Araştırma Makalesi

DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI

Cilt: 6 Sayı: 1 9 Kasım 2026
PDF İndir
EN TR

DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI

Öz

Bu çalışmada, yüksek enflasyon, artan döviz kuru oynaklığı ve maliyet yönlü baskıların belirginleştiği Türkiye ekonomisinde 2013:08–2025:11 dönemine ait aylık veriler kullanılarak döviz kuru ve ithalat fiyatı geçişkenliğinin tüketici fiyatları üzerindeki etkileri, simetrik ve asimetrik dinamikler çerçevesinde incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda kısa ve uzun dönem ilişkiler ARDL ve NARDL modelleri yardımıyla analiz edilmiştir. Bulgular, döviz kuru, ithalat fiyatları ve tüketici fiyat endeksi arasında güçlü bir uzun dönem eşbütünleşme ilişkisinin varlığını göstermektedir. Simetrik model sonuçlarına göre döviz kuru ve ithalat fiyatlarındaki artışlar tüketici fiyatlarını kısa ve uzun dönemde pozitif yönde etkilemektedir. Asimetrik bulgular ise geçişkenliğin doğrusal bir yapı sergilemediğini ortaya koymaktadır. Uzun dönemde ithalat maliyetlerindeki artışların tüketici fiyatları üzerindeki kalıcı etkilerine karşın, maliyet düşüşleri daha sınırlı bir etkiye sahiptir. Ulusal paranın hem değer kayıpları hem de değer kazanımları tüketici fiyatlarını etkilemekle birlikte, değer kazancının etkisi daha belirgin biçimde gerçekleşmektedir. Bu durumun uzun dönemde beklenti oluşumu ve fiyatlama davranışlarındaki asimetrik uyarlanma süreçlerinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Öte yandan, kısa dönem bulguları, ithalat maliyetlerindeki artışların ve ulusal paranın değer kaybının, maliyet azalışları ve ulusal paranın değer kazanımlarına kıyasla tüketici fiyatlarına daha hızlı ve güçlü biçimde yansıdığını göstermektedir. Ayrıca fiyat oluşum süreçlerinde geçmiş enflasyon belirleyici rol bir rol oynamaktadır. Çalışmadan elde edile genel bulgular, fiyat istikrarının sağlanmasında kur oynaklığının azaltılması ve enflasyon beklentilerinin etkin biçimde yönetilmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Kaynakça

  1. Akbas, Y. E., Radulescu, M., Şit, A. ve Belascu, L. (2026). Asymmetric and non-linear pass-through effect of exchange rate on inflation: Evidence from the Fragile Five countries. Journal of Policy Modeling, 48, Article 107033. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2026.02.007
  2. Akkoç, U. ve Yücel, E. M. (2017). Türkiye’de döviz kuru geçişkenliğinin asimetrik davranışı. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(ICMEB17 Özel Sayısı), 903-911.
  3. Aron, J., Macdonald, R. ve Muellbauer, J. (2014). Exchange rate pass-through in developing and emerging markets: A survey of conceptual, methodological and policy issues, and selected empirical findings. Journal of Development Studies, 50(1), 101-143.
  4. Bai, J. ve Perron, P. (1998). Estimating and testing linear models with multiple structural changes. Econometrica, 66(1), 47-78.
  5. Bhat, J. A. ve Bhat, S. A. (2022). On the dynamics of exchange rate pass-through: asymmetric evidence from India. International Journal of Emerging Markets, 17(8), 2110-2133.
  6. Brun-Aguerre, R., Fuertes, A. M. ve Greenwood-Nimmo, M. (2017). Heads I win, tails you lose: Asymmetry in exchange rate pass-through into import prices. Journal of the Royal Statistical Society: Series A (Statistics in Society), 180(2), 587-612.
  7. Campa, J. M. ve Goldberg, L. S. (2005). Exchange rate pass-through into import prices. Review of Economics and Statistics, 87(4), 679–690.
  8. Ca’ Zorzi, M., Hahn, E. ve Sánchez, M. (2007). Exchange rate pass-through in emerging markets. ECB Working Paper, No. 739.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Enflasyon

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

19 Haziran 2026

Kabul Tarihi

5 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Biçer, B., Tanrıöver, B., & Yamak, R. (2026). DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-22. https://doi.org/10.66316/tauubf.1974973
AMA
1.Biçer B, Tanrıöver B, Yamak R. DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI. TAÜUBF. 2026;6(1):1-22. doi:10.66316/tauubf.1974973
Chicago
Biçer, Burhan, Banu Tanrıöver, ve Rahmi Yamak. 2026. “DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI”. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi 6 (1): 1-22. https://doi.org/10.66316/tauubf.1974973.
EndNote
Biçer B, Tanrıöver B, Yamak R (01 Kasım 2026) DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi 6 1 1–22.
IEEE
[1]B. Biçer, B. Tanrıöver, ve R. Yamak, “DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI”, TAÜUBF, c. 6, sy 1, ss. 1–22, Kas. 2026, doi: 10.66316/tauubf.1974973.
ISNAD
Biçer, Burhan - Tanrıöver, Banu - Yamak, Rahmi. “DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI”. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi 6/1 (01 Kasım 2026): 1-22. https://doi.org/10.66316/tauubf.1974973.
JAMA
1.Biçer B, Tanrıöver B, Yamak R. DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI. TAÜUBF. 2026;6:1–22.
MLA
Biçer, Burhan, vd. “DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI”. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 1, Kasım 2026, ss. 1-22, doi:10.66316/tauubf.1974973.
Vancouver
1.Burhan Biçer, Banu Tanrıöver, Rahmi Yamak. DÖVİZ KURU VE İTHALAT FİYATLARININ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SİMETRİK VE ASİMETRİK ARDL YAKLAŞIMI. TAÜUBF. 01 Kasım 2026;6(1):1-22. doi:10.66316/tauubf.1974973