Toplumsal Cinsiyetin Gölgesinde: “Karanlık Gece” ve “Kurak Günler” Filmlerinde Hegemonik ve Kırılgan Erkeklikler Arasındaki Çatışma Üzerinden Eril Tahakküm ve Şiddetin İnşası

Öz

Bu çalışma, iki Türk filmi olan Karanlık Gece ve Kurak Günler üzerinden hegemonik ve kırılgan erkeklik örüntülerinin nasıl inşa edildiğini ve temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Tematik analiz yoluyla, eril hegemonyanın nasıl sembolik ve fiziksel şiddete dönüştüğü ve kırılgan erkeklik biçimlerinin nasıl cezalandırıldığı ortaya konulmaktadır. Her iki film farklı sinemasal anlatılara sahip olmakla birlikte, erkek egemenliğini meşrulaştıran ve yeniden üreten ortak bir evreni paylaşmaktadır. Karanlık Gece fiziksel şiddete odaklanırken, Kurak Günler kurumsal yapılar aracılığıyla sembolik şiddeti betimlemektedir. Bulgular, sembolik ve fiziksel şiddetin, gündelik pratikler içerisinde eril hegemonyanın sürdürülmesi ve yeniden üretilmesinde temel araçlar olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Sinemasal temsillere odaklanan bu analiz, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin Türk sinemasına yansıyan görünümlerini görünür kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türk Sineması
• Toplumsal Cinsiyet Temsili
• Hegemonik Erkeklik
• Kırılgan Erkeklik
• Sembolik Şiddet

In the Shadow of Gender: The Construction of Masculine Domination and Violence Through the Conflict Between Hegemonic and Fragile Masculinities in the Films “Black Night” and “Burning Days”

Öz

This study aims to examine how patterns of hegemonic and fragile masculinity are constructed and represented in two Turkish films, Black Night and Burning Days. Through thematic analysis, it reveals how masculine hegemony transforms into symbolic and physical violence and how fragile masculinities are punished. Although both films have different cinematic narratives, they share a common universe in legitimizing and reproducing male domination. While Black Night focuses on physical violence, Burning Days depicts symbolic violence through institutional structures. The findings demonstrate that symbolic and physical violence function as main instruments in maintaining and reproducing masculine hegemony in everyday practices. By focusing on cinematic representations, this analysis makes visible the manifestations of gender inequality as reflected in Turkish cinema.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Cinema
• Gender Representation
• Hegemonic Masculinity
• Fragile masculinity
• Symbolic Violence

Kaynakça

1. Akça, E. B., & Tönel, E. (2011). Erkek (lik) çalışmalarına teorik bir çerçeve: feminist çalışmalardan hegemonik erkekliğe. In İ. Erdoğan (Ed.), Medyada hegemonik erkek (lik) ve temsil (pp. 11–39). Kalkedon.
2. Aydoğan, D. (2020). Hegemonik erkeklik krizi ve yeni Türk sineması’nda erkeklik halleri. Erciyes İletişim Dergisi, 7(1), 1–24. https://doi.org/https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.543218
3. Bainbridge, C., & Yates, C. (2005). Cinematic symptoms of masculinity in transition: Memory, history and mythology in contemporary film. Psychoanalysis, Culture & Society, 10(3), 299–318.
4. Başar, I. (2024). “Ahlat Ağacı” film incelemesi: Baba Figürü ve kırılgan erkeklik. Ege Sosyal Bilimler Dergisi, 5, 81–101.
5. Becerikli, R., & Kalaman, S. (2019). Acı Aşk filminin “erkeklik krizi” bağlamında incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (31), 512–536. https://doi.org/https://doi.org/10.31123/akil.529913
6. Birer, B. (2013). Sinemada erkeklik krizi: Her Şey Çok Güzel Olacak ve “ocuk (Su) erkekliğe dönüş.” Kadın Araştırmaları Dergisi, (13).
7. Bourdieu, P. (2001). Masculine domination. Stanford University Press.
8. Bozok, M. (2009). Feminizmin erkekler cephesindeki yankısı: Erkekler ve erkeklik üzerine eleştirel incelemeler. Cogito, 58, 269–284.

9. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
10. Butler, J. (1990). Gender trouble feminism and the subversion of identity. In Gender trouble (Number 1). Routledge.
11. Chambers, C. (2005). Masculine domination, radical feminism and change. Feminist Theory, 6(3), 325–346. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/1464700105057367
12. Connell, R. (1987). Gender and power: Society, the person and sexual politics. Polity Press.
13. Connell, R. (1995). Masculinities. Polity Press.
14. Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). Hegemonic masculinity: Rethinking the concept. Gender & Society, 19(6), 829–859. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/0891243205278639
15. Cuklanz, L., & Erol, A. (2021). New feminist studies in audiovisual industries. The shifting image of hegemonic masculinity in contemporary television series. International Journal of Communication, 15, 18.
16. Demetriou, D. Z. (2001). Connell’s concept of hegemonic masculinity: A critique. Theory and Society, 30(3), 337–361.
17. Demez, G. (2005). Değişen erkek imgesi: Kabadayıdan sanal delikanlıya. Babil Yayınları.
18. Diken, B., & Laustsen, C. B. (2005). The culture of exception: Sociology facing the camp. Routledge.
19. Gürbüz, Ö. N. E. (2016). Korkuyorum Anne’de hegemonik erkekliğin yapı sökümü. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 3(2), 125–142.
20. Hanke, R. (1992). Redesigning men: Hegemonic masculinity in transition. In S. Craig (Ed.), Men, masculinity, and the media (pp. 185–198). Sage.
21. Hearn, J. (1996). Is masculinity dead? A critical account of the concepts of masculinity and masculinities. In M. Mac an Ghaill (Ed.), Understanding masculinities: Social relations and cultural arenas (pp. 202–217). Open University Press.
22. Hearn, J., & Pringle, K. (2006). European perspectives on men and masculinities. Palgrave Macmillan.
23. İri, M. (2016). Baba yok, oğlan yasta: Türk sinemasında erkeklik performansları (2011-2015). Derin yayınları.
24. Jeffords, S. (1994). Hard bodies: Hollywood masculinity in the Reagan era. Rutgers University Press.
25. Kabadayı, L. (2016). İyi adam-kötü Adam: Son dönem Türk sinemasında erkek karakter ve stereotipleşme. In Kuruoğlu (Ed.), Erkek kimliğinin değişemeyen halleri (pp. 167–185). Nobel.
26. Kaplan, F. N. (2003). Toplumsal konumu ve bu konumunun değişimiyle Türk sinemasında kadın. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2(4), 149–173.
27. Kara, O. (2021). Hegemonik erkeklik iktidarının her yerdeliği: Kelebekler ve Bizi Hatırla. Moment Dergi, 8(1), 188–204.
28. Karadaş, N. (2020). Türk sinemasında feodal aile yapısı içerisinde erkek kimliğinin inşası. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 1255–1270.
29. Kaufman, M. (1999). The seven P’s of men’s violence. Toronto, Canada. https://www.michaelkaufman.com/wp-content/uploads/2009/01/kaufman-7-ps-of-mens-violence.pdf
30. Kimmel, M. S. (1996). Manhood in America: A cultural history. Free Press.
31. Kimmel, M. S. (2008). Guyland: The perilous world where boys become men. Harper Collins.
32. Koçer, Z., & Ulucan, E. (2021). Gemide filminde ataerki ve krizdeki erkeklik anlatıları. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 14(33), 203–218.
33. McLeod, J. (2005). Feminists re-reading Bourdieu: Old debates and new questions about gender habitus and gender change. Theory and Research in Education, 3(1), 11–30. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/1477878505049
34. Oakley, A. (2018). The sociology of housework. Policy Press.
35. Oktan, A. (2008). Türk sinemasında hegemonik erkeklikten erkeklik krizine: Yazı-tura ve erkeklik bunalımının sınırları. Selçuk İletişim, 5(2), 152–166.
36. Onur, H., & Koyuncu, B. (2004). Hegemonik erkekliğin görünmeyen yüzü: Sosyalizasyon sürecinde erkeklik oluşumları ve krizleri üzerine düşünceler. Toplum ve Bilim, 101, 31–49.
37. Özküralpli, İ. (2021). Biraz da “Erkeklerden” konuşalım mı? Hegemonik erkeklik kavramının Feminist bir eleştirisi. Moment Dergi, 8(2), 368–387. https://doi.org/https://doi.org/10.17572/mj2021.2.368387
38. Real, T. (1998). I don’t want to talk about it: Overcoming the secret legacy of male depression. Simon and Schuster.
39. Ricciardelli, R., Clow, K. A., & White, P. (2010). Investigating hegemonic masculinity: Portrayals of masculinity in men’s lifestyle magazines. Sex Roles, 63(1), 64–78.
40. Ryan, M., & Kellner, D. (1988). Camera politica: The politics and ideology of contemporary Hollywood film. Indiana University Press.
41. Sancar, S. (2009). Erkeklik: İmkansız iktidar: Ailede, piyasada ve sokakta erkekler. Metis.
42. Schinkel, W. (2003). Pierre Bourdieu’s political turn? Theory, Culture & Society, 20(6), 69–93. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/02632764032060
43. Sever, H., & Açıkalın, N. (2025). Ataerkil hayaletin farklı kadınlık temsilleri üzerindeki sirayeti: Ana Yurdu film analizi. Journal of Applied And Theoretical Social Sciences, 7(1), 1–16.
44. Smelik, A. (1998). And the mirror cracked: feminist cinema and film theory. Palgrave Macmillan.
45. Ulusay, N. (2004). Günümüz Türk sinemasında ‘Erkek Filmleri’nin yükselişi ve erkeklik krizi. Toplum ve Bilim, 101, 144–161.
46. Uluyağcı, C. (2001). Sinemada erkek imgesi: farklı sinemalarda aynı bakış. Kurgu Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Uluslararası Hakemli İletişim Dergisi, 18(18), 29–39.
47. Vandello, J. A., & Bosson, J. K. (2013). Hard won and easily lost: A review and synthesis of theory and research on precarious manhood. Psychology of Men & Masculinity, 14(2), 101–113.
48. Winter, T. (2003). Crisis of masculinity. In American masculinities: A historical encyclopedia. Sage.
49. Yılmaz, E., & Zinderen, İ. E. (2023). Türk sinemasında erkekliğin dönüşümü ve erkeklik krizine ilişkin bir analiz. Etkileşim, (11), 144–174. https://doi.org/https://doi.org/10.17572/mj2021.2.368387
50. Yüksel, E. (2013). Bir savaş anlatısı Olarak Nefes: Vatan Sağolsun ve hegemonik erkekliğin krizi. Fe Dergi, 5(1), 14–31.
51. Yüksel, E. (2019). Babalar ve oğullar: 2000’ler Türkiye sinemasında erkeklik krizi. Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 4(2), 41–67.