisi: “Gassal” dizisi perspektifi. İnteraktif Bilim: Disiplinlerarası Araştırma ve İncelemeler Dergisi, 5, 612-650. https://doi.org/10.61749/JIRAS-16.612-650
12. Kaplan, F. (2025). Bir gündelik hayat sosyolojisi analizi: “Gassal” dizi filmi örneği. Erciyes Akademi, 39(2), Article 2. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1639470
13. Kellehear, A. (2007). A social history of dying. Cambridge University Press.
14. Link, B. G., & Phelan, J. (2014). Stigma power. Social Science & Medicine, Structural Stigma and Population Health, 103, 24-32. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2013.07.035
15. Özdemir, F. Z. (2025). Ölümün yalnızlaşması: Felsefe, toplum ve “Gassal”. Kriter Dergi. https://kriterdergi.com/dosya-toplum/olumun-yalnizlasmasi-felsefe-toplum-ve-gassal
16. Özmen, S., & Erdem, R. (2018). Damgalamanın kavramsal çerçevesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), Article 1.
17. Palabıyık, A. (2024, Aralık 30). İyi ölebilmenin toplumsal fragmanı: Gassal. türkiyearaştırmaları.org. https://www.turkiyearastirmalari.org/2024/12/30/yayinlar/analiz/iyi-olebilmenin-toplumsal-fragmani-gassal/
18. Sağır, A. (2014). Ölüm sosyolojisi. Pheonix Yayınevi.
19. Slattery, M. (2014). Sosyolojide temel fikirler (Ü. Tatlıcan & G. Demiriz, Ed.). Sentez Yayıncılık.
20. Walter, T. (1994). The revival of death. Routledge.
21. Yıldırım, R. (2025). Ölüm eğitimi perspektifinden “Gassal” dizisi: ölümün ve yas sürecinin popüler kültürde temsili. Trabzon İlahiyat Dergisi, 12(1), Article 1. https://doi.org/10.33718/tid.1648371