Araştırma Makalesi

Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi

Cilt: 13 Sayı: 1 15 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi

Öz

Günümüzde artan dünya nüfusunun gıda gereksiniminin karşılanmasında tavukçuluk endüstrisi ön plana çıkmaktadır. Tavukçuluk üretimi neticesinde ortaya çıkan tavuk dışkısı önemli bir organik madde kaynağıdır, fakat doğru değerlendirilmediğinde çevre kirliliği riski yaratabilmektedir. Bu sebeple tavuk dışkısının kompostlama ve piroliz gibi uygun işlemlerden geçirilerek topraklara uygulanması gerekmektedir. Tavuk dışkısının bertaraf yöntemlerinden birisi de elektrik üretimi amacıyla yakılmasıdır ve süreç sonunda besin elementlerince zengin kül ortaya çıkmaktadır. Tavuk dışkısı külünün (TDK) yüksek pH ve zengin oksit formlu element içerikleri nedeniyle besin elementi yarayışlılığı sınırlıdır. Yapılan çalışmada biyokütle elektrik santrali atığı olan TDK, H2SO4 ve H3PO4 ile muamele edilmiş (ATDK) ve elde edilen materyalin etkinliği marul bitkisinde sera koşullarında TSP gübresi ile karşılaştırmalı olarak test edilmiştir. Çalışma konuları; 1- kontrol, 2- TDK, 3- ATDK ve 4- TSP şeklindedir ve tüm materyal uygulamaları 100 mg kg-1 P olacak şekilde yapılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde; ATDK uygulamalarının kontrolle karşılaştırıldığında kuru ağırlık ve P konsantrasyonlarını önemli düzeyde artırdığı, Fe, Zn, Cu ve Mn konsantrasyonlarını ise önemli düzeyde azalttığı belirlenmiştir. Diğer taraftan incelenen tüm besin elementi alım miktarlarının ATDK ve TSP uygulamalarıyla kontrole göre önemli düzeyde arttığı saptanmıştır. Tarımsal üretim sonucunda ortaya çıkan bu şekildeki atıkların gübreye dönüştürülmesiyle tarımsal üretimde verimliliğin artabileceği, çevre kirliliği riskinin ve kimyasal gübrelerde dışa bağımlılığımızın azalabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışmanın analizlerinin yapılmasında emeği geçen değerli arkadaşlarım Dr. Öğr. Üyesi Hanife AKÇA ve Seval MUNGAN ile gerekli düzeltmelerin yapılmasında desteğini gördüğüm kıymetli Hocam Prof. Dr. Aydın GÜNEŞ’e teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Bouyoucos GJ, 1951. A realibration of hydrometer for making mechanical analysis of soil. Agronomy Journal 43, 434-438.
  2. Bremner JM, 1965. Total Nitrogen Methods of Soil analysis. Part 2. Chemical and Microbiological Properties’. In: Black CA (ed), Black. Amer. Soc. of Agron. Inc. Pub. Agronomy Series. No: 9, Madison, Wisconsin, U.S.A. 1149-1178.
  3. Düzgüneş O, 1963. Bilimsel Araştırmalarda İstatistik Prensipleri ve Metotları. E.Ü. Matbaası, İzmir.
  4. Fahimi A, Bilo F, Assi A, Dalipi R, Federici S, Guedes A, Valentim B, Olgun H, Ye G, Bialecka B, Fiameni L, Borgese L, Cathelineau M, Boiron MC, Predeanu G, Bontempi E, 2020. Poultry litter ash characterisation and recovery. Waste Manag. 111:10–21.
  5. Fiameni L, Fahimi A, Marchesi C, Sorrentino GP, Zanoletti A, Moreira K, Valentim B, Predeanu G, Depero LE, Bontempi E, 2021. Phosphorous and silica recover from Rice Husk Poultry Litter Ash: a sustainability analysis using a zero-Waste Approach. Materials 14:6297. https://doi.org/10.33 90/ma 14216297.
  6. Frazão JJ, de Melo Benites V, Pierobon VM, Ribeiro JVS, Lavres J, 2021. A poultry litter-derived organomineral phosphate fertilizer has higher agronomic effectiveness than conventional phosphate fertilizer applied to field-grown maize and soybean. Sustainability. 13(21):11635.
  7. Gezgin S, 2018. Türkiye topraklarının organik madde durumu, organik madde kaynaklarımız ve kullanımı. Organomineral Gübre Çalıştayı, 29:12-16.
  8. Gunes A, Inal A, Kadioglu YK, 2009. Determination of mineral element concentrations in wheat, sunflower, chickpea and lentil cultivars in response to P fertilization by polarized energy dispersive X‐ray fluorescence. X-Ray Spectrometry. 38:451–462.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bitki Besleme ve Toprak Verimliliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

18 Mart 2025

Kabul Tarihi

23 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Taşkın, M. B. (2025). Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 13(1), 13-20. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1660810
AMA
1.Taşkın MB. Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi. tbbbd. 2025;13(1):13-20. doi:10.33409/tbbbd.1660810
Chicago
Taşkın, Mehmet Burak. 2025. “Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 13 (1): 13-20. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1660810.
EndNote
Taşkın MB (01 Haziran 2025) Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 13 1 13–20.
IEEE
[1]M. B. Taşkın, “Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi”, tbbbd, c. 13, sy 1, ss. 13–20, Haz. 2025, doi: 10.33409/tbbbd.1660810.
ISNAD
Taşkın, Mehmet Burak. “Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 13/1 (01 Haziran 2025): 13-20. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1660810.
JAMA
1.Taşkın MB. Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi. tbbbd. 2025;13:13–20.
MLA
Taşkın, Mehmet Burak. “Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, c. 13, sy 1, Haziran 2025, ss. 13-20, doi:10.33409/tbbbd.1660810.
Vancouver
1.Mehmet Burak Taşkın. Alkalin karakterli bir toprakta yetiştirilen marul bitkisinin (Lactuca sativa l.) gelişimi üzerine asitlerle modifiye edilmiş tavuk dışkısı külünün etkisi. tbbbd. 01 Haziran 2025;13(1):13-20. doi:10.33409/tbbbd.1660810