TR
EN
Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi
Öz
Bu çalışmada, mikroplastiklerin (MP) marul bitkisi (Lactuca sativa L.) ve toprak özellikleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada, polipropilen (PP), polietilen (PE) ve polyester (PES) MP’leri farklı oranlarda (%0, %0.5, %1, %2) toprağa uygulanmıştır. Yapılan sera denemesi sonuçlarına göre, marul bitkilerinin yaş ağırlıkları kontrole (46.0 g) kıyasla %1 PP ve %2 PE uygulamalarında sırasıyla 53.4 ve 52.7g bulunmuştur. Kuru ağırlık üzerinde ise MP uygulamalarının etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. %2 PE ve %0.5 PES uygulamaları ile toprak mikrobiyal biyokütle karbonu sırasıyla 58.7 mg C kg-1 ve 52.3 mg C kg-1 olarak bulunmuş ve bu artışlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). XRF analizleri sonucunda, MP’lerin toprak üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak için, %2 PE, %2 PP ve %2 PES ilaveleri ile yapılan “toprak+MP” deneylerinde yanma kaybı (LOI) değerleri incelenmiştir. Sonuçta, kontrol grubunda %6.58 olan LOI değerinin %2 PE ile %9.85, %2 PP ile %8.65 ve %2 PES ile %7.85 olduğu görülmüştür. Bu artışlar, MP’lerin topraklarda uçucu organik madde kaybını artırdığını ve toprağın kimyasında değişimlere yol açtığını göstermektedir. Mikroplastiklerin bitki fizyolojisi üzerindeki etkilerini değerlendirmek için, yaprak nispi nem içeriği (NNİ) ve yaprak su tutma kapasitesi (YSTK) gibi parametreler incelenmiştir. %0.5 PES uygulaması ile NNİ %90.5 olarak ölçülmüş ve bu değer kontrole göre önemli bir artış göstermiştir (p< 0.05). Ancak, YSTK ve bitki membran permeabilitesi (BMP) üzerindeki etkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Fenolojik gözlemler PES uygulamasında, sulamadan sonra PES’in toprak yüzeyine çıktığı ve marul yaprağının alt yüzeyine yapıştığını göstermiştir. Bu durum MP’lerin bitkisel ürünlerle gıda zincirine katıldığını; insanlar ve hayvanlar tarafından tüketilebileceğini göstermektedir.
Sonuç olarak, MP’ lerin tarımsal ekosistemler üzerindeki potansiyel etkilerini daha iyi anlamak için farklı dozlarda ve farklı MP türleri ile daha detaylı araştırmalar yapılmalıdır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, MP kirliliğinin tarımsal ekosistemler üzerindeki potansiyel etkilerini ve bu etkilerin azaltılması için alınması gereken önlemleri ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akça MO, Sözüdoğru Ok S, 2021. Toprak Ekosistemi Üzerine Mikroplastiklerin Etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 9(2): 79-91.
- Akça MO, Ok SS, 2022. Visual detection of microplastics derived from plastic mulch in soil. Ziraat Mühendisliği, (375):67-74.
- Akca MO, Gündoğdu S, Akca H, Delialioğlu RA, Aksit C, Turgay OC, Harada N, 2024. An evaluation on microplastic accumulations in Turkish soils under different land uses. Sci. Total Environ. 911:168609.
- Anderson JPE, Domsch KH, 1978. A physiological method for the quantitative measurement of microbial biomass in soils, Soil Biol. Biochem. 10(3):215-221.
- Babujia LC, Hungria M, Franchini JC, Brookes PC, 2010. Microbial biomass and activity at various soil depths in a Brazilian oxisol after two decades of no-tillage and conventional tillage, Soil Biol. Biochem. 42(12):2174-2181. https://doi.org/10.1016/j.soilbio.2010.08.013.
- Boot B, Russell CW, Green DS, 2019. Effects of microplastics in soil ecosystems: above and below ground. Environ. Sci. Technol. 53(19):11496-11506.
- Bouyoucos GJ, 1951. A recalibration of hydrometer method for making mechanical analysis of soils. Agronomy Journal, 43(8):434-438.
- Bremner JM, 1965. Total nitrogen. In: Methods of soil analysis Part 2. Chemical and microbiological properties. Black, C.A. (ed.), Amer. Soc. Of Agron. Inc. Pub. Agron.Series. No: 9, Madison, Wisconsin, USA, pp. 1149-1178.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bitki Besleme ve Toprak Verimliliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
16 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
1 Ağustos 2024
Kabul Tarihi
11 Eylül 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 12 Sayı: 2
APA
Sözüdoğru Ok, S., Akça, H., Taşkın, M. B., Deniz, K., & Akça, M. O. (2024). Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 12(2), 159-171. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1526281
AMA
1.Sözüdoğru Ok S, Akça H, Taşkın MB, Deniz K, Akça MO. Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi. tbbbd. 2024;12(2):159-171. doi:10.33409/tbbbd.1526281
Chicago
Sözüdoğru Ok, Sonay, Hanife Akça, Mehmet Burak Taşkın, Kıymet Deniz, ve Muhittin Onur Akça. 2024. “Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 12 (2): 159-71. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1526281.
EndNote
Sözüdoğru Ok S, Akça H, Taşkın MB, Deniz K, Akça MO (01 Aralık 2024) Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 12 2 159–171.
IEEE
[1]S. Sözüdoğru Ok, H. Akça, M. B. Taşkın, K. Deniz, ve M. O. Akça, “Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi”, tbbbd, c. 12, sy 2, ss. 159–171, Ara. 2024, doi: 10.33409/tbbbd.1526281.
ISNAD
Sözüdoğru Ok, Sonay - Akça, Hanife - Taşkın, Mehmet Burak - Deniz, Kıymet - Akça, Muhittin Onur. “Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 12/2 (01 Aralık 2024): 159-171. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1526281.
JAMA
1.Sözüdoğru Ok S, Akça H, Taşkın MB, Deniz K, Akça MO. Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi. tbbbd. 2024;12:159–171.
MLA
Sözüdoğru Ok, Sonay, vd. “Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, c. 12, sy 2, Aralık 2024, ss. 159-71, doi:10.33409/tbbbd.1526281.
Vancouver
1.Sonay Sözüdoğru Ok, Hanife Akça, Mehmet Burak Taşkın, Kıymet Deniz, Muhittin Onur Akça. Mikroplastiklerin marul bitkisinin (Lactuca Sativa l.) fizyolojik karakteristikleri ile toprak özellikleri üzerine etkisi. tbbbd. 01 Aralık 2024;12(2):159-71. doi:10.33409/tbbbd.1526281