DEINFLUENCING İÇERİKLERİNE MARUZ KALAN TÜKETİCİLERİN SATIN ALMA NİYETİ: DEMOGRAFİK BENZERLİK ÇERÇEVESİNDE BİR ANALİZ
Öz
Fenomenlerin yönlendirdiği tüketime karşı bir hareket veya tüketim karşıtı bir olgu olarak ortaya çıkan deinfluencing, tüketicileri aşırı tüketimden, gereksiz tüketimden veya yanlış yönlendirilmiş satın alımlardan caydırmayı hedeflemektedir. Dijital platformlarda deinfluencing içerikleri daha görünür hale gelmeye başlamış olup tüketicilerin herhangi bir deinfluencing içeriğine maruz kaldıktan sonra satın alma niyeti açısından verdikleri tepkiyi anlamak önemli bir konu haline gelmiştir. Bu bakış açısıyla gerçekleştirilen araştırma, tüketicilerin demografik benzerlikleri ve deinfluencing içerikleri ile karşılaştıkları platform benzerlikleri açısından deinfluencing sonrası satın alma niyetlerini incelemeye odaklanmaktadır. Araştırmada uygulanan nicel tasarımda anket aracılığıyla daha önce deinfluencing içeriğine maruz kalmış tüketicileri hedefleyen amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak araştırma verileri elde edilmiştir. Anket, katılımcıların demografik bilgilerini, hangi platformda deinfluencing’e maruz kaldıklarını, fenomeni ve markayı hatırlama durumunu ve satın alma niyeti ölçeğini içermektedir. Veri temizleme işleminden sonra toplam 283 veri analizlerde kullanılmıştır. Demografik özelliklere ve platformlara göre satın alma niyetinin uyumunu değerlendirmek için, Çoklu Regresyon Karesel Atama Yöntemi (KAY-ÇR) UCINET ile test edilmiştir. Araştırma verileri, benzerlikleri temsil eden kare matrislere dönüştürülmesi sonrasında araştırma bulguları özellikle platform benzerliklerinin, deinfluencing sonrası satın alma niyetindeki benzerliği önemli ölçüde tahmin ettiğini ve demografik özelliklere kıyasla daha yüksek katsayı değerine sahip olduğunu tespit etmiştir. Ek olarak, grup düzeyindeki ortalama farklılıkları, genç katılımcıların, en düşük gelir grubunun, öğrencilerin, Instagram veya Tik Tok kullanıcılarının deinfluencing sonrası satın alma niyetlerinin diğer gruplara göre yüksek ve benzer olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bu çalışma, deinfluencing sonrası satın alma niyetini izole bir sonuçtan öte ilişkisel bir örüntü şeklinde ele alarak tüketici davranışı araştırmalarına özgün bir bakış açısı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Deinfluencing, Satın Alma Niyeti, Demografik Benzerlik, MRQAP
PURCHASE INTENTION AFTER EXPOSURE TO DEINFLUENCING CONTENT: AN ANALYSIS WITHIN THE FRAMEWORK OF DEMOGRAPHIC SIMILARITY
Öz
As an anti-consumption or counter movement against influencer prompt consumption, deinfluencing started to discourage consumers for over-consuming, unnecessary consuming or misaligned purchases. Contents of deinfluencing started to become more visible across digital platforms, and understanding consumers’ response in terms of purchasing intention after exposed to any type of deinfluencing content became an important topic. In this perspective, conducted research focuses on determining whether deinfluenced purchase intention aligns with consumers’ demographic similarities and platforms of encountered deinfluencing content. Research employed quantitative design and used surveys to maintain data with purposive sampling targeting only consumers who had previously been exposed to deinfluencing contents. Survey included demographics of participants, platform exposure of deinfluencing, influencer and brand recall, purchase intention scale. After cleaning process total 283 data were used in further analysis. To assess alignment of purchase intention according to demographics and platforms, Multiple Regression Quadratic Assignment Procedure (MRQAP) is tested with UCINET. Research data were transformed into square matrices representing similarities and findings indicated that specifically platform similarities significantly predicting similarity in deinfluenced purchase intention and have higher coefficient value compared to demographics. Additionally, in group level mean differences revealed that younger participants, lowest income group, students, and Instagram or TikTok users showing stronger and similar deinfluenced purchase intention. Finally, this study offers a unique perspective to consumer behavior research by framing deinfluenced purchase intention as relational pattern rather than isolated outcome.
Anahtar Kelimeler
Deinfluencing, Purchase Intention, Demographic Similarity, MRQAP