Digital Mourning Processes and Collective Memory Construction: The Kartalkaya Fire Tragedy

Öz

This study examines the early-stage digital mourning practices and the construction of collective memory on X (formerly Twitter) following the Kartalkaya fire tragedy of January 21, 2025. The research focuses on the seven-day period immediately following the disaster, capturing the critical window where digital grieving, emotional expression, and demands for justice are most intense. Utilizing MAXQDA qualitative analysis software, the study employs purposive sampling to analyze user-generated content and establish a thematic coding scheme. This scheme encompasses emotional manifestations (anger, condolence, shock), digital rituals (hashtag usage), and the dominant frames shaping collective memory, such as negligence, institutional responsibility, and the quest for justice. The findings reveal that digital platforms function as vital conduits that accelerate social mourning, transforming individual grief into a robust public narrative. The analysis demonstrates that users perceive the disaster through the lens of systemic negligence and institutional failure rather than isolated individual errors. Consequently, digital mourning on X serves not only as a commemorative act but as a deliberate effort to construct a critical "counter-memory" against recurring institutional irresponsibility. This study concludes that digital mourning facilitates a participatory and democratic public sphere that integrates demands for social change, thereby fundamentally diverging from traditional, passive mourning practices.

Anahtar Kelimeler

• Communication Studies
• Kartalkaya Fire
• Digital Mourning
• Collective Memory
• Thematic Analyses
• MAXQDA

Dijital Yas Süreçleri ve Kolektif Hafıza İnşası: Kartalkaya Yangın Faciası

Öz

Bu çalışma, 21 Ocak 2025’te meydana gelen ve toplumsal hafızada derin izler bırakan Kartalkaya yangın faciasının ardından X (eski adıyla Twitter) platformunda paylaşılan erken dönem dijital yas pratiklerini ve bu süreçte inşa edilen kolektif hafızayı kullanıcı yorumları üzerinden incelemektedir. Araştırmanın kapsamı, facianın meydana geldiği 21 Ocak tarihini takip eden yedi gün içinde yayımlanan ve ilgili etiketler (#) aracılığıyla toplanan tweetlerle sınırlandırılmıştır. Bu zaman kısıtlaması, dijital yasın en yoğun yaşandığı, duygusal ifadeler ve adalet taleplerini içereceği öngörülen kritik dönemi temsil etmek üzere seçilmiştir. Çalışma, dijital ortamın acı olaylar karşısında bir anma, tepki ve kolektif hafıza oluşturma alanı olarak nasıl işlev gördüğüne odaklanmaktadır. Araştırma sürecinde elde edilen veriler MAXQDA nitel veri analizi yazılımı kullanılarak, amaçlı örnekleme ile toplanan metinler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Oluşturulan kodlama şeması, öfke, taziye, şok gibi duygusal ifadeleri, hashtag kullanımı gibi dijital ritüelleri ve ihmal, adalet arayışı ile kurumsal sorumluluk gibi kolektif hafızayı şekillendiren ana çerçeveleri kapsamaktadır. Bu bağlamda araştırma, dijital platformların toplumsal acılar karşısında birer direniş ve anma mekânı olarak nasıl inşa edildiğini kuramsal bir çerçevede tartışmaktadır. Elde edilen bulgular, dijital platformların toplumsal yas süreçlerini hızlandırarak bireysel kederin kamusal bir anlatıya dönüşmesine olanak tanıyan hayati bir mecra haline geldiğini göstermektedir. Analizler sonucunda, kullanıcıların facianın nedenlerini bireysel hataların ötesinde, kurumsal bir sorumluluk ve sistematik bir ihmal olarak değerlendirdikleri, dolayısıyla dijital yasın ölenleri anma amacının yanı sıra tekrar eden sorumsuzluklara karşı eleştirel bir “karşı-hafıza” inşa etme çabası olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, dijital yasın, toplumsal değişim taleplerini içeren katılımcı ve demokratik bir kamusal alan yarattığını, bu yönüyle geleneksel yas pratiklerinden ayrıştığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İletişim Çalışmaları
• Kartalkaya yangını
• Dijital yas
• Kolektif Hafıza
• Tematik Analiz
• MAXQDA

Kaynakça

1. Adriaansen, R. J. ve Smit, R. (2025). Collective memory and social media. Current Opinion in Psychology, 65, 1-6. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2025.102077
2. Akinyemi, C. ve Hassett, A. (2023). He’s still there: How Facebook facilitates continuing bonds with the deceased. Journal of Death and Dying, 88(2), 620-637. https://doi.org/10.1177/00302228211048672
3. Ariés, P. (1974). Western attitudes toward death from the Middle Ages to the Present. Johns Hopkins University Press.
4. Arnold, M., Gibbs, M., Kohn, T., Meese, J. ve Nansen, B. (2018). Death and digital media. Routledge.
5. Assmann, J. (2001). Kültürel bellek (A. Tekin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
6. Assmann, J. ve Czaplicka J. (1995). Collective memory and cultural identity. New German Critique, 65, 125-133. https://doi.org/10.2307/488538
7. Bowlby, J. (1979). The making and breaking of affectional bonds. Tavistock Publication
8. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://10.1191/1478088706qp063oa

9. Braun, V. ve Clarke, V. (2012). Thematic analysis. H. Cooper, P. M. Camic, D. L. Long, A. T. Panter, D. Rindskopf ve K. J. Sher (Ed.), APA handbook of research methods in psychology, Vol. 2: Research designs: Quantitative, qualitative, neuropsychological, and biological içinde (ss. 57-71). American Psychological Association.
10. Brubaker, J. R, Hayes, G. R. ve Dourish, P. (2013). Beyond the grave: Facebook as a sit efor the expansion of death and mourning. The Information Society, 29, 152-163, https://doi.org/10.1080/01972243.2013.777300
11. Burcu, E. ve Akalın, E. (2008). Ölüm olgusu üzerine sosyolojik tartışmalar. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), 8, 29-54.
12. Carroll, B. ve Landry, K. (2010). Logging on and letting out: Using online social networks to grieve and to mourn. Bulletin of Science, Technology & Society, 30(5), 341-349. https://doi.org/10.1177/0270467610380006
13. Castells, M. (2013), Ağ toplumunun yükselişi/enformasyon çağı: Ekonomi, toplum ve kültür. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
14. Christensen, D. R. ve Gotved, S. (2015), Online memorial culture: An introduction. New Review of Hypermedia and Multimedia, 21, 1-9. https://doi.org/10.1080/13614568.2015.988455
15. Cottle, S. (2006). Mediatized ritual: Beyond manufacturing consent. Media, Culture & Society, 28(3), 411-432. https://doi.org/10.1177/0163443706062910
16. Davoudi, N. (2023). An Uncharted Liminality, the transformative impact of social media on Mourning in the digital age. The iJournal, 9(1), 14-34. https://doi.org/10.33137/ijournal.v9i1.42233
17. Deuze, M. (2007). Media work. Polity.
18. Dijk, V. (2007). Mediates memories in the digital age. Standford University Press.
19. Erll, A. (2022). The hidden power of implicit collective memory. Memory, Mind & Media, 1, e14, 1-17. https://doi.org/10.1017/mem.2022.7
20. Gibson, M. (2015). YouTube and bereavement vlogging: Emotional exchange between strangers. Journal of Sociology, 52(4), 631-645. https://doi.org/10.1177/1440783315573613
21. Giddens, A. (1991). Modernity and self identity: Self and society in the modern age. Stanford.
22. Halbwachs, M. (2017). Kolektif hafiza (B. Barış, Çev.). Heretik Yayınları.
23. Hoskins, A. (2011). Media, memory, metaphor: Remembering and the connective turn. Parallax, 17(4), 19-31. https://doi.org/10.1080/13534645.2011.605573
24. Kına, S.A. (2021). Bellek, yas ve yeni media: Be right back. S.A. Kına ve E. Aşılıoğlu (Ed.), Black mirror: Aynadan yansıyanlar içinde (ss. 135-154)). Nika Yayınevi.
25. Klass, D., Silverman P. R. ve Nickman, S. L. (1996). Continuing bonds: New understandings of grief. Taylor & Francis.
26. Kübler-Ross, E. (1969). On death and dying. Macmillan Press.
27. Özdoğan, M. A. (2025). Sanal bir mezarlık ve yas mekânı olarak Facebook. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 48, 41-63. https://doi.org/10.17829/turcom.1613466
28. Rajan, B. ve Sarkar, S. (2018). Analysing grief on Twitter: A study of digital expressions on Om Puri’s death, funes. Journal of Narratives and Social Sciences, 2. https://doi.org/10.6093/2532-6732/5722
29. Riaz, F. ve Mustafa, A. (2025), Digital mourning and the evolution of grief: A review of social media’s role in shaping contemporary bereavement practices. Sch J Arts Hummanit Soc Sci, 13(7), 179-186. https://doi.org/10.36347/sjahss.2025.v13i07.008
30. Walter, T. (1996). A new model of grief: Bereavement and biography. Mortality, 1(1), 7–25. https://doi.org/10.1080/713685822
31. Walter, T. (1999). On bereavement: The culture of grief. Open University Press.
32. Walter, T. (2014). The revival of death: Two decades on-by. End of Life Studies. http://endoflifestudies.academicblogs.co.uk/the-revival-of-death-two-decades-on-by-tony-walter/
33. Walter, T. (2015). New mourners, old mourners: Online memorial culture as a chapter in the history of mourning. New Review of Hypermedia and Multimedia, 21(1-2), 10-24. https://dx.doi.org/10.1080/13614568.2014.983555
34. Walter, T., Hourizi, R., Moncur, W. ve Pitsillides, S. (2011). Does the Internet change how we die and mourn? Overview and analysis. Omega: Journal of Death and Dying, 64(4), 275-302. https://doi.org/10.2190/OM.64.4.A