Araştırma Makalesi

İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi

Cilt: 11 Sayı: 1 25 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi

Öz

Bu çalışmada, İstanbul ilinin yapım yılları farklı iki otoyolu olan, E80 Tem Otoyolu ve Kuzey Marmara Otoyolu’nun farklı bölgelerinden alınan 36 adet toprak numunesinin inorganik element konsantrasyonlarının belirlenmesi, ayrıca kirlilik faktörü (CF) ve jeo-birikim (Igeo) indeksi hesaplamaları yapılarak, çevre toksikolojisi ve halk sağlığı çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Indüktif Eşleşmiş Plazma-Kütle Spektrometresi sistemi kullanılarak 24 inorganik element aranmış ve iki otoyol arasında Li, Mg, K, Ca, Cr, Ni, As, Sr ve Ba elementleri için anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). E80 otoyolunda Zn, Cd ve Pb konsantrasyonlarının kabul edilebilir sınırın üzerinde bulunduğu, CF değerinin otoyola en yakın mesafelerde Zn elementi için orta ve çok yüksek düzeyde olduğu, Igeo indeksine göre ise numunelerin Mn ve Zn için Sınıf II (Kirlenmemiş-orta derecede kirlenmiş) kategorisinde olduğu belirlenmiştir. Böylelikle trafik yükünün ve kent hayatının yoğun olduğu İstanbul’da kaçınılmaz olan çevre kirliliğinin etkin bir belirteci olan yol kenarı toprak kirliliği, ekosistemin uğrayacağı zarar hakkında önemli veri sağlamıştır. Yirmi dört elementin eş zamanlı analizinin yapıldığı ilk araştırma niteliği taşıyan bu çalışma, otoyolun trafik yüküne ve kullanım yılına göre ağır metal yükünün de arttığını ve bu yükün otoyola 10 metre mesafeye kadar yüksek bulunduğunu göstermiştir. Trafik yoğunluğunun yüksek olduğu kentlerde ayrıca halk sağlığı ve çevre toksikolojisi yönünden toprak numunelerinin incelenmesinin önemini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

FYL-2018-30917

Teşekkür

Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından, FYL-2018-30917 numaralı proje ile desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. Abrahams PW, 2002. Soils: their implications to human health. Science of the Total Environment. 291(1-3): 1-32.
  2. Adimalla N, 2020. Heavy metals contamination in urban surface soils of Medak province, India, and its risk assessment and spatial distribution. Environmental Geochemistry and Health. 42(1): 59-75.
  3. Al-Khashman OA, 2004. Heavy metal distribution in dust, street dust and soils from the work place in Karak Industrial Estate, Jordan. Atmospheric environment. 38(39): 6803-6812.
  4. Baltas H, Sirin M, Gökbayrak E, Ozcelik AE, 2020. A case study on pollution and a human health risk assessment of heavy metals in agricultural soils around Sinop province, Turkey. Chemosphere. 241: 125015.
  5. Barbieri MJJGG, 2016. The importance of enrichment factor (EF) and geoaccumulation index (Igeo) to evaluate the soil contamination. J Geol Geophys. 5(1): 1-4.
  6. Chabukdhara M, Nema AK, 2012. Assessment of heavy metal contamination in Hindon River sediments: a chemometric and geochemical approach. Chemosphere, 87(8), 945-953.
  7. Coşkun M, Steinnes E, Frontasyeva MV, Sjobakk T E, Demkina S, 2006. Heavy metal pollution of surface soil in the Thrace region, Turkey. Environmental monitoring and assessment. 119: 545-556.
  8. Çağlarırmak N, Hepçimen AZ, 2010. Ağır Metal Toprak Kirliliğinin Gıda Zinciri ve İnsan Sağlığına Etkisi. Akademik Gıda. 8(2): 31-35.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

30 Mart 2023

Kabul Tarihi

20 Mayıs 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bodur, B., Kılıç, M. D., Yayla, M., & Mercan, S. (2023). İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 11(1), 1-13. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1273865
AMA
1.Bodur B, Kılıç MD, Yayla M, Mercan S. İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi. tbbbd. 2023;11(1):1-13. doi:10.33409/tbbbd.1273865
Chicago
Bodur, Bünyamin, Mihriban Dilan Kılıç, Murat Yayla, ve Selda Mercan. 2023. “İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 11 (1): 1-13. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1273865.
EndNote
Bodur B, Kılıç MD, Yayla M, Mercan S (01 Haziran 2023) İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 11 1 1–13.
IEEE
[1]B. Bodur, M. D. Kılıç, M. Yayla, ve S. Mercan, “İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi”, tbbbd, c. 11, sy 1, ss. 1–13, Haz. 2023, doi: 10.33409/tbbbd.1273865.
ISNAD
Bodur, Bünyamin - Kılıç, Mihriban Dilan - Yayla, Murat - Mercan, Selda. “İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 11/1 (01 Haziran 2023): 1-13. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1273865.
JAMA
1.Bodur B, Kılıç MD, Yayla M, Mercan S. İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi. tbbbd. 2023;11:1–13.
MLA
Bodur, Bünyamin, vd. “İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, c. 11, sy 1, Haziran 2023, ss. 1-13, doi:10.33409/tbbbd.1273865.
Vancouver
1.Bünyamin Bodur, Mihriban Dilan Kılıç, Murat Yayla, Selda Mercan. İstanbul’daki otoyol kenarı toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının ve jeo-birikim indeksinin değerlendirmesi. tbbbd. 01 Haziran 2023;11(1):1-13. doi:10.33409/tbbbd.1273865

Cited By